తామ్రశిలాయుగపు (Chalcolithic) చివరి హరప్పా సంస్కృతులపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. చివరి హరప్పా సంస్కృతులు ప్రధానంగా తామ్రశిలాయుగపువి, ఇందులో రాయి మరియు రాగి పనిముట్లను ఉపయోగిస్తారు.
II. వీరికి సంక్లిష్టమైన పోత అవసరమయ్యే లోహ వస్తువులు కనిపించవు.
III. చివరి హరప్పా దశలో తామ్రశిలాయుగపు ప్రజలు గ్రామాలలో నివసించారు.
IV. హర్యానాలోని భగవాన్‌పురలో చివరి హరప్పా దశలో కాలిచిన ఇటుకలు కనుగొనబడలేదు.
పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, II, III మరియు IV
Explanation
చివరి హరప్పా సంస్కృతులకు సంబంధించి నాలుగు ప్రకటనలు సరైనవి. ఈ పట్టణానంతర దశలో, ప్రజలు సంక్లిష్టమైన పోత అవసరం లేని సరళమైన రాయి మరియు రాగి పనిముట్లను ఉపయోగించి గ్రామీణ తామ్రశిలాయుగపు స్థావరాలలో నివసించారు, మరియు హర్యానాలోని భగవాన్‌పురలో జరిపిన తవ్వకాలు ఈ దశలో కాలిచిన ఇటుకలను ఉపయోగించలేదని ధృవీకరించాయి.
2చరిత్ర
కింది కుండల రకాలను పరిగణించండి:
I. నలుపు మరియు ఎరుపు కుండలు (Black and Red Ware)
II. నలుపు పూత కుండలు (Black Slipped Ware)
III. చిత్రించిన బూడిద రంగు కుండలు (Painted Grey Ware)
IV. ఎరుపు కుండలు (Red Ware)
V. ఉత్తర నలుపు మెరుగుపెట్టిన కుండలు (Northern Black Polished Ware)
పై కుండల రకాలలో ఏవి తరువాతి వైదిక ప్రజలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, II, III మరియు IV
Explanation
తరువాతి వైదిక ప్రజలు (సుమారు క్రీ.పూ. 1000 నుండి 600) నాలుగు విభిన్న రకాల కుండలతో పరిచయం కలిగి ఉన్నారు. ఈ నాలుగు రకాల కుండలలో నలుపు మరియు ఎరుపు కుండలు, నలుపు పూత కుండలు, చిత్రించిన బూడిద రంగు కుండలు మరియు ఎరుపు కుండలు ఉన్నాయి. వీటిలో, ఎరుపు కుండలు పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి మరియు ఎక్కువగా కనుగొనబడ్డాయి, అయితే చిత్రించిన బూడిద రంగు కుండలు (PGW) తరువాతి వైదిక కాలానికి అత్యంత సాంస్కృతికంగా విలక్షణమైన మరియు లక్షణమైన కుండలు.
3చరిత్ర
జైనమత సిద్ధాంతాల బోధనలపై తప్పుడు ప్రకటనను గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) జైనమతానికి సంబంధించిన తొలి ముఖ్యమైన రచనలకు వారు అపభ్రంశాన్ని ఎప్పుడూ ఉపయోగించలేదు.
Explanation
ఆదిమ జైనులు, ప్రధానంగా బ్రాహ్మణులచే ఆదరించబడిన సంస్కృత భాషను విస్మరించి, తమ సిద్ధాంతాలను బోధించడానికి సామాన్యుల భాష అయిన ప్రాకృతాన్ని స్వీకరించారు. వారి మతపరమైన ప్రామాణిక సాహిత్యం (జైన ఆగమాలు) ప్రాకృత రూపమైన అర్ధమాగధిలో వ్రాయబడింది.
జైనులు ప్రాకృతం నుండి ఉద్భవించిన అపభ్రంశాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. దానిని నివారించడానికి బదులుగా, వారు తమ తొలి ముఖ్యమైన సాహిత్య రచనలలో కొన్నింటిని అపభ్రంశంలో రచించారు మరియు దాని మొదటి వ్యాకరణాన్ని కూడా సిద్ధం చేశారు. అందువల్ల, వారి తొలి ముఖ్యమైన రచనలకు అపభ్రంశాన్ని ఎప్పుడూ ఉపయోగించలేదని పేర్కొన్న ప్రకటన తప్పు.
4చరిత్ర
కింది వాటిని సరిపోల్చండి:
| జాబితా-I (మహాజనపదం) | జాబితా-II (రాజధాని) |
|---|---|
| A. అవంతి | I. ఉజ్జయిని |
| B. కోసల | II. శ్రావస్తి |
| C. వత్స | III. కౌశాంబి |
| D. అంగ | IV. చంప |
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I II III IV
Explanation
అవంతి ఉజ్జయినితో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఉజ్జయిని ఈ ప్రముఖ మధ్య భారత మహాజనపదం యొక్క ఉత్తర ప్రాంతానికి రాజధానిగా పనిచేసింది.
కోసల శ్రావస్థితో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే శ్రావస్తి ఆరవ శతాబ్దంలో కోసల రాజ్యానికి అత్యంత సంపన్నమైన రాజధాని నగరం.
వత్స కౌశాంబితో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే యమునా నది ఒడ్డున ఉన్న కౌశాంబి, వత్స మహాజనపదానికి రాజధాని.
అంగ చంపాతో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఆధునిక బీహార్‌లోని భాగల్‌పూర్ సమీపంలో ఉన్న చంప, అంగ మహాజనపదానికి రాజధాని.
5చరిత్ర
కింది కళ మరియు నిర్మాణ రూపాలను పరిగణించండి :
I. ఒరిస్సాలోని ధౌలి వద్ద రాతి ఏనుగు
II. పాట్నా సమీపంలోని దిదర్ గంజ్ నుండి యక్షిణి విగ్రహం
III. మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాంచి వద్ద గ్రేట్ స్తూపం
IV. పాట్నా సమీపంలోని కుమ్రహార్ వద్ద 80 స్తంభాల మందిరం
పై కళ మరియు నిర్మాణ రూపాలలో ఏవి మౌర్య కాలానికి చెందినవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, II, III మరియు IV
Explanation
ఒడిశాలోని ధౌలి వద్ద ఉన్న రాతి ఏనుగు మౌర్య రాతి కళకు ఒక ప్రముఖ ఉదాహరణ. ఇది క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో చక్రవర్తి అశోకుని పాలనలో ఒకే రాతి నుండి చెక్కబడింది, ఇది భారతదేశంలో తొలి రాతి శిల్పాలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది.
పాట్నా సమీపంలో కనుగొనబడిన దిదర్ గంజ్ యక్షిణి, మౌర్య జానపద లేదా రాజ కళతో సాంప్రదాయకంగా అనుబంధించబడిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన జీవన-పరిమాణ ఇసుకరాయి శిల్పం. ఇది దాని అద్భుతమైన మెరుగుదల మరియు వివరణాత్మక శిల్పకళకు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాంచి వద్ద ఉన్న గ్రేట్ స్తూపాన్ని మొదట మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడు క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో బుద్ధ భగవానుని అవశేషాలను ఉంచడానికి నిర్మించాడు, ఇది మౌర్య కాలంలో దాని మూలాలను గట్టిగా స్థిరపరుస్తుంది.
పాట్నా సమీపంలోని కుమ్రహార్ వద్ద ఉన్న 80 స్తంభాల మందిరం మౌర్య సామ్రాజ్యం కాలంలో నిర్మించిన భారీ సభా మందిరం లేదా రాజభవనం యొక్క అవశేషాలను సూచిస్తుంది, ఇది మౌర్య పరిపాలన యొక్క ఉన్నత స్థాయి నిర్మాణ మరియు ఇంజనీరింగ్ పురోగతిని ప్రదర్శిస్తుంది.
6చరిత్ర
కింది వస్తువులను పరిగణించండి :
I. తలపాగా
II. ప్యాంటు
III. భారీ పొడవాటి కోటు
IV. హెల్మెట్
V. బూట్లు
పైన పేర్కొన్న వస్తువులలో సెంట్రల్ ఆసియా నుండి వచ్చిన శకులు మరియు కుషానులచే ఏవి ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, II, III, IV మరియు V
Explanation
సెంట్రల్ ఆసియా నుండి భారత ఉపఖండానికి వలస వచ్చిన శకులు మరియు కుషానులు, ప్రాచీన భారతీయ వస్త్రధారణ, సైనిక సాంకేతికత మరియు సంస్కృతిపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపారు. సంచార గుర్రపు యోధులుగా, వారు అశ్వదళ యుద్ధానికి అనువైన, కుట్టిన దుస్తులను ప్రవేశపెట్టారు. వీటిలో ప్యాంటు మరియు ధృడమైన బూట్లు ఉన్నాయి, ఇవి పెద్ద ఎత్తున గుర్రాలపై స్వారీ చేయడానికి అవసరమైనవి, అలాగే సైనిక రక్షణ కోసం తలపాగాలు, భారీ పొడవాటి కోట్లు (ట్యూనిక్స్) మరియు హెల్మెట్లు కూడా ఉన్నాయి. ఇది ఉపఖండంలో పూర్తిగా కప్పబడిన దుస్తుల నుండి నిర్మాణాత్మకమైన, కత్తిరించి కుట్టిన దుస్తులకు ఒక ప్రధాన మార్పును సూచిస్తుంది.
7చరిత్ర
శాతవాహనుల శాసనాలలో 'కటకాలు' మరియు 'స్కంధవారాలు' అనే పదాలు దేనిని సూచిస్తాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) సైనిక శిబిరాలు మరియు పరిపాలనా కేంద్రాలుగా పనిచేసిన స్థావరాలు
Explanation
శాతవాహనుల పరిపాలనలో, వారి శాసనాలలో 'కటకాలు' మరియు 'స్కంధవారాలు' వంటి పదాల తరచుగా వాడకం పాలన యొక్క సైనిక స్వభావాన్ని హైలైట్ చేస్తుంది. కటకాలు శాశ్వత సైనిక శిబిరాలను లేదా కంటోన్‌మెంట్లను సూచిస్తాయి, అయితే స్కంధవారాలు తాత్కాలిక సైనిక శిబిరాలను లేదా ఎన్‌క్యాంప్‌మెంట్లను సూచిస్తాయి. ఈ సైనిక స్థావరాలు మరియు స్థావరాలు రాజు లేదా అతని అధికారులు సందర్శించినప్పుడు తాత్కాలిక పరిపాలనా కేంద్రాలుగా కూడా పనిచేశాయి, భూభాగం అంతటా పరిపాలనా స్థిరత్వం మరియు భద్రతను నిర్వహించడానికి సహాయపడ్డాయి.
8చరిత్ర
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. చంద్రగుప్త-I పాలనలో, శకులు ఓడించబడ్డారు.
II. సముద్రగుప్తుని దక్షిణ భారత విజయం శాశ్వత విలీనానికి దారితీయలేదు.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) ప్రకటన II మాత్రమే
Explanation
సముద్రగుప్తుడు తన దక్షిణ భారత యాత్రలో గ్రహణ-మోక్ష-అనుగ్రహ అనే ప్రత్యేక విధానాన్ని అవలంబించాడు, ఇందులో ఓడించబడిన దక్షిణ రాజులను బంధించి, విడిపించి, ఆపై వారిని సామంతులుగా పునఃస్థాపించడం జరిగింది. తన ఉత్తర రాజధాని పాటలీపుత్రం నుండి అంత దూరం ఉన్న రాజ్యాలను నిర్వహించడం మరియు ప్రత్యక్షంగా పరిపాలించడం లాజిస్టికల్ మరియు పరిపాలనాపరంగా ఆచరణీయం కాదని అతను గుర్తించాడు, కాబట్టి వారి రాజ్యాలను శాశ్వతంగా విలీనం చేసుకోకూడదని అతను ఎంచుకున్నాడు.
పశ్చిమ శకుల ఓటమి చంద్రగుప్త II పాలనలో చాలా తరువాత జరిగింది, అతను మాల్వా మరియు గుజరాత్ యొక్క పశ్చిమ క్షాత్రపులను జయించి, శకారి అనే బిరుదును స్వీకరించాడు, దీని అర్థం శకుల నాశకుడు. చంద్రగుప్త I తన పాలనలో శకులను జయించలేదు లేదా ఓడించలేదు.
9చరిత్ర
సంఘం సాహిత్యంలో, వెల్లాలర్లు వీరు:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) నాల్గవ కులంగా ఏర్పడిన ధనిక రైతులు
Explanation
సంఘం సమాజంలో, ప్రాచీన తమిళ వ్యాకరణ గ్రంథం తొల్కాప్పియం నాలుగు రకాల సామాజిక విభజనను వివరిస్తుంది, అందులో వెల్లాలర్లు భూస్వామ్య ధనిక రైతులు మరియు వ్యవసాయదారుల వర్గాన్ని ఏర్పరిచారు. వారు మరుదం ప్రాంతం అని పిలువబడే సారవంతమైన వ్యవసాయ మైదానాలలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన స్థానాన్ని ఆక్రమించారు. వెల్లాలర్లు వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని నిర్వహించారు, విస్తారమైన భూములను కలిగి ఉన్నారు మరియు తరచుగా స్థానిక నాయకులుగా లేదా పరిపాలనా అధికారులగా పనిచేశారు. సంఘం యుగం యొక్క సాంప్రదాయ సామాజిక శ్రేణిలో, వారు నాల్గవ ప్రధాన కులాన్ని ఏర్పరిచారు.
10చరిత్ర
కింది వాటిని సరిపోల్చండి:
| జాబితా-I (పల్లవ పాలకుడు) | జాబితా-II |
|---|---|
| A. శివస్కందవర్మన్ | I. సముద్రగుప్తుని దండయాత్ర |
| B. విష్ణుగోపుడు | II. కాంచీ పల్లవుల అధీనంలోకి రావడం |
| C. నరసింహవర్మన్-I | III. విక్రమాదిత్య-II చేతిలో ఓటమి, కాంచీ ఆక్రమణ |
| D. నందివర్మన్-II | IV. పులకేశిన్-II ఓటమి మరియు వాతాపి విధ్వంసం |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II I IV III
Explanation
శివస్కందవర్మన్ కాంచీ పల్లవుల అధీనంలోకి రావడంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఎందుకంటే విస్తరిస్తున్న పల్లవ రాజ్యానికి కాంచీపురాన్ని ప్రధాన రాజధాని నగరంగా స్థాపించిన ప్రముఖ తొలి పాలకులలో అతను ఒకడు.
కాంచీకి చెందిన విష్ణుగోపుడు, గుప్త చక్రవర్తి సముద్రగుప్తుడు తన ప్రసిద్ధ దక్షిణ దండయాత్రలో ఓడించాడు, ఈ సంఘటన హరిసేనుని ప్రశస్తి స్తంభ శాసనంలో వివరంగా ఉంది.
నరసింహవర్మన్ I, పశ్చిమ చాళుక్య రాజు పులకేశిన్ II ను వాతాపి యుద్ధంలో ఓడించాడు, దీనితో చాళుక్యుల రాజధాని వాతాపి విధ్వంసమైంది మరియు అతనికి 'వాతాపికొండ' అనే బిరుదు లభించింది.
నందివర్మన్ II, చాళుక్య రాజు విక్రమాదిత్య II చేతిలో ఓడిపోయాడు, అతను రాజధాని నగరం కాంచీని ఆక్రమించాడు కానీ దాని సాంస్కృతిక స్మారక చిహ్నాలను వదిలిపెట్టాడు, కైలాసనాథ ఆలయంపై కన్నడ శాసనాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
11చరిత్ర
రాష్ట్రకూటులకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో ఏది తప్పుగా సరిపోలింది?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) కృష్ణ-III : ఎల్లోరాలోని ప్రసిద్ధ శివుని రాతి ఆలయం
Explanation
ఎల్లోరాలోని ప్రసిద్ధ ఏకశిలా రాతితో చెక్కబడిన శివుని కైలాస ఆలయం (గుహ 16) 756 నుండి 774 CE వరకు పాలించిన రాష్ట్రకూట రాజు కృష్ణ I ఆదరణలో నిర్మించబడింది. కృష్ణ III ఈ వంశానికి చెందిన చాలా తరువాతి పాలకుడు, అతను 10వ శతాబ్దంలో (939 నుండి 967 CE వరకు) పాలించాడు మరియు అతను ప్రధానంగా తన దక్షిణ సైనిక దండయాత్రలకు మరియు తక్కోలం యుద్ధంలో చోళులపై విజయానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు.
12చరిత్ర
చోళుల గురించి సరికాని వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) చోళ సామ్రాజ్యాన్ని పరాంతక-I స్థాపించాడు.
Explanation
మధ్యయుగ చోళ సామ్రాజ్యాన్ని విజయాలయ చోళుడు 850 CE లో ముత్తరైయార్ అధిపతుల నుండి తంజావూరును స్వాధీనం చేసుకుని, దానిని తన రాజధానిగా స్థాపించినప్పుడు స్థాపించాడు. పరాంతక I ఈ రాజవంశానికి చెందిన తరువాతి పాలకుడు, 907 CE నుండి 955 CE వరకు పాలించాడు, మరియు విజయాలయానికి మనవడు, కాబట్టి అతను సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడనే వాదన చారిత్రాత్మకంగా సరికానిది.
ఢిల్లీలోని కుతుబ్ మినార్ కాంప్లెక్స్‌లో ఉన్న కువ్వత్-ఉల్-ఇస్లాం మసీదును మమ్లూక్ (బానిస) సామ్రాజ్య స్థాపకుడైన కుతుబ్-ఉద్-దిన్ ఐబక్ నిర్మించారు. ఢిల్లీని జయించిన తరువాత సుమారు 1192 CE లో ప్రారంభించబడిన ఈ మసీదు, భారతదేశంలో ఇస్లామిక్ వాస్తుశిల్పానికి తొలి మనుగడలో ఉన్న ఉదాహరణలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది, ఇది ఢిల్లీ సుల్తానేట్ స్థాపనకు ప్రతీక.
14చరిత్ర
పర్షియా యాత్రికుడు అబ్దుర్ రజ్జాక్ ఎవరి పాలనలో విజయనగరాన్ని సందర్శించాడు:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) దేవరాయ-II
Explanation
పర్షియా ఇస్లామిక్ పండితుడు మరియు తిమురిద్ చరిత్రకారుడు అయిన అబ్దుర్ రజ్జాక్, దేవరాయ II పాలనలో 1443 CE లో విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని సందర్శించాడు. పర్షియా పాలకుడైన షా రుఖ్ చేత రాయబారిగా పంపబడిన అబ్దుర్ రజ్జాక్, రాజధానిలో నివసించి, తన యాత్రా జ్ఞాపకాలు, మట్లా-ఉస్-సదైన్ వా మజ్మా-ఉల్-బహ్రైన్ లో రాజ్యం గురించి వివరణాత్మక నివేదికను అందించాడు. అతని రచనలు విజయనగర నగరం యొక్క స్పష్టమైన వర్ణనను అందిస్తాయి, దాని గొప్ప నిర్మాణం, కోటల యొక్క ఏడు ఏకాగ్ర వలయాలు, పరిపాలనా నిర్మాణం మరియు వర్ధిల్లుతున్న వాణిజ్యాన్ని హైలైట్ చేస్తాయి.
15చరిత్ర
కింది వాటిని సరిపోల్చండి :
| జాబితా-I (భక్తి సన్యాసి) | జాబితా-II (ఉద్యమ ప్రాంతం) |
|---|---|
| A. వల్లభాచార్యులు | I. ఉత్తరప్రదేశ్ |
| B. తులసీదాసు | II. గుజరాత్ |
| C. శ్రీ చైతన్య | III. బెంగాల్ |
| D. తుకారాం | IV. మహారాష్ట్ర |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) II I III IV
Explanation
వల్లభాచార్యులు గుజరాత్‌తో సరిపోలుతారు, ఎందుకంటే ఆయన పుష్టమార్గ (కరుణ మార్గం) శాఖ గుజరాత్ ప్రాంతంలో విస్తృతమైన ప్రజాదరణ మరియు అనుచరుల ప్రాథమిక స్థావరాన్ని పొందింది. తులసీదాసులు ఉత్తరప్రదేశ్‌తో సరిపోలుతారు, ఎందుకంటే ఆయన గొప్ప అవధి కవి-సన్యాసి, ఆయన రామచరితమానస్‌ను రచించారు మరియు ప్రధానంగా వారణాసి, అయోధ్యలలో నివసించారు. శ్రీ చైతన్య బెంగాల్‌తో సరిపోలుతారు, ఎందుకంటే ఆయన గౌడియ వైష్ణవానికి చెందిన ప్రముఖ సన్యాసి, ఆయన బెంగాల్‌లో కృష్ణుడికి బహిరంగ కీర్తన భక్తిని ప్రాచుర్యం కల్పించారు. తుకారాం మహారాష్ట్రతో సరిపోలుతారు, ఎందుకంటే ఆయన 17వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ వార్కరీ కవి-సన్యాసి, ఆయన మరాఠీలో భక్తి అభంగాలను రచించారు.
16చరిత్ర
షేర్ షా సూరి భూమి శిస్తు విధానంపై ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. భూమి నుండి వచ్చే దిగుబడి ఆధారంగా భూమిని మూడు వర్గాలుగా వర్గీకరించారు.
II. భూమిని ఏకరీతి పద్ధతిలో కొలిచారు.
III. దిగుబడిలో 1/4 వంతు పన్నుగా వసూలు చేశారు.
పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I మరియు II
Explanation
షేర్ షా సూరి క్రమబద్ధమైన సర్వే మరియు అంచనా ఆధారంగా అత్యంత వ్యవస్థీకృత భూమి శిస్తు విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
ఈ విధానం ప్రకారం, సాగు భూమిని దాని ఉత్పాదకత ఆధారంగా మంచి, మధ్యస్థ, మరియు చెడు అనే మూడు విభిన్న వర్గాలుగా వర్గీకరించారు. ప్రామాణిక అంచనాను నిర్ణయించడానికి ఈ మూడు వర్గాల సగటు దిగుబడిని లెక్కించారు, ఇది న్యాయమైన పన్నుల విధానాన్ని నిర్ధారించింది.
ఖచ్చితత్వాన్ని నిర్ధారించడానికి మరియు వ్యత్యాసాలను తొలగించడానికి, షేర్ షా భూమి కొలతకు ఏకరీతి పద్ధతిని అమలు చేశారు. ఆయన సికింద్రీ గజ్ (32 అంగుళాల ప్రామాణిక కొలత యూనిట్) ను ప్రవేశపెట్టారు మరియు అన్ని వ్యవసాయ భూములను సర్వే చేయడానికి జరీబ్ అనే ఏకరీతి కొలత గొలుసు లేదా తాడును ఉపయోగించారు.
రాష్ట్ర డిమాండ్ సాధారణంగా భూమి యొక్క సగటు దిగుబడిలో మూడవ వంతుగా నిర్ణయించబడింది, నాలుగవ వంతు కాదు, ఇది మూడవ ప్రకటనను తప్పుగా చేస్తుంది.
17చరిత్ర
కింది మొఘల్ కట్టడాలను పరిగణించండి :
I. సలీం చిష్టి సమాధి
II. బులంద్ దర్వాజా
III. హుమాయూన్ సమాధి
IV. జామి మస్జిద్
పై కట్టడాలలో అక్బర్ పాలనా కాలంలో నిర్మించబడినవి ఏవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, II, III మరియు IV
Explanation
ఈ నాలుగు మొఘల్ కట్టడాలు చక్రవర్తి అక్బర్ పాలనా కాలంలో (1556 నుండి 1605 వరకు) నిర్మించబడ్డాయి.
ఢిల్లీలోని హుమాయూన్ సమాధి 1565 మరియు 1572 మధ్య అక్బర్ పాలనలో నిర్మించబడింది, దీనిని హుమాయూన్ యొక్క ముఖ్య భార్య, మహారాణి బేగా బేగం నిర్మించారు.
ఫతేపూర్ సిక్రీలోని జామి మస్జిద్ 1571-1572లో అక్బర్ తన కొత్త రాజధాని యొక్క ప్రధాన ప్రార్థనా మందిరంగా నిర్మించారు.
ఫతేపూర్ సిక్రీలోని జామి మస్జిద్ ప్రాంగణంలో సూఫీ సాధువు సలీం చిష్టిని గౌరవార్థం 1580 మరియు 1581 మధ్య అక్బర్ సలీం చిష్టి సమాధిని నిర్మించారు.
గుజరాత్‌లో తన సైనిక విజయాన్ని స్మరించుకోవడానికి 1601లో ఫతేపూర్ సిక్రీలో అక్బర్ బులంద్ దర్వాజాను నిర్మించారు.
18చరిత్ర
కింది వాటిని సరిపోల్చండి:
| జాబితా-I (రాజు పేరు) | జాబితా-II (రాజు స్థానం) |
|---|---|
| A. హుస్సేన్ అలీ ఖాన్ | I. సయ్యద్ సోదరులలో ఒకరు |
| B. ముర్షిద్ కులీ ఖాన్ | II. బెంగాల్ పాలకుడు |
| C. చిన్ కిలిచ్ ఖాన్ | III. హైదరాబాద్ నిజాం |
| D. సఫ్దర్ జంగ్ | IV. ఔధ్ నవాబు |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I II III IV
Explanation
హుస్సేన్ అలీ ఖాన్, తన సోదరుడు అబ్దుల్లా ఖాన్‌తో కలిసి, చివరి మొఘల్ దర్బారులో అత్యంత ప్రభావవంతమైన కింగ్‌మేకర్‌లుగా పనిచేసిన సయ్యద్ సోదరులలో ఒకరు.
ముర్షిద్ కులీ ఖాన్ బెంగాల్ యొక్క మొదటి స్వతంత్ర పాలకుడు, మొదట దివాన్‌గా నియమించబడి, తరువాత ఆ ప్రావిన్స్‌కు నజీమ్‌గా మారారు.
చిన్ కిలిచ్ ఖాన్, నిజామ్-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I అని కూడా పిలుస్తారు, హైదరాబాద్ స్వతంత్ర రాజ్య స్థాపకుడు మరియు పాలకుడు.
సఫ్దర్ జంగ్, సాదత్ ఖాన్ బుర్హాన్-ఉల్-ముల్క్‌కు వారసుడిగా ఔధ్ యొక్క రెండవ నవాబు అయ్యారు.
19చరిత్రAndhra Pradesh-specific
కింది వాటిని జతపరచండి :
| జాబితా-I (కాకతీయ పాలకుడు) | జాబితా-II (సంఘటన/ సహకారం) |
|---|---|
| A. రుద్రదేవుడు | I. రాజధానిని అనమకొండ నుండి ఓరుగల్లు (వరంగల్) కు మార్చడం |
| B. గణపతిదేవుడు | II. వేయి స్తంభాల గుడి నిర్మాణం |
| C. రుద్రమదేవి | III. మాలిక్ కాఫూర్ దండయాత్ర |
| D. ప్రతాపరుద్రుడు | IV. తీరప్రాంత ఆంధ్రను మార్కో పోలో సందర్శించడం |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II I IV III
Explanation
రుద్రదేవుడు 1163 ADలో హనుమకొండలో ప్రసిద్ధ వేయి స్తంభాల గుడిని నిర్మించాడు, ఇది కాకతీయ వాస్తుశిల్పానికి ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ.
గణపతిదేవుడు తన విస్తరిస్తున్న రాజ్యాల మెరుగైన పరిపాలన మరియు రక్షణ కోసం కాకతీయ రాజధానిని హనుమకొండ నుండి ఓరుగల్లు (వరంగల్) కు మార్చాడు.
ప్రసిద్ధ వెనీషియన్ యాత్రికుడు మార్కో పోలో తీరప్రాంత ఆంధ్రలోని మోటుపల్లి ఓడరేవు పట్టణాన్ని సందర్శించినప్పుడు రుద్రమదేవి కాకతీయ రాజ్యాన్ని పరిపాలిస్తోంది మరియు ఆమె పరిపాలన, సంపద గురించి ఎంతో ప్రశంసించాడు.
ఢిల్లీ సుల్తాన్ అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ సేనాని మాలిక్ కాఫూర్ 1309-1310 ADలో వరంగల్ పై దాడి చేసినప్పుడు ప్రతాపరుద్రుడు కాకతీయ చక్రవర్తిగా ఉన్నాడు.
20చరిత్ర
తరువాతి మొఘల్ చక్రవర్తుల సరైన కాలక్రమాన్ని గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) బహదూర్ షా > జహందార్ షా > ఫరూఖ్ సియార్ > ముహమ్మద్ షా > షా ఆలమ్-II
Explanation
ఔరంగజేబు 1707లో మరణించిన తర్వాత, తరువాతి మొఘల్ చక్రవర్తుల కాలక్రమ క్రమం వారి వరుస పాలనా కాలాలను అనుసరిస్తుంది. బహదూర్ షా I మొదట 1707 నుండి 1712 వరకు పాలించారు. అతని తర్వాత జహందార్ షా వచ్చారు, అతను 1712 నుండి 1713 వరకు పాలించారు. ఫరూఖ్ సియార్ తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించి, 1713 నుండి 1719 వరకు పాలించారు. ముహమ్మద్ షా 1719 నుండి 1748 వరకు సుదీర్ఘ పాలనతో అనుసరించారు. షా ఆలమ్ II చాలా తరువాత, 1759 నుండి 1806 వరకు పాలించారు.
21చరిత్ర
శివాజీ పరిపాలనలో, దబీర్ అంటే:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) రాజసభలో ముఖ్యుడు మరియు విదేశీ వ్యవహారాలలో రాజుకు సహాయం చేసేవాడు
Explanation
శివాజీ పరిపాలనా వ్యవస్థలో అష్టప్రధాన్ (ఎనిమిది మంది మంత్రుల మండలి)లో, దబీర్ (సుమంత్ అని కూడా పిలుస్తారు) విదేశీ మంత్రిగా మరియు రాజసభలో ముఖ్యుడిగా వ్యవహరించారు. విదేశీ సంబంధాలు, యుద్ధం, శాంతి, మరియు దౌత్యంపై రాజుకు సలహా ఇవ్వడం, విదేశీ శక్తులతో పరస్పర చర్యలను నిర్వహించడం, మరియు అధికారిక దర్బార్ వేడుకలు మరియు రాష్ట్ర కార్యక్రమాల సమయంలో రాజరిక ప్రోటోకాల్‌ను పర్యవేక్షించడం వంటి బాధ్యతలు ఆయనకు ఉండేవి.
22చరిత్ర
ఫ్రెంచ్ స్థావరాల స్థాపన యొక్క సరైన కాలక్రమాన్ని గుర్తించండి:
భారతదేశంలో ఫ్రెంచ్ స్థావరాల స్థాపన యొక్క కాలక్రమ క్రమం ఈ క్రింది విధంగా ఉంది:
1664లో లూయిస్ XIV రాజు ఆధ్వర్యంలో స్థాపించబడిన ఫ్రెంచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, ఫ్రాంకోయిస్ కారోన్ నాయకత్వంలో 1668లో సూరత్‌లో తన మొదటి వాణిజ్య కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
పాండిచ్చేరి పునాది 1673లో వేయబడింది, మరియు దాని మొదటి గవర్నర్ అయిన ఫ్రాంకోయిస్ మార్టిన్ ద్వారా 1674లో ఇది ఒక ప్రముఖ స్థావరంగా స్థాపించబడింది.
ఫ్రెంచ్ వారు 1723లో యానాంలో తమ వాణిజ్య కేంద్రాన్ని సంపాదించి స్థాపించారు.
ఫ్రెంచ్ వారు మలబార్ తీరంలో ఉన్న మాహేలో 1725లో స్థిరపడ్డారు.
కారైకల్‌ను ఫ్రెంచ్ వారు 1739లో సంపాదించారు.
23చరిత్ర
కింది భారతీయ రాష్ట్రాలను పరిగణించండి:
I. ఔధ్
II. ఝాన్సీ
III. సతారా
IV. నాగ్‌పూర్
V. సింధ్
పై రాష్ట్రాలలో దేనిని బ్రిటిష్ వారు 'దత్తత స్వీకార సిద్ధాంతం' (Doctrine of Lapse) విధానం వల్ల స్వాధీనం చేసుకున్నారు?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) II, III మరియు IV
Explanation
లార్డ్ డల్హౌసీ, 1848 నుండి 1856 వరకు గవర్నర్-జనరల్‌గా తన పదవీకాలంలో, సహజమైన మగ వారసుడు లేకుండా మరణించిన పాలకుల రాష్ట్రాలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి 'దత్తత స్వీకార సిద్ధాంతం' (Doctrine of Lapse) ను తీవ్రంగా అమలు చేశారు. ఈ విధానం ప్రకారం, బ్రిటిష్ వారు దత్తత తీసుకున్న వారసులను గుర్తించడానికి నిరాకరించారు. 1848లో ఈ సిద్ధాంతం కింద స్వాధీనం చేసుకున్న మొదటి రాష్ట్రం సతారా. తదనంతరం, 1854లో ఝాన్సీ మరియు నాగ్‌పూర్ రెండూ ఇదే విధానం కింద స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
24చరిత్ర
18వ శతాబ్దంలో కవులు మరియు వారి భాషలకు సంబంధించిన తప్పు జతను గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) దయారామ్ : మరాఠీ
Explanation
దయారామ్ 18వ-19వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ గుజరాతీ భాషా కవి. 1777లో గుజరాత్‌లోని చానోడ్‌లో జన్మించిన ఆయన, గుజరాతీ సాహిత్యంలో మధ్యయుగ పాఠశాల చివరి గొప్ప కవిగా కీర్తించబడ్డారు. హిందూ మతంలోని పుష్టమార్గ సంప్రదాయంలో కృష్ణుడి ఆరాధనకు అంకితం చేయబడిన గర్బి అనే భక్తిగీతాలకు, ముఖ్యంగా ఆయన రచనలకు ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు. ఇది మరాఠీ భాషతో ఆయన జతను తప్పుగా చేస్తుంది.
25చరిత్ర
పండిట్ ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్ గారి సేవలపై ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిగణించండి:
I. భారతదేశంలో మహిళల అభ్యున్నతికి ఆయన చేసిన గొప్ప సేవ.
II. వితంతు పునర్వివాహ చట్టం అమలు కోసం ఆయన ఒక శక్తివంతమైన ఉద్యమాన్ని నిర్వహించారు.
III. తన సామాజిక ఆలోచనలను ప్రచారం చేయడానికి, ఆయన 'సంబాద్ కౌముది' అనే బెంగాలీ వారపత్రికను ప్రచురించారు.
పై వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I మరియు II
Explanation
పండిట్ ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్ బెంగాల్ పునరుజ్జీవనంలో ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి, భారతదేశంలో మహిళల అభ్యున్నతి మరియు సాధికారతకు ఆయన అపారమైన సేవలు అందించారు. ఆయన బాలికా విద్యకు మద్దతునిచ్చారు, కలకత్తాలోని బేతూన్ స్కూల్‌తో సహా అనేక బాలికా పాఠశాలల స్థాపనకు చురుకుగా సహాయం చేశారు. వితంతువుల దుస్థితికి వ్యతిరేకంగా ఒక శక్తివంతమైన, నిరంతర ఉద్యమాన్ని కూడా ఆయన నడిపించారు, పురాతన హిందూ గ్రంథాలను ఉపయోగించి వితంతు పునర్వివాహానికి శాస్త్రాలు అనుమతిస్తాయని వాదించారు. ప్రభుత్వానికి ఆయన చేసిన అవిశ్రాంత విజ్ఞప్తులు మరియు వాదనల ఫలితంగానే 1856 నాటి హిందూ వితంతువుల పునర్వివాహ చట్టం అమలులోకి వచ్చింది. 'సంబాద్ కౌముది' అనే బెంగాలీ వారపత్రికను వాస్తవానికి 1821లో సామాజిక సంస్కరణల కోసం రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ స్థాపించి ప్రచురించారు, విద్యాసాగర్ కాదు, అందువల్ల మూడవ వాక్యం సరైనది కాదు.
26చరిత్ర
విలియం బెంటింక్ సంస్కరణలపై కింది ప్రకటనలలో ఏది సరికాదు?
భారతదేశంలో మొట్టమొదటి విశ్వవిద్యాలయాలైన కలకత్తా, బొంబాయి మరియు మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయాల స్థాపన 1854 నాటి వుడ్స్ డిస్పాచ్ సిఫార్సుల మేరకు 1857లో లార్డ్ కానింగ్ పదవీకాలంలో జరిగింది. లార్డ్ విలియం బెంటింక్ 1828 నుండి 1835 వరకు భారతదేశ గవర్నర్-జనరల్‌గా పనిచేశారు, అంటే ఈ విశ్వవిద్యాలయాల సృష్టి అతని పదవీకాలం ముగిసిన చాలా కాలం తర్వాత జరిగింది.
27చరిత్ర
కింది సంఘటనలను పరిగణించండి:
I. స్వదేశీ ఉద్యమం
II. సూరత్ చీలిక
III. లక్నో ఒప్పందం
IV. హోమ్ రూల్ ఉద్యమం
పై ప్రధాన సంఘటనలలో ఏవి తీవ్రవాద దశలో జరిగాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, II, III మరియు IV
Explanation
భారత జాతీయ ఉద్యమం యొక్క తీవ్రవాద దశ 1905 నుండి 1920 వరకు కొనసాగింది. ఈ కాలం మిలిటెంట్ జాతీయవాదం, నిష్క్రియాత్మక ప్రతిఘటన, బహిష్కరణ మరియు స్వరాజ్యం కోసం డిమాండ్ ద్వారా వర్గీకరించబడింది. బాల గంగాధర్ తిలక్, బిపిన్ చంద్ర పాల్ మరియు లాలా లజపత్ రాయ్ వంటి ప్రముఖ తీవ్రవాద నాయకుల ప్రభావంతో జాబితా చేయబడిన నాలుగు సంఘటనలు ఈ కాలంలోనే జరిగాయి.
బెంగాల్ విభజనకు ప్రతిస్పందనగా 1905లో స్వదేశీ ఉద్యమం ప్రారంభించబడింది మరియు 1911 వరకు కొనసాగింది, ఇది తీవ్రవాద యుగానికి ప్రారంభ బిందువుగా పనిచేసింది. 1907లో సూరత్ చీలిక సంభవించింది, మితవాదులు మరియు తీవ్రవాదుల మధ్య విభేదాలు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లో అధికారిక విభజనకు దారితీశాయి. హోమ్ రూల్ ఉద్యమం 1916లో బాల గంగాధర్ తిలక్ మరియు అనీ బిసెంట్ చేత బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో స్వయం-ప్రభుత్వం కోసం డిమాండ్ చేయడానికి ప్రారంభించబడింది. 1916 నాటి లక్నో ఒప్పందం కాంగ్రెస్ యొక్క మితవాద మరియు తీవ్రవాద వర్గాలను తిరిగి ఏకం చేసిన ఒక చారిత్రాత్మక ఒప్పందం మరియు ముస్లిం లీగ్‌తో సంయుక్త వేదికను ఏర్పాటు చేసింది.
28చరిత్ర
కింది సంఘటనలను పరిగణించండి :
I. సైమన్ కమిషన్ భారతదేశ సందర్శన
II. లాహోర్ సమావేశంలో పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానం
III. దండి మార్చ్ ప్రారంభం
పై ప్రధాన సంఘటనలలో ఏవి లార్డ్ ఇర్విన్ పదవీకాలంలో జరిగాయి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, II మరియు III
Explanation
లార్డ్ ఇర్విన్ 1926 నుండి 1931 వరకు భారతదేశ వైస్రాయ్ మరియు గవర్నర్-జనరల్‌గా పనిచేశారు. రాజ్యాంగ సంస్కరణలను పరిశీలించడానికి నియమించబడిన సైమన్ కమిషన్, ఫిబ్రవరి 1928లో భారతదేశానికి చేరుకుంది. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ డిసెంబర్ 1929లో జరిగిన తన లాహోర్ సమావేశంలో సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం కోరుతూ చారిత్రాత్మక పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. మహాత్మా గాంధీ శాసనోల్లంఘన ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించడానికి మార్చి 12, 1930న దండి మార్చ్‌ను ప్రారంభించారు. ఈ మూడు మైలురాయి సంఘటనలు లార్డ్ ఇర్విన్ పరిపాలనలోనే జరిగాయి.
29చరిత్ర
కింది విప్లవకారులను పరిగణించండి :
I. భగత్ సింగ్
II. సచింద్ర నాథ్ సన్యాల్
III. యోగేష్ చంద్ర ఛటర్జీ
IV. రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్
V. చంద్రశేఖర్ ఆజాద్
వీరిలో 1924లో 'హిందుస్థాన్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్'ను ఎవరు స్థాపించారు ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II, III మరియు IV
Explanation
హిందుస్థాన్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్ (HRA) అక్టోబర్ 1924లో కాన్పూర్‌లో సచింద్ర నాథ్ సన్యాల్, యోగేష్ చంద్ర ఛటర్జీ మరియు రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్ వంటి విప్లవకారులచే స్థాపించబడింది. సాయుధ విప్లవం ద్వారా యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ ఇండియా యొక్క ఫెడరల్ రిపబ్లిక్‌ను స్థాపించడం ఈ సంస్థ లక్ష్యం. సచింద్ర నాథ్ సన్యాల్ HRA రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారు, ఇది 1925 ప్రారంభంలో విస్తృతంగా పంపిణీ చేయబడింది. భగత్ సింగ్ మరియు చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ తరువాత ఈ సంస్థలో చురుకైన సభ్యులయ్యారు, దీని ఫలితంగా 1928లో ఢిల్లీలో ఈ అసోసియేషన్ హిందుస్థాన్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్ (HSRA)గా పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది.
30చరిత్ర
'ప్రజా మండలి'లకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో ఏది సరిగ్గా జతచేయబడలేదు?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) బల్వంత్ రాయ్ మెహతా : మధ్యప్రదేశ్
Explanation
బల్వంత్ రాయ్ మెహతా మధ్యప్రదేశ్ కు చెందినవారు కాదు, గుజరాత్ లోని ప్రజా మండలి ఉద్యమంలో ప్రముఖ నాయకుడు. 1921లో, ఆయన ప్రిన్స్లీ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్ర్య పోరాటాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి మరియు ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణలను డిమాండ్ చేయడానికి గుజరాత్ లోని భావనగర్ ప్రిన్స్లీ స్టేట్ లో భావనగర్ ప్రజా మండలిని స్థాపించారు. ఆయన అఖిల భారత రాష్ట్రాల ప్రజల సమావేశం (AISPC)లో కీలక సభ్యుడు మరియు తరువాత గుజరాత్ రెండవ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు.
31రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
'విప్' (Whip) పదవికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. భారత రాజ్యాంగంలో ప్రస్తావించబడనప్పటికీ, 'పార్లమెంటులో గుర్తింపు పొందిన పార్టీలు మరియు గ్రూపుల నాయకులు మరియు ముఖ్య విప్‌ల (సదుపాయాలు) చట్టం, 1998' ద్వారా 'విప్' పదవిని సభ నియమాలలో చేర్చారు.
II. లోక్‌సభలో ప్రభుత్వ పార్టీ ముఖ్య విప్ పాత్రను పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల సహాయ మంత్రి నిర్వహిస్తారు.
III. అధికారంలో ఉన్న లేదా ప్రతిపక్షంలో ఉన్న అన్ని రాజకీయ పార్టీలకు పార్లమెంటులో వారి స్వంత విప్‌లు ఉంటారు.
IV. ముఖ్య విప్ సభ నాయకుడికి బాధ్యత వహించడు కానీ అతన్ని/ఆమెను ముఖ్య విప్‌గా నియమించిన పార్టీ నాయకుడికి మాత్రమే బాధ్యత వహిస్తాడు.
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) III మాత్రమే
Explanation
III మాత్రమే.
అధికారంలో ఉన్న లేదా ప్రతిపక్షంలో ఉన్న అన్ని రాజకీయ పార్టీలకు పార్లమెంటులో వారి స్వంత విప్‌లు ఉంటారు. శాసన వ్యవహారాలను నిర్వహించడానికి, ముఖ్యమైన చర్చలు మరియు ఓటింగ్ సమయంలో పార్టీ సభ్యుల హాజరును నిర్ధారించడానికి మరియు సభలో అంతర్గత పార్టీ క్రమశిక్షణను నిర్వహించడానికి పార్టీచే విప్‌ను నియమిస్తారు.
32రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
ప్రజా బిల్లు (Public Bill) మరియు ప్రైవేట్ బిల్లు (Private Bill) మధ్య ఉన్న తేడాల నేపథ్యంలో, ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవో ఎంచుకోండి:
I. ప్రతిపక్షంలో ఉన్న పార్లమెంటు సభ్యుడు ప్రవేశపెట్టి, సభ ఆమోదించిన ప్రైవేట్ బిల్లు చట్ట విభాగం సంప్రదింపుల కోసం సూచించబడాలి.
II. ప్రజా బిల్లు ఎల్లప్పుడూ పార్లమెంటులో మంత్రి లేదా ప్రభుత్వ పార్టీ సభ్యునిచే ప్రవేశపెట్టబడుతుంది.
III. ప్రైవేట్ బిల్లు ప్రభుత్వ విధానాన్ని ప్రతిబింబించదు, కానీ సభ ఆమోదం పొందిన తర్వాత, ప్రైవేట్ బిల్లు ప్రభుత్వ విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
IV. ప్రజా బిల్లులు మరియు ప్రైవేట్ బిల్లులు, వాటి మధ్య తేడాలు ఏమైనప్పటికీ, ఒకే సాధారణ ప్రక్రియ ద్వారా నిర్వహించబడతాయి మరియు సభలో ఒకే దశల గుండా వెళ్ళవలసి ఉంటుంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) కేవలం IV
Explanation
భారతీయ పార్లమెంటరీ విధానంలో, ప్రజా బిల్లులు మరియు ప్రైవేట్ బిల్లులు రెండూ ఒకే సాధారణ శాసన ప్రక్రియకు లోబడి ఉంటాయి. మంత్రి లేదా ప్రైవేట్ సభ్యుడు ప్రవేశపెట్టిన ప్రతి బిల్లు, చట్టంగా మారడానికి పార్లమెంటులోని రెండు సభలలోనూ ఒకే విధమైన దశల గుండా వెళ్ళాలి. ఈ దశలలో మొదటి పఠనం, రెండవ పఠనం, మూడవ పఠనం, ఇతర సభలో ఆమోదం మరియు చివరికి రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందడం వంటివి ఉంటాయి.
33రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కింది వాటిలో ఏ రాష్ట్ర బిల్లు/బిల్లులు తప్పనిసరిగా రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు రిజర్వ్ చేయబడాలి?
I. కొన్ని ఆదేశిక సూత్రాల అమలుకు ప్రతిపాదించే బిల్లు.
II. రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి అవసరమైన బిల్లు, అయితే ఆర్టికల్ 304 కింద అది పొందబడలేదు.
III. ఆర్టికల్ 288 నిబంధనలను ఆకర్షించే బిల్లు.
IV. ఉమ్మడి జాబితాలోని ఒక అంశానికి చెందిన నిబంధనను అమలు చేయడానికి ఉద్దేశించిన బిల్లు, అయితే అది ఏదైనా కేంద్ర చట్టానికి విరుద్ధంగా ఉంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) III మాత్రమే
Explanation
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 288(2) ప్రకారం, పార్లమెంటు చేసిన చట్టం ద్వారా లేదా ఇప్పటికే ఉన్న చట్టం ద్వారా స్థాపించబడిన ఒక అధికారం ద్వారా నీరు లేదా విద్యుత్తు నిల్వ, ఉత్పత్తి, వినియోగం, పంపిణీ లేదా అమ్మకంపై పన్ను విధించడానికి లేదా అధికారం ఇవ్వడానికి రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టాన్ని ఆమోదించవచ్చు. అయితే, అటువంటి చట్టం రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు రిజర్వ్ చేయబడి, అతని ఆమోదం పొందినట్లయితే తప్ప దానికి ఎటువంటి ప్రభావం ఉండదని రాజ్యాంగం స్పష్టంగా పేర్కొంది. ఇది ఆర్టికల్ 288 నిబంధనలను ఆకర్షించే ఏదైనా రాష్ట్ర బిల్లును దాని చట్టబద్ధత మరియు అమలు కోసం తప్పనిసరిగా రిజర్వ్ చేయడాన్ని సూచిస్తుంది.
34రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారతదేశ కాగ్ (CAG) కార్యాలయానికి సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్న విధానం ప్రకారం రాష్ట్రపతి మాత్రమే కాగ్ ను తొలగించగలరు, కానీ దీని అర్థం సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని అభిశంసించే పద్ధతిలో కాగ్ ను అభిశంసించవచ్చని కాదు.
II. కొన్ని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను పూర్తిగా ప్రైవేట్ వృత్తిపరమైన ఆడిటర్లు మాత్రమే ఆడిట్ చేస్తారు, మరియు కాగ్ కు ఎటువంటి ప్రమేయం ఉండకపోవచ్చు.
III. కాగ్ పనితీరు ఆడిట్ (performance audit) చేయలేనప్పటికీ, చట్టపరమైన, నియంత్రణ మరియు యోగ్యత ఆడిట్ (legal, regulatory and propriety audit) చేయగలరు.
IV. భారత రాజ్యాంగం కాగ్ నియామకానికి ఎటువంటి ప్రమాణాలను నిర్దేశించలేదు.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) II మరియు IV
Explanation
ప్రకటన II సరైనది, ఎందుకంటే రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI), స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI), లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ (LIC), మరియు ఫుడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FCI) వంటి కొన్ని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను పూర్తిగా మరియు ప్రత్యేకంగా ప్రైవేట్ వృత్తిపరమైన ఆడిటర్లు మాత్రమే ఆడిట్ చేస్తారు. ఈ సంస్థలకు, కాగ్ కు ఆడిట్ అధికార పరిధి లేదా ప్రమేయం ఉండదు, మరియు వాటి వార్షిక నివేదికలు నేరుగా పార్లమెంటుకు సమర్పించబడతాయి.
ప్రకటన IV సరైనది, ఎందుకంటే భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 148, ఇది కాగ్ కార్యాలయాన్ని స్థాపిస్తుంది, ఈ పదవికి నియమించబడటానికి అవసరమైన నిర్దిష్ట అర్హతలు, ప్రమాణాలు లేదా యోగ్యతా షరతులను నిర్దేశించలేదు. పరిపాలనా మరియు సేవా నిబంధనల నిర్ధారణ పార్లమెంటుకు వదిలివేయబడింది.
35ఆర్థిక వ్యవస్థ
వస్తువులు మరియు సేవల పన్ను (GST) కౌన్సిల్ కు సంబంధించి, ఈ క్రింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. GST కౌన్సిల్ ఒక శాసనబద్ధమైన సంస్థగా స్థాపించబడింది, కానీ తరువాత రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా రాజ్యాంగ సమాఖ్య సంస్థగా మార్చబడింది.
II. కౌన్సిల్ సభ్యునిగా ఒక వ్యక్తి నియామకంలో ఏదైనా లోపం సంభవించినట్లయితే GST కౌన్సిల్ కార్యకలాపాలు చెల్లవు.
III. GST సమస్యలపై రెండు కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాల మధ్య ఏదైనా వివాదం తలెత్తినట్లయితే, పార్లమెంటు యొక్క పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీ ద్వారా వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి GST కౌన్సిల్ ఆ విషయాన్ని సూచించవలసి ఉంటుంది.
IV. వస్తువులు మరియు సేవలపై GST నుండి మినహాయింపు పొందగల టర్నోవర్ పరిమితికి సంబంధించి కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాలకు సిఫార్సులు చేయడానికి GST కౌన్సిల్ అవసరం.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) కేవలం IV
Explanation
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 279A(4)(d) ప్రకారం, వస్తువులు మరియు సేవల పన్ను (GST) నుండి మినహాయింపు పొందగల టర్నోవర్ పరిమితికి సంబంధించి కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాలకు సిఫార్సులు చేయడానికి GST కౌన్సిల్ రాజ్యాంగబద్ధంగా ఆదేశించబడింది.
36రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారత ఎన్నికల సంఘం (Election Commission of India) కు సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. భారత రాజ్యాంగం, పదవీ విరమణ చేసిన ఎన్నికల కమిషనర్లను ప్రభుత్వం నుండి ఎటువంటి తదుపరి నియామకాలకు అనర్హులుగా ప్రకటించింది.
II. 'అనూప్ బరన్వాల్ కేసు' (2023) లో, సుప్రీంకోర్టు, ప్రాంతీయ కమిషనర్లను (ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ కాకుండా ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్లతో సమానంగా) పదవి నుండి తొలగించే విషయంలో పరిగణించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది.
III. స్థాపించబడినప్పటి నుండి, ఎన్నికల సంఘం బహుళ-సభ్యుల సంస్థగా పనిచేసింది.
IV. భారతదేశపు ఉపరాష్ట్రపతి కార్యాలయానికి ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం మరియు నియంత్రణ అధికారాలు ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగించబడ్డాయి.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) కేవలం IV
Explanation
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324(1) ప్రకారం, పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలు మరియు భారతదేశపు రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి కార్యాలయాలకు జరిగే అన్ని ఎన్నికల నిర్వహణపై పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం మరియు నియంత్రణ అధికారాలు భారత ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగించబడ్డాయి.
37రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కేంద్ర - రాష్ట్ర సంబంధాల నేపథ్యంలో, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది సరైనది?
I. గవర్నర్ల అభిశంసనకు కూడా రాష్ట్రపతి తొలగింపునకు అనుసరించే విధానం వర్తింపజేయాలని పుంఛీ కమిషన్ సిఫార్సు చేసింది.
II. రాష్ట్రపతి పాలన విధించిన రాష్ట్రానికి సంబంధించి, రాష్ట్ర జాబితాలోని ఏదైనా విషయంపై పార్లమెంటు చేసిన చట్టం, రాష్ట్రపతి పాలన ముగిసిన తర్వాత రాష్ట్ర శాసనసభ ద్వారా తిరిగి చట్టంగా చేయబడదు.
III. అంతర్-రాష్ట్ర మండలి ఏర్పాటుకు సిఫార్సు చేసిన మొదటి కమిషన్ సర్కారియా కమిషన్ కాదు.
IV. వస్తువులు మరియు సేవల పన్ను (GST) పై పార్లమెంటు చట్టాలు చేయాల్సిన అవసరం ఉందని, జాతీయ ప్రయోజనంలో ఉందని ప్రకటించే తీర్మానాన్ని లోక్‌సభ మాత్రమే ఆమోదించగలదు.
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I మరియు III
Explanation
ప్రకటన I సరైనది, ఎందుకంటే కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై పుంఛీ కమిషన్, గవర్నర్‌కు ఐదేళ్ల స్థిరమైన పదవీకాలాన్ని ఇవ్వాలని మరియు రాష్ట్ర శాసనసభ ద్వారా గవర్నర్ల అభిశంసనకు రాష్ట్రపతి అభిశంసనకు నిర్దేశించిన విధానం, యథాతథంగా వర్తింపజేయాలని సిఫార్సు చేసింది.
ప్రకటన III కూడా సరైనదే, ఎందుకంటే 1966 నాటి మొదటి పరిపాలనా సంస్కరణల కమిషన్ (Administrative Reforms Commission) రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 263 కింద అంతర్-రాష్ట్ర మండలి ఏర్పాటుకు సిఫార్సు చేసిన మొదటి సంస్థ. అందువల్ల, 1988లో దీనిని సిఫార్సు చేసిన సర్కారియా కమిషన్, మొదటిది కాదు.
ప్రకటన II చెల్లదు, ఎందుకంటే ఆర్టికల్ 357(2) ప్రకారం, రాష్ట్రపతి పాలన సమయంలో రాష్ట్ర జాబితాలోని ఏదైనా విషయంపై పార్లమెంటు చేసిన చట్టం, పాలన ముగిసిన తర్వాత స్వయంచాలకంగా అమలులోకి రాకుండా పోదు; బదులుగా, రాష్ట్ర శాసనసభ ద్వారా మార్పు, రద్దు లేదా తిరిగి చట్టంగా చేసే వరకు అది అమలులో ఉంటుంది. ప్రకటన IV చెల్లదు, ఎందుకంటే రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 249, రాష్ట్ర జాబితాలోని విషయాలు మరియు వస్తువులు మరియు సేవల పన్ను (GST) పై జాతీయ ప్రయోజన తీర్మానాన్ని ఆమోదించే ప్రత్యేక అధికారాన్ని లోక్‌సభకు కాకుండా, రాజ్యసభకు కల్పిస్తుంది.
38రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య పన్ను ఆదాయాల పంపిణీకి సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 269 మరియు ఆర్టికల్ 270లో పేర్కొన్న పన్నులు మరియు సుంకాలపై విధించే సర్ఛార్జీల ఆదాయం కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య పంచుకోబడుతుంది.
II. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 268A మరియు ఆర్టికల్ 272 రెండూ ఒకే రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా రద్దు చేయబడ్డాయి.
III. పెట్రోలియం ముడిపై పన్ను కేంద్రం విధిస్తుంది కానీ రాష్ట్రాలు వసూలు చేస్తాయి.
IV. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 269 పరిధిలోకి వచ్చే పన్ను వర్గాల నికర ఆదాయం, భారతదేశపు కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్ లో భాగం కాదు.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి చెల్లుబాటు అవుతాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) కేవలం IV
Explanation
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 269, యూనియన్ ద్వారా విధించబడిన మరియు వసూలు చేయబడిన కానీ రాష్ట్రాలకు కేటాయించబడిన పన్నులకు సంబంధించినది. ఈ పన్నులలో వస్తువుల అమ్మకం లేదా కొనుగోలుపై పన్ను మరియు అంతర్-రాష్ట్ర వాణిజ్యం లేదా వాణిజ్యం యొక్క కోర్సులో జరిగే వస్తువుల కన్సైన్‌మెంట్‌పై పన్ను ఉన్నాయి. ఆర్టికల్ 269(2) ప్రకారం, ఏ ఆర్థిక సంవత్సరంలోనైనా ఈ పన్ను వర్గాల నికర ఆదాయం భారతదేశపు కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్ లో భాగం కాదు. బదులుగా, పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా రూపొందించిన పంపిణీ సూత్రాల ప్రకారం, పన్ను విధించబడే రాష్ట్రాలకు అవి నేరుగా కేటాయించబడతాయి.
39రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారతదేశంలో మానవ హక్కుల కమిషన్లకు సంబంధించి ఈ క్రింది వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
I. కేంద్ర ప్రభుత్వం, కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన లడఖ్ కు సంబంధించిన మానవ హక్కుల విధులను రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ కు అప్పగించవచ్చు.
II. మానవ హక్కుల రంగంలో జ్ఞానం లేదా ఆచరణాత్మక అనుభవం ఉన్నవారి కోటా కింద జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ లో కేవలం 2 మందిని మాత్రమే సభ్యులుగా నియమించవచ్చు.
III. దుష్ప్రవర్తన నిరూపించబడిన నేరంపై రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ చైర్పర్సన్ ను రాష్ట్రపతి తొలగించవచ్చు. అయితే, ఈ విషయంలో రాష్ట్రపతి సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయాన్ని తీసుకోవాలి.
IV. మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనకు పాల్పడినట్లు ఆరోపించబడిన సంఘటన జరిగిన తేదీ నుండి రెండు సంవత్సరాల గడువు ముగిసిన తర్వాత ఏ విషయాన్ని విచారించే అధికారం జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ కు లేదు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్ లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, II మరియు III
Explanation
I, II మరియు III. వాక్యాలు I (PHRA S.21(7) ప్రకారం CG ఒక రాష్ట్ర HR కమిషన్ కు UT లడఖ్ HR విధులను అప్పగించవచ్చు), II (NHRC లో S.3(2)(d) ప్రకారం 2 జ్ఞానం/అనుభవ సభ్యులు ఉంటారు), మరియు III (PHRA S.23 ప్రకారం రాష్ట్రపతి SC అభిప్రాయంతో SHRC చైర్పర్సన్ ను తొలగిస్తారు) సరైనవి. వాక్యం IV తప్పు: NHRC యొక్క కాలపరిమితి రెండు సంవత్సరాలు కాదు, ఒక సంవత్సరం (PHRA S.36(2)).
40రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది సరిహద్దుల నిర్ధారణ (Delimitation) ప్రక్రియకు సరిగ్గా ఆపాదించబడుతుంది?
I. 'ఒక వ్యక్తి, ఒక ఓటు' సూత్రం సరిహద్దుల నిర్ధారణ (Delimitation) ప్రక్రియ యొక్క ఆవశ్యకతను పునరుద్ఘాటిస్తుంది.
II. భారత ప్రభుత్వం కొన్ని రాష్ట్రాలు లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో పార్లమెంటరీ మరియు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల సరిహద్దుల నిర్ధారణ కొరకు ఒక సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయగలదు.
III. సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్ ప్రాదేశిక పార్లమెంటరీ మరియు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల పునర్నిర్ధారణను మాత్రమే సిఫార్సు చేయగలదు కానీ షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగల కొరకు సీట్ల రిజర్వేషన్‌పై సిఫార్సు చేయలేదు.
IV. భారతదేశ సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్‌కు నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ న్యాయ మరియు న్యాయశాఖ మంత్రిత్వ శాఖ.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I, II మరియు IV
Explanation
సరిహద్దుల నిర్ధారణ (Delimitation) అంటే లోక్‌సభ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభ నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను తిరిగి గీయడం, తద్వారా ప్రతి నియోజకవర్గం సుమారుగా సమాన జనాభా ఆధారంగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. జనాభా పంపిణీతో ఈ ప్రత్యక్ష సంబంధం 'ఒక వ్యక్తి, ఒక ఓటు' అనే ప్రజాస్వామ్య సూత్రాన్ని సమర్థిస్తుంది, వివిధ నియోజకవర్గాలలో ప్రతి పౌరుడి ఓటుకు సమాన విలువను నిర్ధారిస్తుంది, తద్వారా ప్రకటన I సరైనది.
భారత ప్రభుత్వం మొత్తం దేశానికి ఒకేసారి కాకుండా నిర్దిష్ట ప్రాంతాల కోసం సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి చట్టబద్ధంగా అధికారం కలిగి ఉంది. ఉదాహరణకు, మార్చి 2020లో, కేంద్రపాలిత ప్రాంతం జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలైన అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్ మరియు నాగాలాండ్‌లలో సరిహద్దుల నిర్ధారణ చేయడానికి ఒక సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది ప్రకటన II ను సరైనదిగా చేస్తుంది.
సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్ యొక్క పరిపాలనా మరియు లాజిస్టికల్ కార్యకలాపాలను న్యాయ మరియు న్యాయశాఖ మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క శాసన విభాగం పర్యవేక్షిస్తుంది, ఇది దాని నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా పనిచేస్తుంది, తద్వారా ప్రకటన IV సరైనది.
ప్రకటన III తప్పు, ఎందుకంటే సరిహద్దుల నిర్ధారణ కమిషన్ ప్రాదేశిక సరిహద్దులను తిరిగి గీయడమే కాకుండా, సంబంధిత రాష్ట్రాలలో వారి జనాభా ప్రాతినిధ్యం ఆధారంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగల కొరకు సీట్ల రిజర్వేషన్‌ను గుర్తించి, సిఫార్సు చేయవలసిన బాధ్యతను కలిగి ఉంది.
41రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారతదేశ విదేశాంగ విధానానికి సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. భారతదేశపు 'యాక్ట్ ఈస్ట్' విధానం మొదట ఆర్థిక కార్యక్రమంగా రూపొందించబడింది, కానీ తరువాత రాజకీయ, వ్యూహాత్మక మరియు సాంస్కృతిక కోణాలకు విస్తరించింది.
II. 'ఇండియా-సెంట్రల్ ఆసియా సమ్మిట్' యంత్రాంగం యొక్క సంస్థాగతీకరణతో 'కనెక్ట్ సెంట్రల్ ఆసియా పాలసీ' ముందుకు తీసుకెళ్లబడింది.
III. 'సెక్యూరిటీ అండ్ గ్రోత్ ఫర్ ఆల్ ఇన్ ది రీజియన్' (SAGAR) విధానం కింద, తూర్పు ఆసియా ప్రాంతంలోని దేశాలతో దీర్ఘకాలిక సహకారాన్ని స్థాపించే ఉద్దేశ్యంతో DRDO మెరైన్ అండ్ అలైడ్ ఇంటర్ డిసిప్లినరీ ట్రైనింగ్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇనిషియేటివ్ (MAITRI)ని ప్రారంభించింది.
IV. భారతదేశపు 'థింక్ వెస్ట్' విధానం విద్య మరియు రక్షణ రంగాలలో సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి పశ్చిమ పారిశ్రామిక దేశాలకు ఒక విస్తరణ.
పై ప్రకటనలలో ఏవి చెల్లుబాటు అవుతాయి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I మరియు II
Explanation
ప్రకటన I చెల్లుబాటు అవుతుంది. భారతదేశపు 'యాక్ట్ ఈస్ట్' విధానం 'లుక్ ఈస్ట్' విధానం నుండి పరిణామం చెందింది, ఇది మొదట 1991లో ఆగ్నేయాసియా దేశాలతో ఏకీకరణను ప్రోత్సహించడానికి ప్రధానంగా ఆర్థిక కార్యక్రమంగా ప్రారంభించబడింది. సంవత్సరాలుగా, ముఖ్యంగా 2014లో 'యాక్ట్ ఈస్ట్' విధానంగా అప్‌గ్రేడ్ అయినప్పటి నుండి, రాజకీయ, వ్యూహాత్మక మరియు సాంస్కృతిక కోణాలను కలుపుకొని దీని పరిధి గణనీయంగా విస్తరించింది.
ప్రకటన II చెల్లుబాటు అవుతుంది. 2012లో ప్రారంభించబడిన 'కనెక్ట్ సెంట్రల్ ఆసియా పాలసీ', మధ్య ఆసియా దేశాలతో రాజకీయ, ఆర్థిక, భద్రత మరియు సాంస్కృతిక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. జనవరి 2022లో జరిగిన ప్రారంభ సమావేశంతో 'ఇండియా-సెంట్రల్ ఆసియా సమ్మిట్' యంత్రాంగాన్ని సంస్థాగతీకరించడంతో ఈ విధానం మరింత బలోపేతం చేయబడింది మరియు క్రమబద్ధీకరించబడింది.
ప్రకటన III చెల్లుబాటు కాదు. 'సెక్యూరిటీ అండ్ గ్రోత్ ఫర్ ఆల్ ఇన్ ది రీజియన్' (SAGAR) ఫ్రేమ్‌వర్క్‌తో అనుసంధానించబడిన DRDO కార్యక్రమం MAITRI అయినప్పటికీ, తూర్పు ఆసియా ప్రాంతంలోని దేశాలతో కాకుండా, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలోని (IOR) దేశాలతో (ఒమన్, మాల్దీవులు, శ్రీలంక, థాయిలాండ్, మలేషియా, సింగపూర్, ఇండోనేషియా మరియు మయన్మార్ వంటివి) దీర్ఘకాలిక సహకారాన్ని స్థాపించడమే దీని లక్ష్యం.
ప్రకటన IV చెల్లుబాటు కాదు. భారతదేశపు 'థింక్ వెస్ట్' విధానం పశ్చిమ ఆసియా (మధ్యప్రాచ్యం) దేశాలతో, ముఖ్యంగా గల్ఫ్ సహకార మండలి (GCC) దేశాలు, ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలను లోతుగా పెంచుకోవడంపై దృష్టి సారించే వ్యూహాత్మక విస్తరణ. ఇది విద్య మరియు రక్షణ రంగాలలో పశ్చిమ పారిశ్రామిక దేశాలకు (పశ్చిమ యూరప్ లేదా ఉత్తర అమెరికా వంటివి) నిర్దేశించిన విస్తరణను సూచించదు.
42రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారతదేశానికి సంబంధించిన భద్రతాపరమైన ఆందోళనలు/అభివృద్ధిల స్వభావాన్ని ఈ క్రింది ప్రకటనలలో ఏది ఉత్తమంగా వర్ణించగలదు?
I. హంబన్‌టోట అభివృద్ధి మండలి (Hambantota Development Zone) అభివృద్ధిని పాకిస్తాన్ నిధులు సమకూర్చిన నిరోధక విధానంగా చూడవచ్చు.
II. ఇరాన్‌లోని చబహార్ పోర్ట్ నిర్మాణంలో భారతదేశం యొక్క మద్దతు, యెమెన్‌లోని చైనా నిధులు సమకూర్చిన గ్వాడార్ పోర్ట్‌కు వ్యూహాత్మక ప్రతిస్పందనగా ఉపయోగపడవచ్చు.
III. ఇండియన్ ఓషన్ రిమ్ అసోసియేషన్ (IORA) అనేది ఆసియా మరియు పసిఫిక్ కోసం ఆర్థిక మరియు సామాజిక కమిషన్ (ESCAP) యొక్క విస్తరణ మరియు సముద్ర భద్రతకు ఒక వేదికగా పనిచేస్తుంది.
IV. మలబార్ వ్యాయామం (Malabar Exercise) క్వాడ్రిలేటరల్ సెక్యూరిటీ డైలాగ్ (QSD)తో అనుసంధానించబడి ఉంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) కేవలం IV
Explanation
మలబార్ వ్యాయామం (Malabar Exercise) క్వాడ్రిలేటరల్ సెక్యూరిటీ డైలాగ్ (QSD) లేదా క్వాడ్ (Quad)తో నేరుగా అనుసంధానించబడి ఉంది. మొదట 1992లో భారతదేశం మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ మధ్య ద్వైపాక్షిక నావికాదళ వ్యాయామంగా స్థాపించబడిన ఇది, 2015లో జపాన్‌ను శాశ్వత సభ్యునిగా చేర్చుకోవడంతో విస్తరించబడింది. 2020లో, ఆస్ట్రేలియాను కూడా పాల్గొనడానికి ఆహ్వానించారు, దీంతో క్వాడ్ సభ్యులందరూ ఈ వ్యాయామంలో పాల్గొన్నారు. ఈ చేరిక ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో క్వాడ్ దేశాల వ్యూహాత్మక సముద్ర భద్రతా సహకార లక్ష్యాలతో నావికాదళ డ్రిల్‌ను అనుసంధానించింది, ఇది స్వేచ్ఛాయుతమైన, బహిరంగమైన మరియు సమ్మిళిత ఇండో-పసిఫిక్ పట్ల వారి భాగస్వామ్య నిబద్ధతను నొక్కి చెబుతుంది.
43రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల సందర్భంలో, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి తప్పు?
I. ప్రధాన మంత్రి అనుసూచిత్ జాతి అభ్యుదయ యోజన (PM-AJAY) యొక్క లక్ష్యం అదనపు ఉపాధి అవకాశాలను కల్పించడం ద్వారా ST వర్గాల పేదరికాన్ని తగ్గించడం.
II. ప్రధాన మంత్రి శ్రమ యోగి మాన్-ధన్ యోజన (PM-SYM) కింద, లబ్ధిదారుడు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వం నెలవారీ చందాను చెల్లించాలి.
III. 'ఫ్యూచర్ స్కిల్స్ ప్రైమ్' ప్రోగ్రామ్ కింద, సెంటర్ ఫర్ డెవలప్‌మెంట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటింగ్ (C-DAC) కీలక అమలు సంస్థ.
IV. మిషన్ కర్మయోగి సివిల్ సర్వెంట్లలో క్రియాత్మక మరియు ప్రవర్తనా సామర్థ్యాలను సృష్టించడానికి ఉద్దేశించిన ఎనిమిది కీలక స్తంభాలను కలిగి ఉంటుంది.
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II మరియు III
Explanation
I, II మరియు III. ప్రకటన I PM-AJAY ST (ఇది SCని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది) లక్ష్యంగా చేసుకుంటుందని తప్పుగా చెబుతుంది; ప్రకటన II PM-SYM చందాలలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని తప్పుగా చేర్చింది (లబ్ధిదారుడు + కేంద్రం మాత్రమే); ప్రకటన III ఫ్యూచర్ స్కిల్స్ ప్రైమ్ కోసం కీలక అమలు సంస్థగా C-DAC పేరును తప్పుగా పేర్కొంది (NASSCOM). ప్రకటన IV సరైనది.
44ఆర్థిక వ్యవస్థ
బడ్జెట్ చట్టబద్ధత సందర్భంలో, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. అప్రోప్రియేషన్ బిల్లు (Appropriation Bill) స్వయంచాలకంగా రద్దు చేసే నిబంధనను కలిగి ఉంటుంది.
II. బడ్జెట్ చక్రాన్ని ఫిబ్రవరి చివరి రోజు నుండి ఫిబ్రవరి మొదటి రోజుకు మార్చడం వల్ల 'ఓట్ ఆన్ అకౌంట్' (Vote on Account) నిబంధన నిష్ప్రయోజనమైంది.
III. ఫైనాన్స్ బిల్లు (Finance Bill) విషయంలో పన్నును తిరస్కరించడానికి లేదా తగ్గించడానికి సవరణలు ప్రతిపాదించబడవు.
IV. భారతదేశపు కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్ (Consolidated Fund of India) నుండి చేసే వ్యయంపై కేవలం చర్చ మాత్రమే చేయవచ్చు.
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) కేవలం IV
Explanation
కేవలం IV. ప్రకటన I సరికాదు, ఎందుకంటే అప్రోప్రియేషన్ చట్టాలు గడువు ముగిసిపోతాయి, అవి 'స్వయంచాలకంగా రద్దు చేసే నిబంధన'ను కలిగి ఉండవు. ప్రకటనలు II మరియు III సరికావు. ప్రకటన IV సరైనది.
45రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారత రాష్ట్రపతి యొక్క వీటో అధికారానికి సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
I. భారత రాష్ట్రపతికి ద్రవ్య బిల్లుల విషయంలో 'సస్పెన్సివ్ వీటో' ఉంటుంది కానీ ఫైనాన్స్ బిల్లుల విషయంలో ఉండదు.
II. భారత రాష్ట్రపతి అన్ని సమయాలలో ప్రభుత్వ బిల్లుల విషయంలో 'సంపూర్ణ వీటో'ను ఉపయోగించవచ్చు.
III. భారత రాష్ట్రపతి 'పాకెట్ వీటో'ను నిరవధికంగా కలిగి ఉంటారు, అయితే అమెరికా రాష్ట్రపతికి 'క్వాలిఫైడ్ వీటో' ఉంటుంది.
IV. భారత రాష్ట్రపతికి వీటో అధికారం ఇవ్వడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం రాష్ట్రపతి కార్యాలయం మరియు పార్లమెంట్ అధికారం మధ్య సమతుల్యత (checks and balances) వ్యవస్థను నిర్ధారించడం.
దిగువ ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) III మరియు IV
Explanation
ప్రకటన III సరైనది ఎందుకంటే భారత రాజ్యాంగం బిల్లుపై రాష్ట్రపతి వ్యవహరించడానికి కాలపరిమితిని నిర్దేశించలేదు, ఇది రాష్ట్రపతి బిల్లును నిరవధికంగా పెండింగ్‌లో ఉంచడానికి (పాకెట్ వీటో) అనుమతిస్తుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, అమెరికా రాష్ట్రపతికి క్వాలిఫైడ్ వీటో ఉంటుంది, దీనిని శాసనసభ యొక్క రెండు సభలలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో అధిగమించవచ్చు.
ప్రకటన IV సరైనది ఎందుకంటే వీటో అధికారం రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్యంలో సమతుల్యత (checks and balances) యొక్క ముఖ్యమైన సాధనంగా పనిచేస్తుంది. ఇది తొందరపాటుతో, సరిగా ఆలోచించని లేదా రాజ్యాంగ విరుద్ధమైన శాసనాలను ఆమోదించకుండా శాసనసభను నిరోధిస్తుంది, రాష్ట్రపతి కార్యాలయం మరియు పార్లమెంట్ మధ్య అధికార సమతుల్యతను నిర్ధారిస్తుంది.
46రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారత రాజ్యాంగంలోని తొమ్మిదవ షెడ్యూల్‌కు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. దీనిలో చేర్చబడిన కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘన grounds పై న్యాయ సమీక్ష నుండి రక్షించడానికి ఇది ఉద్దేశించబడింది.
II. దీనిలో చేర్చబడిన అంశాలు భూ సంస్కరణలు మరియు జమీందారీ వ్యవస్థ నిర్మూలనకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు.
III. ఆర్టికల్ 31B కి తిరోగమన ప్రభావం ఉంది, కానీ 'ఐ.ఆర్. కోహ్లీ కేసు' (2007) తర్వాత ఇది అమలులో లేదు.
IV. దీనిలో చేర్చబడిన అంశాలు కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వం యొక్క అధికారంతో మాత్రమే చేయబడ్డాయి.
పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I మరియు II
Explanation
తొమ్మిదవ షెడ్యూల్ 1951లో మొదటి రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా ప్రవేశపెట్టబడింది, ఇది ప్రగతిశీల వ్యవసాయ సంస్కరణలు మరియు భూమి యాజమాన్య చట్టాలను ప్రాథమిక హక్కులను ఉల్లంఘిస్తున్నాయనే grounds పై న్యాయస్థానాలలో సవాలు చేయకుండా రక్షించడానికి ఉద్దేశించబడింది. భూ సంస్కరణలు మరియు జమీందారీ వ్యవస్థ నిర్మూలన దీని ప్రాథమిక లక్ష్యం అయినప్పటికీ, రిజర్వేషన్ చట్టాలు, పరిశ్రమ నిబంధనలు మరియు వాణిజ్య చర్యలు వంటి అనేక ఇతర అంశాలను చేర్చడానికి దీని పరిధి తరువాత విస్తరించబడింది.
తొమ్మిదవ షెడ్యూల్‌ను నియంత్రించే ఆర్టికల్ 31B, పూర్తిగా అమలులో ఉంది. సుప్రీంకోర్టు ఐ.ఆర్. కోహ్లీ కేసు (2007)లో ఆర్టికల్ 31Bని రద్దు చేయలేదు లేదా అమలులో లేకుండా చేయలేదు; ఏప్రిల్ 24, 1973 తర్వాత తొమ్మిదవ షెడ్యూల్‌కు జోడించబడిన ఏవైనా చట్టాలు రాజ్యాంగం యొక్క ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని ఉల్లంఘిస్తే న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటాయని ఇది కేవలం స్పష్టం చేసింది. అంతేకాకుండా, తొమ్మిదవ షెడ్యూల్‌లో ఏదైనా చట్టాన్ని చేర్చడానికి రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం, దీనిని కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వం యొక్క కార్యనిర్వాహక చర్య లేదా అధికారం ద్వారా కాకుండా, భారతదేశ పార్లమెంటు తన శాసన అధికారాల ద్వారా మాత్రమే అమలు చేయగలదు.
47రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
'భారత భూభాగం' (Territory of India) మరియు 'భారత యూనియన్' (Union of India) అనేవి ఈ క్రింది కారణాలలో ఏది/ఏవి వలన రెండు విభిన్నమైన మరియు వేర్వేరు పదబంధాలు?
I. 'భారత యూనియన్'లో కేవలం రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మాత్రమే ఉంటాయి, అయితే 'భారత భూభాగం'లో రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలతో పాటు, భవిష్యత్తులో భారత ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకోగల భూభాగాలు కూడా ఉంటాయి.
II. 'భారత యూనియన్' అనే పదబంధం భారత రాజ్యాంగంలో పేర్కొనబడింది, కానీ 'భారత భూభాగం' అనే పదబంధం భారత రాజ్యాంగంలో కనుగొనబడలేదు.
III. భారత రాజ్యాంగంలోని మొదటి షెడ్యూల్ కేవలం 'భారత యూనియన్'కు సంబంధించినది, 'భారత భూభాగం'కు కాదు.
IV. కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు 'భారత భూభాగం' అనే పదబంధం పరిధిలోకి వస్తాయి కానీ 'భారత యూనియన్' అనే పదబంధం పరిధిలోకి రావు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) IV మాత్రమే
Explanation
IV మాత్రమే.
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 1 ప్రకారం, 'భారత భూభాగం' అనే పదబంధం 'భారత యూనియన్' కంటే విస్తృతమైన పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.
'భారత యూనియన్'లో కేంద్రంతో అధికారాన్ని పంచుకునే సమాఖ్య భాగస్వాములుగా పనిచేసే రాష్ట్రాలు మాత్రమే ఉంటాయి. కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు 'భారత యూనియన్'లో భాగం కావు, ఎందుకంటే అవి సమాఖ్య వ్యవస్థలో భాగస్వాములు కాకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం ద్వారా నేరుగా నిర్వహించబడతాయి.
'భారత భూభాగం' అనేది రాష్ట్రాల భూభాగాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు భవిష్యత్తులో భారతదేశం స్వాధీనం చేసుకోగల ఏవైనా ఇతర భూభాగాలను కలిగి ఉన్న విస్తృత వర్గీకరణ. తద్వారా, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు 'భారత భూభాగం' పరిధిలోకి వస్తాయి కానీ 'భారత యూనియన్' పరిధిలోకి రావు.
ఇది స్టేట్‌మెంట్ IV ను సరైనదిగా చేస్తుంది, అయితే స్టేట్‌మెంట్ I తప్పు. స్టేట్‌మెంట్‌లు II మరియు III కూడా తప్పు, ఎందుకంటే 'భారత భూభాగం' అనే పదం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 1(3)లో స్పష్టంగా వ్రాయబడింది మరియు మొదటి షెడ్యూల్ రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు రెండింటినీ వివరిస్తుంది.
48రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారత రాజ్యాంగం దృష్ట్యా, 'సమానత్వం' అనే భావనను సూచించే క్రింది ప్రకటనలలో దేనిని మీరు సముచితంగా అంగీకరిస్తారు?
I. ఏ.వి. డైసీ ప్రతిపాదించినట్లుగా, రాజ్యాంగం కంటే న్యాయస్థానాల ద్వారా సమానత్వ ప్రాధాన్యత పరిరక్షించబడుతుంది, నిర్వచించబడుతుంది మరియు అమలు చేయబడుతుంది.
II. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 'చట్టం ముందు సమానత్వం' అనే భావనను మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది కానీ 'చట్టాల సమాన రక్షణ' అనే భావనను పేర్కొనదు.
III. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 194 మరియు ఆర్టికల్ 361A, భారతదేశంలో సమానత్వం సంపూర్ణమైనది కాదని సూచిస్తున్నాయి.
IV. సమానత్వ సిద్ధాంతం ప్రతిభలో భేదాన్ని కలిగి ఉంటుంది కానీ బాలాజీ రాఘవన్ కేసు (1995) ప్రతిపాదించినట్లుగా వారసత్వ బిరుదులు లేదా ప్రభుత్వాధికారాలకు సంబంధించిన భేదాలను కలిగి ఉండదు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) III మరియు IV
Explanation
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 194 రాష్ట్ర శాసనసభలకు మరియు వాటి సభ్యులకు అధికారాలు, ప్రత్యేక హక్కులు మరియు రోగనిరోధకతలను అందిస్తుంది, అయితే ఆర్టికల్ 361A పార్లమెంట్ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల కార్యకలాపాల యొక్క వాస్తవ నివేదికల ప్రచురణకు రోగనిరోధకతను అందిస్తుంది. ఈ నిబంధనలు చట్టం ముందు సమానత్వానికి సంబంధించిన సాధారణ నియమానికి రాజ్యాంగపరంగా ఆమోదించబడిన మినహాయింపులను సూచిస్తాయి, తద్వారా భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం సమానత్వం సంపూర్ణమైనది కాదని సూచిస్తుంది.
బాలాజీ రాఘవన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1995) కేసులో, భారత సుప్రీంకోర్టు భారతరత్న మరియు పద్మ అవార్డుల వంటి జాతీయ అవార్డుల చెల్లుబాటును సమర్థించింది మరియు అవి ఆర్టికల్ 18ను ఉల్లంఘించవని పేర్కొంది. ప్రతిభ గుర్తింపును సమానత్వ భావన నిరోధించదని న్యాయస్థానం పరిశీలించింది. ఇది ప్రతిభ మరియు పనితీరు ఆధారంగా అనుమతించదగిన అలంకారాలను, వారసత్వ ప్రభుత్వాధికార బిరుదుల నుండి వేరు చేసింది, ఇవి పౌరుల యొక్క కృత్రిమ, ప్రత్యేక తరగతిని సృష్టిస్తాయి మరియు నిషేధించబడ్డాయి.
49రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
ప్రాథమిక విధుల (Fundamental Duties) కు సంబంధించి కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. ప్రాథమిక విధులు కేవలం భారత పౌరులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడ్డాయి, అయితే ఆర్టికల్ 51A(i) మినహాయింపు, ఇది భారతదేశంలో నివసిస్తున్న విదేశీయులకు కూడా వర్తిస్తుంది.
II. పౌరుల ప్రాథమిక విధులపై వర్మ కమిటీ (1999) చట్టపరమైన నిబంధనలు ఉన్నా లేకపోయినా ప్రాథమిక విధులను అమలు చేయాలని సిఫార్సు చేసింది.
III. 'కేశవానంద భారతి' కేసు (1973)లో, భారత సుప్రీంకోర్టు, అర్థం చేసుకోవడానికి అస్పష్టంగా ఉన్న చట్టాల రాజ్యాంగబద్ధతను నిర్ణయించడానికి ప్రాథమిక విధులను ఉపయోగించవచ్చని అభిప్రాయపడింది.
IV. ప్రాథమిక విధులలో దేనినైనా పాటించని పక్షంలో జరిమానాలు పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సర్దార్ స్వరన్ సింగ్ కమిటీ సిఫార్సు చేసింది.
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) కేవలం IV
Explanation
1976లో రాజ్యాంగ సంస్కరణలను సిఫార్సు చేయడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన సర్దార్ స్వరన్ సింగ్ కమిటీ, ప్రాథమిక విధులలో దేనినైనా పాటించని లేదా పాటించడానికి నిరాకరించిన సందర్భంలో జరిమానాలు లేదా శిక్షలను విధించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉండాలని స్పష్టంగా సిఫార్సు చేసింది. ఇది ప్రకటన IV ను సరైనదిగా చేస్తుంది.
ప్రకటన I తప్పు, ఎందుకంటే ప్రాథమిక విధులు ప్రత్యేకంగా భారత పౌరులకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి మరియు విదేశీయులకు వర్తించవు.
ప్రకటన II తప్పు, ఎందుకంటే జస్టిస్ వర్మ కమిటీ (1999) చట్టపరమైన నిబంధనలతో సంబంధం లేకుండా ఈ విధులను గుడ్డిగా అమలు చేయాలని సిఫార్సు చేయలేదు; బదులుగా, కమిటీ అనేక ప్రాథమిక విధులను అమలు చేయడానికి వీలు కల్పించే ఇప్పటికే ఉన్న చట్టపరమైన నిబంధనలను (జాతీయ గౌరవానికి అవమానాల నివారణ చట్టం, 1971 మరియు వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం, 1972 వంటివి) గుర్తించి విశ్లేషించింది.
ప్రకటన III తప్పు, ఎందుకంటే సంచలనాత్మక కేశవానంద భారతి కేసు 1973లో తీర్పు చెప్పబడింది, అయితే ప్రాథమిక విధులను కలిగి ఉన్న పార్ట్ IV-A (ఆర్టికల్ 51A) 1976 నాటి 42వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా భారత రాజ్యాంగంలోకి తరువాత ప్రవేశపెట్టబడింది.
50రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
రాజ్య విధాన నిర్దేశిక సూత్రాలకు సంబంధించి, రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా భారత రాజ్యాంగంలో ఈ క్రింది చేర్పులు/మార్పులు ఏ క్రమ పద్ధతిలో పొందుపరచబడ్డాయో సరైన కాలక్రమానుసారం తెలపండి?
I. ఆర్టికల్ 38 కు రెండవ అంశాన్ని చేర్చడం.
II. ఆర్టికల్ 45 యొక్క విషయ పరిధిని మార్చడం.
III. ఆర్టికల్ 43B ను చేర్చడం.
IV. ఆర్టికల్ 48A ను చేర్చడం.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) IV, I, II, III
Explanation
రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా రాజ్య విధాన నిర్దేశిక సూత్రాలలో చేసిన చేర్పులు మరియు మార్పుల కాలక్రమానుసార క్రమం వాటి సంబంధిత చట్టబద్ధత సంవత్సరాల ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది.
ఆర్టికల్ 48A (పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు మెరుగుదల, అడవులు మరియు వన్యప్రాణుల సంరక్షణకు సంబంధించినది) ను 1976లో 42వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా చేర్చారు.
ఆర్టికల్ 38 (ఆదాయం, హోదా, సౌకర్యాలు మరియు అవకాశాలలో అసమానతలను తగ్గించడం) కు రెండవ అంశం (ఆర్టికల్ 38(2)) ను 1978లో 44వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా చేర్చారు.
ఆర్టికల్ 45 యొక్క విషయ పరిధిని (ఆరు సంవత్సరాల లోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ మరియు విద్యపై దృష్టి సారించేలా) 2002లో 86వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా సవరించారు.
ఆర్టికల్ 43B (సహకార సంఘాల వృత్తిపరమైన నిర్వహణ మరియు ప్రజాస్వామ్య నియంత్రణను ప్రోత్సహించడం) ను 2011లో 97వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా చేర్చారు.
దీని ప్రకారం క్రమం IV (1976), I (1978), II (2002), మరియు III (2011).
51రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి :
I. 25వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (1971) కొత్త ఆర్టికల్ 31C ని చేర్చింది, దీని మొదటి నిబంధనను కేశవానంద భారతి కేసు (1973) లో సుప్రీంకోర్టు చెల్లదని ప్రకటించింది.
II. మినర్వా మిల్స్ కేసు (1980) లో సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 31C యొక్క రెండవ నిబంధన పరిధి విస్తరణను కూడా చెల్లదని పరిగణించింది.
III. మినర్వా మిల్స్ కేసు (1980) లో సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక హక్కులు మరియు ఆదేశిక సూత్రాల మధ్య సామరస్యం మరియు సమతుల్యత యొక్క ప్రాముఖ్యతను పరిగణించింది.
IV. ప్రాథమిక హక్కులు మరియు ఆదేశిక సూత్రాలకు సంబంధించి ప్రస్తుత వ్యాఖ్యానం, 1951 లోని చంపకం దోరైరాజన్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు మొదట ప్రతిపాదించిన సూత్రం యొక్క పునరుద్ఘాటనతో సమానం.
పైన ఇచ్చిన ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి తప్పు ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, II మరియు IV
Explanation
ప్రకటన I తప్పు, ఎందుకంటే 1973 నాటి కేశవానంద భారతి కేసులో, సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 31C యొక్క మొదటి నిబంధనను చెల్లుబాటు అయ్యేదిగా ప్రకటించింది. ఆర్టికల్ 31C యొక్క రెండవ నిబంధన మాత్రమే, ఏ కోర్టులోనూ ప్రశ్నించబడదని ప్రకటించడం ద్వారా న్యాయ సమీక్షను మినహాయించింది, అది రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా మరియు చెల్లదని కొట్టివేయబడింది.
ప్రకటన II తప్పు, ఎందుకంటే 1980 నాటి మినర్వా మిల్స్ కేసు ఆర్టికల్ 31C యొక్క రెండవ నిబంధనను కాకుండా, మొదటి నిబంధన యొక్క విస్తరణను కొట్టివేసింది. 1976 నాటి నలభై రెండవ సవరణ చట్టం, ఏదైనా ఆదేశిక సూత్రాలను అమలు చేసే చట్టాలను రక్షించడానికి మొదటి నిబంధన పరిధిని విస్తరించింది. సుప్రీంకోర్టు ఈ విస్తరణను చెల్లదని ప్రకటించింది, తద్వారా ఆర్టికల్ 31C ని దాని అసలు స్థానానికి పునరుద్ధరించింది, ఇక్కడ రక్షణ ఆర్టికల్ 39(బి) మరియు (సి) లను అమలు చేసే చట్టాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది.
ప్రకటన IV తప్పు, ఎందుకంటే సామరస్యపూర్వక నిర్మాణానికి సంబంధించి ప్రస్తుత వ్యాఖ్యానం, 1951 నాటి చంపకం దోరైరాజన్ కేసులో స్థాపించబడిన సూత్రం నుండి వైదొలగడమే. 1951 తీర్పులో, సుప్రీంకోర్టు ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు ఖచ్చితంగా అధీనంగా మరియు అనుబంధంగా ఉన్నాయని అభిప్రాయపడింది. ఆధునిక స్థానం, ప్రాథమిక హక్కులు మరియు ఆదేశిక సూత్రాలు ఒకే పథకంలో పరిపూరక భాగాలు అని మరియు ఒకదానితో ఒకటి సామరస్యంగా వ్యాఖ్యానించబడాలని నొక్కి చెబుతుంది.
52రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
రాజ్యాంగ సవరణ ప్రక్రియకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. పార్లమెంటు సభలోని ఒక ప్రైవేట్ సభ్యుడు రాష్ట్రపతి యొక్క ముందస్తు అనుమతితో మాత్రమే రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును ప్రవేశపెట్టగలరు.
II. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 368, మూడు రకాల సవరణలను అందిస్తుంది - సాధారణ మెజారిటీ, ప్రత్యేక మెజారిటీ మరియు సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం సాధారణ మెజారిటీతో.
III. సాధారణ మెజారిటీతో సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరమయ్యే సవరణల కోసం, అన్ని రాష్ట్ర శాసనసభలు బిల్లుపై చర్య తీసుకోవడం అవసరం లేదు.
IV. రాష్ట్రాలలో శాసన మండలిల ఏర్పాటు లేదా రద్దు కోసం మాదిరిగానే, ఆర్టికల్ 368 ను సవరించాలని పార్లమెంటుకు అభ్యర్థనతో తీర్మానాన్ని రాష్ట్ర శాసనసభలు ఆమోదించగలవు.
పైన ఇచ్చిన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) కేవలం III
Explanation
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 368(2) యొక్క నిబంధన ప్రకారం, కొన్ని రాజ్యాంగ సవరణలకు బిల్లు రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం సమర్పించబడటానికి ముందు, రాష్ట్రాల కనీసం సగం శాసనసభలచే తీర్మానాల ద్వారా ఆమోదం అవసరం. అవసరమైన కనీస సంఖ్యలో రాష్ట్రాల (అంటే మొత్తం రాష్ట్రాలలో సగం) సమ్మతి లభించిన తర్వాత, ఆమోదం కోసం రాజ్యాంగపరమైన ఆవశ్యకత పూర్తిగా సంతృప్తి చెందుతుంది. అన్ని రాష్ట్ర శాసనసభలు బిల్లుపై చర్చించడం, ఓటు వేయడం లేదా చర్య తీసుకోవడం తప్పనిసరి చేసే రాజ్యాంగపరమైన ఆవశ్యకత లేదా కాలపరిమితి లేదు.
53రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
రాజ్యాంగం యొక్క 'మౌలిక స్వరూపం' గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. 'మౌలిక స్వరూపం' సిద్ధాంతం పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా భారత రాజ్యాంగంలో పొందుపరచబడింది.
II. ప్రస్తుతం, రాజ్యాంగంలోని 368వ అధికరణం కింద పార్లమెంటు, రాజ్యాంగం యొక్క 'మౌలిక స్వరూపాన్ని' ప్రభావితం చేయకుండా రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగాన్నైనా సవరించవచ్చు.
III. రాజ్యాంగాన్ని సవరించడానికి పార్లమెంటుకు ఉన్న పరిమిత అధికారం కూడా రాజ్యాంగం యొక్క 'మౌలిక స్వరూపం'లో ఒక అంశం.
IV. 'కుమార్ పద్మ ప్రసాద్ కేసు' (1992)లో సుప్రీంకోర్టు, 'సంక్షేమ రాజ్యం' నిర్మించాలనే ఆదేశం 'మౌలిక స్వరూపం'లో ఒక అంశమని ప్రకటించింది.
పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) II మరియు III
Explanation
రాజ్యాంగంలోని 368వ అధికరణం కింద, పార్లమెంటుకు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగాన్నైనా, ప్రాథమిక హక్కులతో సహా, సవరించే అధికారం ఉంది, అయితే అటువంటి సవరణలు దాని మౌలిక స్వరూపాన్ని మార్చడం, దెబ్బతీయడం లేదా నాశనం చేయకూడదు, ఇది చారిత్రాత్మక కేశవానంద భారతి కేసు (1973)లో స్థాపించబడింది.
అంతేకాకుండా, మినర్వా మిల్స్ కేసు (1980)లో, రాజ్యాంగాన్ని సవరించడానికి పార్లమెంటుకు ఉన్న పరిమిత అధికారం కూడా మౌలిక స్వరూపంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశమని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది. పార్లమెంటు అధికారం రాజ్యాంగబద్ధమైనది కానీ రాజ్యాంగ నిర్మాణపరమైనది కాదు కాబట్టి, రాజ్యాంగం యొక్క కీలక లక్షణాలను నాశనం చేసే హక్కును పొందడానికి అది తన సవరణ శక్తిని విస్తరించుకోలేదు.
54రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
పార్లమెంటరీ ప్రివిలేజెస్ (Parliamentary Privileges) కు సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో ఏది సరైనది?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) సభ్యులను పార్లమెంటు సమావేశ సమయంలో అరెస్ట్ చేయలేరు, కానీ ఈ హక్కు సివిల్ కేసులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది, క్రిమినల్ కేసులు లేదా నివారణ నిర్బంధ కేసులకు కాదు.
Explanation
సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్, 1908లోని సెక్షన్ 135A ప్రకారం, పార్లమెంటు సభ్యులు పార్లమెంటు సమావేశ సమయంలో, మరియు సమావేశం ప్రారంభం కావడానికి 40 రోజుల ముందు, సమావేశం ముగిసిన 40 రోజుల తర్వాత సివిల్ కేసులలో అరెస్ట్ నుండి స్వేచ్ఛను అనుభవిస్తారు. సభ్యులు తమ శాసన విధులను నిర్వర్తించకుండా నిరోధించబడకుండా ఉండేలా ఈ హక్కు కల్పించబడింది. ఈ రక్షణ సివిల్ వ్యవహారాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది మరియు క్రిమినల్ కేసులు లేదా నివారణ నిర్బంధ కేసులకు విస్తరించదు. క్రిమినల్ వ్యవహారాలలో, పార్లమెంటు సభ్యులు అరెస్ట్ నుండి ఎటువంటి ప్రత్యేక మినహాయింపును అనుభవించరు, అయినప్పటికీ ఏదైనా సభ్యుడి అరెస్ట్, నిర్బంధం, శిక్ష లేదా విడుదల గురించి సభ యొక్క అధ్యక్ష స్థానంలో ఉన్నవారికి వెంటనే తెలియజేయాలి.
55రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
రాజ్యసభకు లోక్‌సభతో సమానమైన హోదాను కింది ప్రకటన/ప్రకటనల ద్వారా వివరించవచ్చు?
I. ద్రవ్య బిల్లుల ప్రవేశపెట్టడం మరియు ఆమోదం.
II. కాగ్ (CAG) నివేదిక పరిశీలన.
III. ఉపాధ్యక్షుడిని తొలగించే ప్రక్రియను ప్రారంభించడం.
IV. రాష్ట్రపతి ప్రకటించిన అన్ని రకాల అత్యవసర పరిస్థితుల ఆమోదం.
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II మరియు IV
Explanation
రాజ్యసభకు రాజ్యాంగ సంస్థల నివేదికల పరిశీలనలో లోక్‌సభతో సమానమైన హోదా ఉంది. భారతదేశ కాంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) నివేదిక ఆర్టికల్ 151 ప్రకారం పార్లమెంటు ఉభయ సభల ముందు ఉంచబడుతుంది, మరియు దాని పరిశీలనలపై చర్చించడానికి, సంప్రదించడానికి ఇరు సభలకు సమాన అధికారాలు ఉన్నాయి.
అంతేకాకుండా, రాష్ట్రపతి ప్రకటించిన మూడు రకాల అత్యవసర పరిస్థితుల ఆమోదంలో రాజ్యసభకు లోక్‌సభతో సమానమైన అధికారాలు ఉన్నాయి. ఆర్టికల్ 352 ప్రకారం జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి, ఆర్టికల్ 356 ప్రకారం రాష్ట్రపతి పాలన, లేదా ఆర్టికల్ 360 ప్రకారం ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటన అమలులో ఉండాలంటే రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన కాలపరిమితిలోపు ఉభయ సభలచే ఆమోదించబడాలి.
56రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కింది వాటిలో ఏ ఆదాయ వనరు/వనరులు పంచాయతీలకు ఇవ్వడానికి అర్హత కలిగి ఉంటాయి?
I. కేంద్రం నుండి రాష్ట్రాలకు కేటాయించబడిన పన్ను ఆదాయాలు, కేంద్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సుల మేరకు పంచాయతీలకు తిరిగి పంపిణీ చేయబడతాయి.
II. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి రుణాలు.
III. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 243-I ప్రకారం, రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులు లేనప్పుడు కూడా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన సొంత నిధులను పంచాయతీలకు బదిలీ చేయడానికి అధికారం కలిగి ఉంది.
IV. ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రకారం, షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో ఉన్న పంచాయతీల విషయంలో మాత్రమే అంతర్గత వనరుల కల్పన సులభతరం చేయబడుతుంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) కేవలం II
Explanation
రాష్ట్ర శాసనసభలు పంచాయతీరాజ్ యొక్క రాజ్యాంగ చట్రం కింద రూపొందించిన ఆర్థిక నిబంధనల ప్రకారం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి రుణాలు పంచాయతీలకు ఆదాయ వనరుగా పరిగణించబడతాయి.
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 280(3)(bb) ప్రకారం, కేంద్ర ఆర్థిక సంఘం, రాష్ట్రాలకు కేటాయించిన కేంద్ర పన్ను ఆదాయాలను తిరిగి పంపిణీ చేయడానికి బదులుగా, పంచాయతీల వనరులను అనుబంధించడానికి గ్రాంట్స్-ఇన్-ఎయిడ్ (సహాయక గ్రాంట్లు) సిఫార్సు చేస్తుంది.
రాష్ట్ర నిధుల బదిలీ ఆర్టికల్ 243-H మరియు ఆర్టికల్ 243-I ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది, ఇవి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులపై ఆధారపడతాయి, ఆర్టికల్ 243-I ప్రకారం దాని లేనప్పుడు స్వతంత్ర బదిలీని అనుమతించవు.
అంతర్గత వనరుల కల్పన, అనగా స్థానిక పన్నులు, సుంకాలు, టోల్‌లు మరియు ఫీజుల ద్వారా ఆదాయాన్ని సేకరించడం, ఆర్టికల్ 243-H కింద అన్ని పంచాయతీలకు మంజూరు చేయబడిన అధికారం మరియు షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలోని పంచాయతీలకు మాత్రమే పరిమితం కాదు.
57రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కింది వాదన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిగణించండి మరియు సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
వాదన (A):
వారి స్వంత వనరుల సేకరణకు సంబంధించి, గ్రామ స్థాయిలో ఉన్న పంచాయతీలు మధ్యంతర మరియు జిల్లా స్థాయిలలో ఉన్న పంచాయతీల కంటే మెరుగైన స్థితిలో ఉన్నాయి.
కారణం (R):
గ్రామ పంచాయతీలకు వాటి స్వంత పన్నుల పరిధి ఉంది, అయితే ఇతర రెండు స్థాయిలు అంతర్గత వనరుల ఉత్పత్తి కోసం సుంకాలు, రుసుములు మరియు పన్ను-యేతర ఆదాయంపై మాత్రమే ఆధారపడవలసి ఉంటుంది.
కోడ్:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) (A) మరియు (R) రెండూ నిజం, మరియు (R) (A) ను వివరిస్తుంది.
Explanation
(A) మరియు (R) రెండూ నిజం, మరియు (R) (A) ను వివరిస్తుంది. వాదన (A) నిజం, ఎందుకంటే గ్రామ పంచాయతీలు స్థానిక వనరుల సేకరణకు తరచుగా మెరుగైన స్థితిలో ఉంటాయి. కారణం (R) నిజం, ఎందుకంటే గ్రామ పంచాయతీలకు వాటి స్వంత పన్నుల పరిధి ఉంది, ఇది (A) ను వివరిస్తుంది.
58రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
బిల్లుల గడువు ముగింపునకు సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి చెల్లుబాటు అవుతాయి?
I. లోక్‌సభ బిల్లును ఆమోదించినప్పటికీ, బిల్లును రాజ్యసభలో ఇంకా చర్చించనట్లయితే, అటువంటి బిల్లు గడువు ముగియదు.
II. సభల పునఃపరిశీలన కోసం రాష్ట్రపతి తిరిగి పంపిన బిల్లు గడువు ముగియదు. అయితే, బిల్లు తిరిగి పంపబడే సమయానికి లోక్‌సభ రద్దు చేయబడకూడదు.
III. ఇరు సభలు ఆమోదించిన బిల్లు, రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం పెండింగ్‌లో ఉన్న బిల్లు గడువు ముగియదు.
IV. రాజ్యసభలో పెండింగ్‌లో ఉన్న బిల్లు, లోక్‌సభ ఆమోదించని బిల్లు కూడా గడువు ముగుస్తుంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) III మాత్రమే
Explanation
III మాత్రమే. ప్రకటన I తప్పు. ప్రకటన II షరతు కారణంగా తప్పు. ప్రకటన III నిజం. ప్రకటన IV తప్పు. III మాత్రమే చెల్లుబాటు అవుతుంది.
59రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారతదేశపు న్యాయ సంఘం (Law Commission of India) గురించి కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి కావు?
I. ఇది రాజ్యాంగేతర, పాక్షిక న్యాయ సంస్థ.
II. న్యాయ పరిపాలనకు సంబంధించిన విషయాలపై రాష్ట్రపతికి తన అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయడం దీని విధులలో ఒకటి.
III. దీని నివేదికలు పార్లమెంటుకు సమర్పించబడవు.
IV. స్వయంగా పరిశోధన చేపట్టడానికి దీనికి స్వయంప్రేరిత నిర్ణయాధికారం లేదు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) అన్నీ
Explanation
భారతదేశపు న్యాయ సంఘం అనేది చట్టపరమైన సంస్కరణలను సిఫార్సు చేయడానికి భారత ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన రాజ్యాంగేతర మరియు శాసనేతర కార్యనిర్వాహక సంస్థ.
ప్రకటన I సరైనది కాదు, ఎందుకంటే న్యాయ సంఘం పాక్షిక న్యాయ సంస్థగా కాకుండా, న్యాయ మరియు న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖకు సలహా సంస్థగా పనిచేస్తుంది.
ప్రకటన II సరైనది కాదు, ఎందుకంటే ఈ సంఘం తన నివేదికలు మరియు అభిప్రాయాలను భారతదేశ రాష్ట్రపతికి తెలియజేయడానికి బదులుగా, నేరుగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ముఖ్యంగా న్యాయ మరియు న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖకు సమర్పిస్తుంది.
ప్రకటన III సరైనది కాదు, ఎందుకంటే న్యాయ సంఘం ప్రభుత్వానికి సమర్పించిన నివేదికలు తరువాత పార్లమెంటు ఉభయ సభలలోనూ ప్రదర్శించబడతాయి.
ప్రకటన IV సరైనది కాదు, ఎందుకంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం సూచించిన వాటితో పాటు, స్వయంప్రేరితంగా (suo motu) ప్రస్తుత చట్టాలపై అధ్యయనాలు, పరిశోధనలు మరియు సమీక్షలను చేపట్టడానికి ఈ సంఘానికి అధికారం ఉంది.
60రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
భారత రాజ్యాంగం యొక్క ఉపోద్ఘాతానికి సంబంధించి కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
I. భారత రాజ్యాంగం యొక్క ఉపోద్ఘాతంలో ఉపయోగించిన 'ప్రజాస్వామ్య' అనే పదం బ్రిటిష్ ఫాబియన్ సోషలిజం మరియు అమెరికన్ పాపులిజంల మిశ్రమం.
II. ఉపోద్ఘాతంలో 'రిపబ్లిక్' అనే పదం భారతదేశానికి ప్రధానమంత్రి అని పిలువబడే ఎన్నికైన అధిపతి ఉన్నారని సూచిస్తుంది.
III. ఉపోద్ఘాతంలో వ్యక్తీకరించబడిన 'స్వేచ్ఛ' సంపూర్ణమైనది కాదు లేదా అర్హత కలిగినది కాదు.
IV. ఉపోద్ఘాతంలో ఉపయోగించినట్లుగా 'సహోదరభావం' అనే పదం, మొదట వ్యక్తి గౌరవాన్ని మాత్రమే సూచించింది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) ఏదీ కాదు
Explanation
ప్రకటన I తప్పు ఎందుకంటే ఉపోద్ఘాతంలో ప్రజాస్వామ్య అనే పదం ప్రజా సార్వభౌమాధికార సిద్ధాంతంపై ఆధారపడిన ప్రజాస్వామ్య పాలనను సూచిస్తుంది, ఇందులో రాజకీయ, సామాజిక మరియు ఆర్థిక ప్రజాస్వామ్యం ఉంటుంది. ఇది బ్రిటిష్ ఫాబియన్ సోషలిజం మరియు అమెరికన్ పాపులిజంల మిశ్రమం కాదు. బదులుగా, భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్య సామ్యవాద భావన మార్క్సిజం మరియు గాంధిజంల మిశ్రమం, ఇది గాంధేయ సామ్యవాదం వైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపుతుంది.
ప్రకటన II తప్పు ఎందుకంటే రిపబ్లిక్ అనే పదం దేశాధినేత ఎన్నిక చేయబడతారని (ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా) మరియు వారసత్వ స్థానాన్ని కలిగి ఉండరని సూచిస్తుంది. భారతదేశంలో, ఎన్నికైన దేశాధినేత రాష్ట్రపతి, ప్రధానమంత్రి (ప్రభుత్వ అధిపతి) కాదు.
ప్రకటన III తప్పు ఎందుకంటే ఉపోద్ఘాతంలో వ్యక్తీకరించబడిన స్వేచ్ఛ అనే భావన సంపూర్ణమైనది కాదు; ఇది అర్హత కలిగినది. రాజ్యాంగంలోనే నిర్దేశించబడిన పరిమితులు మరియు సహేతుకమైన ఆంక్షల పరిధిలో ఇది ఆస్వాదించబడాలి.
ప్రకటన IV తప్పు ఎందుకంటే 1950 నాటి అసలు రాజ్యాంగంలో సహోదరభావం అనే పదం రెండు విషయాలను హామీ ఇచ్చింది: వ్యక్తి గౌరవం మరియు దేశ ఐక్యత. 1976 నాటి 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ఈ క్లాజ్‌కు సమగ్రత అనే పదాన్ని జోడించింది, కానీ సహోదరభావం వ్యక్తి గౌరవాన్ని మాత్రమే సూచించలేదు.
61ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఇటీవలి కాలంలో, అనేక ప్రముఖ ఏజెన్సీలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు అధిక వృద్ధిని పునరుద్ఘాటించాయి. భారతదేశం యొక్క అంచనా వేసిన అధిక వృద్ధికి క్రింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది ఉత్తమ కారణం/కారణాలు కావచ్చు?
I. బలమైన ప్రైవేట్ తుది వినియోగ వ్యయం (PFCE)
II. ప్రభుత్వ దృష్టి పెద్ద మూలధన వ్యయం నుండి ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల వైపు మళ్లడం
III. ఫాస్ట్-మూవింగ్ కన్స్యూమర్ గూడ్స్ (FMCG) పరిమాణం తగ్గడంతో పాటు దేశీయ విమాన ప్రయాణీకుల ట్రాఫిక్ పెరగడం
IV. ఎల్ నినో ఆసిలేషన్ బలహీనపడటం మరియు మెరుగైన రబీ పంట అవకాశాలు
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I మరియు IV
Explanation
ప్రైవేట్ తుది వినియోగ వ్యయం (PFCE) భారతదేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP)లో అతిపెద్ద భాగం. PFCEలో బలమైన వృద్ధి దేశీయ వినియోగదారుల డిమాండ్ బలంగా ఉందని సూచిస్తుంది, ఇది ఆర్థిక విస్తరణకు ప్రాథమిక చోదక శక్తిగా పనిచేస్తుంది. అదనంగా, ఎల్ నినో వాతావరణ నమూనా బలహీనపడటం భారత వ్యవసాయానికి చాలా కీలకం ఎందుకంటే ఇది రుతుపవనాల అంతరాయాలు మరియు కరువుల సంభావ్యతను తగ్గిస్తుంది. అనుకూలమైన వాతావరణం మరియు మెరుగైన నేల తేమ రబీ పంటల అవకాశాలను పెంచుతాయి, ఇది వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పెంచుతుంది, గ్రామీణ ఆదాయాలను పెంచుతుంది మరియు మొత్తం ఆర్థిక వృద్ధిని బలపరుస్తుంది.
62ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల పురోగతికి సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. డిజిటల్ చెల్లింపుల ప్రోత్సాహం ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) నుండి ఆర్థిక సేవల విభాగానికి బదిలీ చేయబడింది.
II. ఇ-రూపీ (e-RUPI) అనేది వ్యక్తి మరియు ప్రయోజన నిర్దిష్టమైనది కాకుండా, సంస్థ-ఆధారిత వోచర్ నిర్వహణ వ్యవస్థ.
III. 'హలో! యూపీఐ' (Hello! UPI) అనేది NPCI గుర్తించిన ప్రైవేట్ స్పాన్సర్డ్ స్టార్టప్‌ల కన్సార్టియం ద్వారా నిర్మించబడిన AI వాయిస్-ఎనేబుల్డ్ చెల్లింపు ఫీచర్.
IV. 'యూపీఐ లైట్ ఎక్స్' (UPI LITE X) ఆఫ్‌లైన్ యూపీఐ చెల్లింపులను ప్రారంభించడం ద్వారా మారుమూల ప్రాంతాల సవాళ్లను పరిష్కరిస్తుంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I మరియు IV
Explanation
I మరియు IV. ప్రకటన I (MeitY నుండి ఆర్థిక సేవల విభాగానికి బదిలీ) మరియు IV (UPI LITE X ఆఫ్‌లైన్ చెల్లింపులను ప్రారంభిస్తుంది) సరైనవి. ప్రకటన II తప్పు (ఇ-రూపీ వ్యక్తి | ప్రయోజన నిర్దిష్టమైనది). ప్రకటన III తప్పు (హలో! యూపీఐ NPCI యొక్క స్వంత చొరవ, ప్రైవేట్ స్టార్టప్‌లు కాదు).
63ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశంలో పర్యాటకం ఒక కీలకమైన సేవా ఉప-రంగంగా మారింది. భారతదేశంలోని పర్యాటక రంగానికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
I. NIDHI అనేది హాస్పిటాలిటీ మరియు ట్రావెల్ పరిశ్రమకు సేవలను అందించడానికి ఉద్దేశించిన సాంకేతికత-ఆధారిత వ్యవస్థ.
II. 2047 నాటికి భారతదేశాన్ని 100 మిలియన్ల అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులతో ఒక ట్రిలియన్ USD పర్యాటక ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
III. హోటల్ ఆక్యుపెన్సీ రేటు, సగటు రోజువారీ రేటు మరియు అందుబాటులో ఉన్న గదికి ఆదాయంలో స్థిరమైన పెరుగుదలతో పాటు వేగంగా పెరుగుతోంది.
IV. భారతదేశం యొక్క సర్వీసెస్ పర్చేజింగ్ మేనేజర్స్ ఇండెక్స్ (PMI) విస్తరణ జోన్‌లో ఉంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I మరియు IV
Explanation
I మరియు IV. ప్రకటన II తప్పు (100 మిలియన్ల అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులు పర్యాటక రాకలుగా ఉండాలి). ఇది ఎంపికలు 1, 2, 3 లను తొలగిస్తుంది. ఎంపిక 4 (I మరియు IV) మిగిలి ఉంది.
64ఆర్థిక వ్యవస్థ
తాత్కాలిక కేంద్ర బడ్జెట్ (ఆర్థిక సంవత్సరం 25) భారతదేశ హరిత ఇంధన రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి కార్యక్రమాలను ప్రతిపాదించింది. భారతదేశ హరిత ఇంధన అభివృద్ధికి క్రింది ప్రతిపాదనలలో ఏవి సంబంధించినవి?
I. సౌర ఇంధన ప్రాజెక్టుల వినియోగం కోసం వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF)
II. 2030 నాటికి 100MT బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ మరియు లిక్విఫాక్షన్ సామర్థ్యాన్ని ఏర్పాటు చేయడం
III. రవాణా కోసం కంప్రెస్డ్ నేచురల్ గ్యాస్ (CNG) లో మరియు గృహ అవసరాల కోసం పైప్డ్ నేచురల్ గ్యాస్ (PNG) లో కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) ను ఐచ్ఛికంగా కలపడం
IV. బయోమాస్ అగ్రిగేషన్ యంత్రాల సేకరణకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం
V. దేశంలో బయో-తయారీ వ్యవస్థను విస్తరించడానికి చెల్లింపు భద్రతా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I, II, III మరియు V
Explanation
I, II, III మరియు V. తాత్కాలిక బడ్జెట్ ఆర్థిక సంవత్సరం 25 హరిత ఇంధన ప్రతిపాదనలలో సౌరశక్తికి VGF (I), 2030 నాటికి 100MT బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ (II), CNG/PNG లో CBG బ్లెండింగ్ (III), మరియు బయో-తయారీ చెల్లింపు భద్రత (V) ఉన్నాయి. ప్రకటన IV (బయోమాస్ అగ్రిగేషన్) విడిగా వర్గీకరించబడింది. చిత్రం ఎంపిక (1) పక్కన టిక్ గుర్తును చూపుతుంది.
65ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశం యొక్క బాహ్య రంగాన్ని పునరుద్ధరించడానికి దారితీసినట్లుగా క్రింది వాటిలో ఏ ప్రకటనను ఉత్తమంగా వర్ణించవచ్చు?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) FY24లో భారతదేశం యొక్క వస్తు ఎగుమతుల వృద్ధిలో మితత్వం, భారతదేశం యొక్క వస్తు దిగుమతుల వృద్ధిలో తీవ్రమైన క్షీణతతో కూడి ఉంది
Explanation
ఆర్థిక సర్వే ప్రకారం, FY24లో భారతదేశం యొక్క బాహ్య రంగం యొక్క పునరుద్ధరణ మరియు స్థిరీకరణ వస్తు వాణిజ్య లోటులో గణనీయమైన తగ్గింపు ద్వారా నడపబడింది. ప్రపంచ ప్రతికూలతలు మరియు బలహీనమైన అంతర్జాతీయ డిమాండ్ భారతదేశం యొక్క వస్తు ఎగుమతుల వృద్ధిలో మితత్వానికి దారితీసినప్పటికీ, ఇది వస్తు దిగుమతులలో మరింత తీవ్రమైన క్షీణతతో కూడి ఉంది. ముడి చమురు, బొగ్గు మరియు ఎరువులు వంటి ప్రపంచ కమోడిటీ ధరలు తగ్గడం వల్ల ప్రేరేపించబడిన దిగుమతులలో సంకోచం, ఎగుమతులలో మందగమనాన్ని అధిగమించింది. వాణిజ్య లోటులో ఈ తగ్గింపు, బలమైన సేవల ఎగుమతులు మరియు స్థిరమైన రెమిటెన్స్ ఇన్‌ఫ్లోలతో కలిసి, ప్రస్తుత ఖాతా బ్యాలెన్స్‌ను గణనీయంగా మెరుగుపరిచింది మరియు భారతదేశం యొక్క బాహ్య రంగ బఫర్‌లను బలోపేతం చేసింది.
66ఆర్థిక వ్యవస్థ
కింది ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిశీలించి, సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
ప్రకటన (A):
సరళమైన పన్ను వ్యవస్థ వైపు నిర్దేశించబడిన పన్ను సంస్కరణలు సానుకూల ఉత్పాదకత లాభాలకు దారితీస్తాయి.
కారణం (R):
అవి డెడ్‌వెయిట్ ఖర్చులను తొలగించడం మరియు వనరుల కేటాయింపులో వక్రీకరణలను తగ్గించడం ద్వారా GDP వృద్ధిని మరియు ఉపాధి వృద్ధిని పెంచుతాయి.
కోడ్:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు R, A ను వివరిస్తుంది.
Explanation
సరళీకృత పన్ను వ్యవస్థ వ్యాపారాలు మరియు ప్రభుత్వానికి వర్తింపు మరియు పరిపాలనా ఖర్చులను తగ్గిస్తుంది, సంక్లిష్ట పన్నులతో సంబంధం ఉన్న డెడ్‌వెయిట్ నష్టాన్ని నేరుగా తగ్గిస్తుంది. యాదృచ్ఛిక మినహాయింపులు, రాయితీలు మరియు బహుళ పన్ను శ్రేణులను తొలగించడం ద్వారా, సరళమైన పన్ను నిర్మాణం వనరుల కేటాయింపులో వక్రీకరణలను తగ్గిస్తుంది, మూలధనం మరియు శ్రమ పన్ను ఎగవేత వ్యూహాల కంటే వాటి అత్యంత ఉత్పాదక ఆర్థిక ఉపయోగాల వైపు మళ్ళించబడతాయని నిర్ధారిస్తుంది. వనరుల సామర్థ్యం యొక్క ఈ ఆప్టిమైజేషన్ నేరుగా సానుకూల ఉత్పాదకత లాభాలకు దారితీస్తుంది. ఈ మెరుగుదలలు నిర్మాణాత్మక అసమర్థతలను తొలగిస్తాయి కాబట్టి, అవి మొత్తం GDP వృద్ధిని పెంచుతాయి మరియు ఉపాధి అవకాశాలను విస్తరిస్తాయి, దీనివల్ల కారణం ప్రకటనకు ప్రత్యక్ష వివరణగా మారుతుంది.
67ఆర్థిక వ్యవస్థ
జాతీయ మౌలిక సదుపాయాల పైప్‌లైన్ (NIP) కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. NIP లో ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు మాత్రమే ఉంటాయి, సామాజిక మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు ఉండవు.
II. NIP కేవలం కీలకమైన గ్రీన్ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులపై మాత్రమే దృష్టి సారించేలా రూపొందించబడింది. బ్రౌన్ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులు NIP పరిధి నుండి మినహాయించబడ్డాయి.
III. NIP భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో పెట్టుబడి అవకాశాలను అందించడం మరియు భారతదేశంలోకి పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
IV. ఇండియా ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ గ్రిడ్ (IIG) ఒక వేదికగా NIPని సులభతరం చేయడం నిలిపివేసింది మరియు బదులుగా 'ఇన్వెస్ట్ ఇండియా' ప్రస్తుతం NIPని సులభతరం చేస్తోంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) III మాత్రమే
Explanation
ప్రకటన I సరికాదు ఎందుకంటే జాతీయ మౌలిక సదుపాయాల పైప్‌లైన్ (NIP) ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు (రవాణా, శక్తి మరియు నీరు వంటివి) మరియు సామాజిక మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు (విద్య, ఆరోగ్యం మరియు కుటుంబ సంక్షేమం వంటివి) రెండింటినీ కలిగి ఉంటుంది.
ప్రకటన II సరికాదు ఎందుకంటే NIP లో గ్రీన్ఫీల్డ్ (కొత్త) మరియు బ్రౌన్ఫీల్డ్ (ఇప్పటికే ఉన్న) ప్రాజెక్టులు రెండూ ఉంటాయి, ఒక్కొక్కదాని ప్రాజెక్ట్ వ్యయం ₹100 కోట్లకు పైగా అంచనా వేయబడింది.
ప్రకటన III సరైనది, ఎందుకంటే దేశీయ మరియు ప్రపంచ పెట్టుబడిదారులకు ఆచరణీయమైన, పెట్టుబడి పెట్టగల మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులను ప్రదర్శించడం, తద్వారా భారతదేశ మౌలిక సదుపాయాల రంగంలోకి పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం NIP యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.
ప్రకటన IV సరికాదు ఎందుకంటే ఇండియా ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ గ్రిడ్ (IIG) NIP ప్రాజెక్ట్ డేటాబేస్‌ను హోస్ట్ చేసే ప్రత్యక్ష ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ మరియు వేదికగా కొనసాగుతోంది. ఇన్వెస్ట్ ఇండియా IIG ప్లాట్‌ఫారమ్‌ను నిర్వహిస్తుంది మరియు NIPని సులభతరం చేయడంలో IIG పాత్ర నిలిచిపోలేదు.
68ఆర్థిక వ్యవస్థ
కింది ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R)లను పరిశీలించి, సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
ప్రకటన (A):
నివేదించబడిన ఇ-నామ్ (e-NAM) లావాదేవీలలో ఎక్కువ భాగం అంతర్-మార్కెట్ (inter-mandi) మరియు అంతర్-రాష్ట్ర (inter-state) కాకుండా, అంతర్గత-మార్కెట్ (intra-mandi) లావాదేవీలే.
కారణం (R):
వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు మరియు పశువుల మార్కెటింగ్ (APLM) చట్టం, 2017, అంతర్గత-మార్కెట్ (intra-mandi) లావాదేవీలపై ఎక్కువ దృష్టి సారించడంతో సహా, ప్రగతిశీల వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సంస్కరణలకు వీలు కల్పిస్తుంది.
కోడ్:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) (A) నిజం, కానీ (R) అబద్ధం.
Explanation
ఎలక్ట్రానిక్ నేషనల్ అగ్రికల్చర్ మార్కెట్ (e-NAM) ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో నివేదించబడిన లావాదేవీలలో ఎక్కువ భాగం అంతర్గత-మార్కెట్ (intra-mandi) లావాదేవీలే, అంటే అవి ఒకే భౌతిక మార్కెట్ యార్డ్‌లో జరుగుతాయి. ప్రామాణిక అస్సేయింగ్ సౌకర్యాల కొరత, వస్తువుల నాణ్యతకు సంబంధించిన విశ్వసనీయత సమస్యలు, లాజిస్టికల్ అడ్డంకులు మరియు విభిన్న స్థానిక నిబంధనల వంటి సవాళ్ల కారణంగా అంతర్-మార్కెట్ (inter-mandi) మరియు అంతర్-రాష్ట్ర (inter-state) లావాదేవీలు తక్కువగా ఉన్నాయి. అందువల్ల, ప్రకటన (A) నిజం.
భారత ప్రభుత్వం వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు మరియు పశువుల మార్కెటింగ్ (APLM) చట్టం, 2017 నమూనాను ప్రగతిశీల వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సంస్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి రూపొందించింది. దీని ప్రధాన దృష్టి అంతర్గత-మార్కెట్ (intra-mandi) లావాదేవీలపై కాకుండా, అంతర్-మార్కెట్ (inter-mandi) మరియు అంతర్-రాష్ట్ర (inter-state) వాణిజ్యం, ప్రత్యామ్నాయ మార్కెటింగ్ మార్గాలు, ప్రైవేట్ హోల్‌సేల్ మార్కెట్లు మరియు ప్రత్యక్ష మార్కెటింగ్‌ను ప్రోత్సహించడం ద్వారా విచ్ఛిన్నతను తొలగించడం మరియు ఏకీకృత పోటీ మార్కెట్‌ను సులభతరం చేయడం. అందువల్ల, కారణం (R) అబద్ధం.
69ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఆస్తి ద్రవ్యీకరణ కార్యక్రమం (Asset Monetization Programme) యొక్క వ్యూహాత్మక లక్ష్యాన్ని ఈ క్రింది విధంగా వివరించవచ్చు:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడిదారుల నుండి మూలధనాన్ని ఉపయోగించి, ప్రభుత్వ ఆస్తి యజమానులకు కొత్త ఆర్థిక నిర్మాణాలను ఉపయోగించుకునే అవకాశాన్ని కల్పించడం.
Explanation
ఆస్తి ద్రవ్యీకరణ కార్యక్రమం యొక్క ప్రాథమిక వ్యూహాత్మక లక్ష్యం, ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడులను ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా తక్కువగా ఉపయోగించబడుతున్న లేదా పరిణితి చెందిన ప్రభుత్వ రంగ ఆస్తుల విలువను వెలికితీయడం. ఇది ప్రభుత్వ ఆస్తి యజమానులకు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌లు (InvITs), రియల్ ఎస్టేట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌లు (REITs) మరియు ఇతర నిర్మాణాత్మక రాయితీ ఒప్పందాలు వంటి వినూత్న ఆర్థిక నిర్మాణాలను ఉపయోగించుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఈ సాధనాల ద్వారా, సంస్థాగత మరియు రిటైల్ పెట్టుబడిదారులతో సహా ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడిదారుల నుండి మూలధనం సమీకరించబడుతుంది, ఇది ప్రభుత్వంతో ఆస్తుల అంతిమ యాజమాన్యాన్ని ఉంచుతూనే కొత్త మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూరుస్తుంది. ఈ నిర్మాణాత్మక బదిలీ, ఆస్తులపై ప్రభుత్వ నియంత్రణను నిర్ధారిస్తూ, వాటి ఆర్థిక సామర్థ్యం మరియు ఉత్పాదకతను పెంచుతూ, అనిశ్చిత కాలానికి బదులుగా ముందుగా నిర్వచించబడిన, పరిమిత కాలానికి జరుగుతుంది.
70ఆర్థిక వ్యవస్థ
సెబీ (SEBI) కి సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
I. మూలధన మార్కెట్ల ద్వారా మరింత సమర్థవంతమైన మౌలిక సదుపాయాల ఫైనాన్సింగ్‌ను సులభతరం చేయడానికి సెబీ మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడి ట్రస్టులు (InvITs) మరియు మున్సిపల్ బాండ్ల కోసం నిబంధనలను మినహాయించింది.
II. జాబితా చేయబడిన పెద్ద కార్పొరేట్లు తమ ఫైనాన్సింగ్ అవసరాలలో 25% తప్పనిసరిగా రుణ సెక్యూరిటీల జారీ ద్వారా తీర్చవలసిన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను సెబీ ప్రవేశపెట్టింది.
III. పెట్టుబడిదారుల బాధ్యతను ప్రోత్సహించడానికి సెబీ కార్పొరేట్ బాండ్ పెట్టుబడి యొక్క కనీస టికెట్ పరిమాణాన్ని పెంచింది.
IV. సెబీ, ఆర్‌బిఐ (RBI) తో కలిసి రిటైల్ డైరెక్ట్ స్కీమ్‌ను ప్రవేశపెట్టింది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) II మాత్రమే
Explanation
ప్రకటన II సరైనది, ఎందుకంటే దేశీయ కార్పొరేట్ బాండ్ మార్కెట్ వృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి, జాబితా చేయబడిన పెద్ద కార్పొరేట్లు తమ అదనపు రుణాలలో కనీసం 25% రుణ సెక్యూరిటీల జారీ ద్వారా సేకరించాలని తప్పనిసరి చేస్తూ సెబీ ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను ప్రవేశపెట్టింది.
ప్రకటన I తప్పు, ఎందుకంటే సెబీ మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడి ట్రస్టులు (InvITs) మరియు మున్సిపల్ బాండ్ల కోసం నియంత్రణ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లను రూపొందించింది, వాటిని మినహాయించడం కంటే, నిర్మాణాత్మక మౌలిక సదుపాయాల ఫైనాన్సింగ్‌ను ప్రారంభించడానికి.
ప్రకటన III తప్పు, ఎందుకంటే రిటైల్ పెట్టుబడిదారుల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడానికి బదులుగా, సెబీ కార్పొరేట్ బాండ్ పెట్టుబడుల కనీస టికెట్ పరిమాణాన్ని తగ్గించింది, దీనిని ₹10 లక్షల నుండి ₹1 లక్షకు మరియు చివరికి ₹10,000 కు తగ్గించింది.
ప్రకటన IV తప్పు, ఎందుకంటే రిటైల్ పెట్టుబడిదారులు ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను నేరుగా కొనుగోలు చేయడానికి వీలుగా రిటైల్ డైరెక్ట్ స్కీమ్ నవంబర్ 2021 లో కేవలం భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ద్వారా ప్రారంభించబడింది.
71రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
కింది ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిశీలించి, సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
ప్రకటన (A):
'ఇండియా స్టాక్' వివిధ ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ సేవలకు ఆన్‌లైన్, పేపర్‌లెస్ మరియు క్యాష్‌లెస్ డిజిటల్ యాక్సెస్‌ను ప్రారంభించింది. ఇది ఇ-కేవైసీ (e-KYC) నిర్వహణ ఖర్చును తగ్గించింది.
కారణం (R):
ఇండియా స్టాక్ రెండు అనుసంధానించబడిన లేయర్‌లను కలిగి ఉంటుంది, మరియు వాటిలో, 'పేమెంట్ లేయర్' ఇ-కేవైసీ (e-KYC) నిర్వహణ ఖర్చును తగ్గించింది.
కోడ్:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) (A) నిజం, కానీ (R) అబద్ధం.
Explanation
ప్రకటన (A) నిజం, ఎందుకంటే ఇండియా స్టాక్ ఆన్‌లైన్, పేపర్‌లెస్ మరియు క్యాష్‌లెస్ లావాదేవీలను సులభతరం చేసే పటిష్టమైన, ఓపెన్-ఏపీఐ (API) డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించింది, ఇది ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ సేవలను అత్యంత అందుబాటులోకి తెచ్చింది. బయోమెట్రిక్-ఆధారిత డిజిటల్ ప్రమాణీకరణ ద్వారా, ఎలక్ట్రానిక్ నో యువర్ కస్టమర్ (e-KYC) ప్రక్రియల నిర్వహణ కార్యాచరణ ఖర్చు సుమారు ₹1,000 నుండి ₹6 కంటే తక్కువకు గణనీయంగా తగ్గింది.
కారణం (R) అబద్ధం, ఎందుకంటే ఇండియా స్టాక్ కేవలం రెండు లేయర్‌లకు బదులుగా బహుళ లేయర్‌లను కలిగి ఉంటుంది. ఇది నాలుగు ప్రాథమిక లేయర్‌లపై నిర్మించబడింది: ప్రెజెన్స్‌లెస్ (గుర్తింపు) లేయర్, పేపర్‌లెస్ లేయర్, క్యాష్‌లెస్ (చెల్లింపు) లేయర్ మరియు సమ్మతి లేయర్ (గుర్తింపు, చెల్లింపులు మరియు డేటా గవర్నెన్స్ గా కూడా సాధారణంగా నిర్మాణాత్మకంగా ఉంటుంది). ఇ-కేవైసీ (e-KYC) ఖర్చులలో భారీ తగ్గింపు ప్రధానంగా ఆధార్-లింక్డ్ ఐడెంటిటీ లేయర్ (గుర్తింపు లేయర్) మరియు పేపర్‌లెస్ లేయర్ ద్వారా నడపబడుతుంది, పేమెంట్ లేయర్ ద్వారా కాదు, ఇది యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI) వంటి లావాదేవీ వ్యవస్థలను నిర్వహించడానికి రూపొందించబడింది.
72ఆర్థిక వ్యవస్థ
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో ప్రబలంగా ఉన్న ద్రవ్యోల్బణ ధోరణులకు (శాతాలలో) సంబంధించి క్రింది క్రమాల నుండి సరైన క్రమాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) ఆహార ద్రవ్యోల్బణం > ప్రధాన ద్రవ్యోల్బణం > కోర్ ద్రవ్యోల్బణం
Explanation
ఆర్థిక సంవత్సరం 2023-24లో, భారతదేశ రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం అధిక ఆహార ధరలతో పాటు కోర్ ధరల ఒత్తిడిలో గణనీయమైన ఉపశమనం ద్వారా వర్గీకరించబడింది. ఆర్థిక సర్వే 2023-24 ప్రకారం, పంట దిగుబడులను ప్రభావితం చేసే వాతావరణ అంతరాయాల కారణంగా సగటు వినియోగదారు ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 7.5%కి పెరిగింది. ప్రధాన రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం సగటున 5.4%కి తగ్గింది. ఈలోగా, అస్థిరమైన ఆహారం మరియు ఇంధన వస్తువులను మినహాయించే కోర్ ద్రవ్యోల్బణం, ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి నాటికి సుమారు 3.1%కి నాలుగు సంవత్సరాల కనిష్టానికి స్థిరంగా తగ్గింది.
73ఆర్థిక వ్యవస్థ
ద్రవ్యోల్బణానికి సంబంధించి కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. భారతదేశంలో కాస్ట్-పుష్ ద్రవ్యోల్బణం ఎక్కువగా పెరుగుతోంది.
II. భారతదేశంలో గోధుమ ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడంలో ప్రభుత్వం యొక్క భారత్ అట్టా చొరవ గణనీయమైన పాత్ర పోషించింది.
III. 2024 ప్రారంభంలో వస్తువుల ధరలు పెరగడం వల్ల రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం గణనీయంగా పెరిగింది.
IV. భారత్ దాల్ చొరవను పెసరపప్పును చేర్చడానికి కూడా విస్తరించారు.
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) కేవలం II
Explanation
కేవలం II. ప్రకటన II (గోధుమ ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేసే భారత్ అట్టా చొరవ) మాత్రమే సరైనది. ప్రకటన III తప్పు (2024 ప్రారంభంలో ద్రవ్యోల్బణం తగ్గింది); ప్రకటన IV తప్పు (భారత్ దాల్ శనగ పప్పు, పెసరపప్పుకు విస్తరించలేదు). పేజీ మార్క్ ఆప్షన్ 4ని నిర్ధారిస్తుంది.
74ఆర్థిక వ్యవస్థ
మెరుగైన యాక్సెస్ మరియు సేవా శ్రేష్ఠత (EASE) సంస్కరణలకు సంబంధించి కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి చెల్లుబాటు అవుతాయి?
I. EASE సంస్కరణలు భారతదేశంలోని ప్రముఖ ఆర్థిక సంస్థల అధిపతులైన డైరెక్టర్ల బోర్డుచే నిర్వహించబడతాయి.
II. EASE నెక్స్ట్ ప్రోగ్రామ్ కేవలం ఒక (01) ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉంది - ఉమ్మడి సంస్కరణల ఎజెండా.
III. డిజిటల్ సాధికారతతో కస్టమర్ సేవలో శ్రేష్ఠతను అందించడం అనేది EASE 6.0 లో భాగంగా భావించిన నాలుగు థీమ్‌లలో ఒకటి.
IV. EASE సంస్కరణలు పబ్లిక్ సెక్టార్ బ్యాంకులు (PSBs) మరియు NBFCలు రెండింటికీ ఉద్దేశించబడ్డాయి.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) III మాత్రమే
Explanation
డిజిటల్ సాధికారతతో కస్టమర్ సేవలో శ్రేష్ఠతను అందించడం అనేది EASE 6.0 సంస్కరణల క్రింద భావించిన నాలుగు కీలక థీమ్‌లలో ఒకటి. EASE 6.0 యొక్క ఇతర మూడు థీమ్‌లలో డిజిటల్ మరియు అనలిటిక్స్-ఆధారిత వ్యాపార మెరుగుదల, టెక్ మరియు డేటా-ఆధారిత సామర్థ్య నిర్మాణం, మరియు మానవ వనరుల కార్యకలాపాలను మెరుగుపరచడం మరియు అభివృద్ధి చేయడం వంటివి ఉన్నాయి.
ఇతర ప్రకటనలు చెల్లవు ఎందుకంటే EASE సంస్కరణలు ప్రముఖ ఆర్థిక సంస్థల డైరెక్టర్ల బోర్డుకు బదులుగా ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ (IBA) యొక్క EASE స్టీరింగ్ కమిటీచే పర్యవేక్షించబడతాయి. అదనంగా, EASE నెక్స్ట్ ప్రోగ్రామ్ ఉమ్మడి సంస్కరణల ఎజెండా మరియు బ్యాంక్-నిర్దిష్ట మూడు-సంవత్సరాల వ్యూహాత్మక రోడ్‌మ్యాప్‌లతో సహా బహుళ స్తంభాల చుట్టూ నిర్మించబడింది, ఒకే ప్రాధాన్యతకు బదులుగా. చివరగా, EASE సంస్కరణలు పబ్లిక్ సెక్టార్ బ్యాంకులు (PSBs) కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించబడ్డాయి మరియు నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలకు (NBFCs) వర్తించవు.
75ఆర్థిక వ్యవస్థ
స్టాండ్-అప్ ఇండియా పథకం గురించి క్రింది లక్షణాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. ఈ పథకం గ్రీన్ఫీల్డ్ సంస్థలతో పాటు బ్రౌన్ఫీల్డ్ సంస్థలను కూడా కవర్ చేస్తుంది.
II. కొన్ని షరతులు పాటించినట్లయితే, నాన్-ఇండివిడ్యువల్ సంస్థలు కూడా ఈ పథకం ప్రయోజనాన్ని పొందడానికి అర్హులు.
III. ₹ 10 లక్షల వరకు వర్కింగ్ క్యాపిటల్ డ్రా కోసం, క్యాష్ క్రెడిట్ లిమిట్ ద్వారా మంజూరు చేయవచ్చు.
IV. ప్రాథమిక సెక్యూరిటీతో పాటు, బ్యాంకులు నిర్ణయించిన విధంగా స్టాండ్-అప్ ఇండియా లోన్స్ కోసం క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ స్కీమ్ (CGFISIL) గ్యారెంటీ ద్వారా రుణం సురక్షితం చేయబడవచ్చు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) II మరియు IV
Explanation
II మరియు IV. స్టేట్‌మెంట్ I తప్పు (గ్రీన్ఫీల్డ్ మాత్రమే). స్టేట్‌మెంట్ II సరైనది (51% వాటాతో నాన్-ఇండివిడ్యువల్ అర్హులు). స్టేట్‌మెంట్ III తప్పు (10 లక్షల వరకు ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్). స్టేట్‌మెంట్ IV సరైనది (CGFSIL గ్యారెంటీ). అందువల్ల, II మరియు IV సరైనవి.
76ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) యొక్క డిజిటల్ చెల్లింపుల సూచిక (RBI-DPI) కు సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. దేశవ్యాప్తంగా చెల్లింపుల డిజిటలైజేషన్ స్థాయిని సంగ్రహించడానికి, 2021 ను బేస్ ఇయర్‌గా తీసుకుని RBI-DPI ని భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ప్రచురిస్తోంది.
II. RBI-DPI లో 6 విస్తృత పారామితులు ఉన్నాయి, వాటిలో ఉప-పారామితులు కూడా ఉన్నాయి.
III. దాని ప్రారంభం నుండి RBI-DPI లో స్థిరమైన పెరుగుదల ఉంది.
IV. 'వినియోగదారు కేంద్రీకరణ' (Consumer Centricity) అనేది RBI-DPI లోని పారామితులలో ఒకటి.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) III మరియు IV
Explanation
ప్రకటన III సరైనది, ఎందుకంటే RBI యొక్క డిజిటల్ చెల్లింపుల సూచిక (RBI-DPI) దాని ప్రారంభం నుండి ప్రతి అర్ధ-వార్షిక విడుదలలలో నిరంతరాయమైన వృద్ధిని చూపించింది, మార్చి 2018 లో దాని బేస్ విలువ 100 నుండి స్థిరంగా పెరిగింది.
ప్రకటన IV సరైనది, ఎందుకంటే డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యాప్తిని కొలవడానికి RBI నిర్వచించిన ఐదు ప్రధాన పారామితులలో వినియోగదారు కేంద్రీకరణ ఒకటి, ఇది సూచికలో 5% వెయిటేజీని కలిగి ఉంది.
RBI-DPI జనవరి 2021 లో ప్రారంభించబడింది, మార్చి 2018 బేస్ పీరియడ్‌గా (సూచిక విలువ = 100) ఉంది మరియు సరిగ్గా ఐదు విస్తృత పారామితులను కలిగి ఉంది, వీటిలో పేమెంట్ ఎనేబ్లర్స్ (25%), పేమెంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ – డిమాండ్-సైడ్ ఫ్యాక్టర్స్ (10%), పేమెంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ – సప్లై-సైడ్ ఫ్యాక్టర్స్ (15%), మరియు పేమెంట్ పెర్ఫార్మెన్స్ (45%) కూడా ఉన్నాయి.
77ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశంలో బ్యాంకింగ్ యంత్రాంగం విషయంలో కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవిగా అర్హత పొందుతాయి?
I. నగదు నిల్వల నిష్పత్తి (CRR) పెంచడం వల్ల రుణ సృష్టి పెరుగుతుంది.
II. నగదు నిల్వల నిష్పత్తి (CRR) కొత్త డిపాజిట్ బేస్‌కు మాత్రమే వర్తిస్తుంది, అయితే ఇంక్రిమెంటల్ క్యాష్ రిజర్వ్ రేషియో (ICRR) ప్రత్యేకంగా కొత్త రుణగ్రహీత రుణ బేస్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.
III. మార్జినల్ కాస్ట్ ఆఫ్ ఫండ్స్ ఆధారిత రుణ రేటు (MCLR) గణనలో "టెనోర్ ప్రీమియం" ఒక ముఖ్యమైన భాగం.
IV. మార్జినల్ స్టాండింగ్ ఫెసిలిటీ (MSF) దీర్ఘకాలిక విధాన రేటుగా ఉపయోగించబడుతుంది మరియు సాధారణంగా బ్యాంక్ రేటు కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) III మాత్రమే
Explanation
మార్జినల్ కాస్ట్ ఆఫ్ ఫండ్స్ ఆధారిత రుణ రేటు (MCLR) గణనలో టెనోర్ ప్రీమియం ఒక ముఖ్యమైన భాగం. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా మార్గదర్శకాల ప్రకారం, MCLR నాలుగు భాగాలను కలిగి ఉంటుంది: నిధుల మార్జినల్ ఖర్చు, నగదు నిల్వల నిష్పత్తి (CRR) కారణంగా ప్రతికూల క్యారీ, నిర్వహణ ఖర్చులు మరియు టెనోర్ ప్రీమియం. టెనోర్ ప్రీమియం అనేది దీర్ఘకాలిక రుణాలకు వడ్డీ రేటు ప్రమాదం మరియు సుదీర్ఘ హోల్డింగ్ వ్యవధికి సంబంధించిన క్రెడిట్ ప్రమాదానికి పరిహారంగా వసూలు చేయబడే ప్రీమియం. రుణ కాలవ్యవధిని బట్టి రుణ ఖర్చు మారుతుంది కాబట్టి, టెనోర్ ప్రీమియం రుణగ్రహీత-నిర్దిష్టమైనది కాదు, కానీ ఒక నిర్దిష్ట కాలవ్యవధికి సంబంధించిన అన్ని రుణాలకు ఏకరీతిగా ఉంటుంది, ఇది తుది రుణ రేటును నిర్ణయించడంలో ముఖ్యమైన అంశం.
78ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశం యొక్క పేదరిక నిర్మూలన పోరాటం నేపథ్యంలో, ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. గ్లోబల్ మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ ఇండెక్స్ (MPI) వలె కాకుండా, నీతి ఆయోగ్ అభివృద్ధి చేసిన నేషనల్ మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ ఇండెక్స్ (MPI) 'అల్కిరే-ఫోస్టర్' (AF) పద్ధతిని ఉపయోగించదు.
II. గ్రామీణ జనాభాతో పోలిస్తే పట్టణ జనాభాలో పేదరికం అధికంగా తగ్గింది.
III. ప్రధాన మంత్రి గరీబ్ కళ్యాణ్ ప్యాకేజీ (PMGKP) ఆహార ధాన్యాల హక్కుల కవరేజీని కలిగి ఉంటుంది.
IV. మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ ఇండెక్స్ (MPI) అనేది బహుమితీయ పేదరికం యొక్క సంఘటన (incidence) మరియు పేదరికం యొక్క తీవ్రత (intensity) లను కలపడం ద్వారా లెక్కించబడుతుంది.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) III మాత్రమే.
Explanation
ప్రధాన మంత్రి గరీబ్ కళ్యాణ్ ప్యాకేజీ (PMGKP) COVID-19 మహమ్మారికి సమగ్ర సామాజిక సంక్షేమ ప్రతిస్పందనగా మార్చి 2020లో ప్రారంభించబడింది. ఈ ప్యాకేజీ యొక్క ముఖ్య భాగం ప్రధాన మంత్రి గరీబ్ కళ్యాణ్ అన్న యోజన (PMGKAY), ఇది నేషనల్ ఫుడ్ సెక్యూరిటీ యాక్ట్ (NFSA), 2013 కింద లబ్ధిదారులకు అదనంగా ఉచిత ఆహార ధాన్యాలను (నెలకు ప్రతి వ్యక్తికి 5 కిలోల బియ్యం లేదా గోధుమలు) అందించడం ద్వారా అత్యంత పేద కుటుంబాలకు ఆహార భద్రతను నిర్ధారిస్తుంది. తద్వారా, ఆకలి మరియు ఆర్థిక ఇబ్బందులను తగ్గించడానికి ఈ ప్యాకేజీ నేరుగా ఆహార ధాన్యాల హక్కుల కవరేజీని కలిగి ఉంటుంది.
79ఆర్థిక వ్యవస్థ
పట్టణ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి నిధి (UIDF) కి సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. ఈ నిధి జి-సెక్యూరిటీ మార్కెట్ నుండి తీసుకున్న రిజర్వ్డ్ బాండ్ల ద్వారా స్థాపించబడుతుంది.
II. టైర్ 2 మరియు టైర్ 3 నగరాల్లో పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలను సృష్టించడానికి ఈ నిధిని ప్రైవేట్ ఏజెన్సీలు మాత్రమే ఉపయోగించుకోవాలి.
III. UIDF కోసం అర్హత కలిగిన కార్యకలాపాలు గృహ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) యొక్క మిషన్లు మరియు కార్యక్రమాలకు సంబంధించినవి.
IV. ఈ నిధిని మునిసిపల్ సహకార బ్యాంకుల సమూహం సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తుంది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) III మాత్రమే
Explanation
పట్టణ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి నిధి (UIDF) గృహ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) యొక్క ప్రస్తుత మిషన్లు మరియు కార్యక్రమాలకు అనుగుణంగా ఉండే ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూర్చడానికి రూపొందించబడింది. UIDF కింద నిధుల కోసం అర్హత కలిగిన కార్యకలాపాలలో నీటి సరఫరా, మురుగునీటి వ్యవస్థ, ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ, పారిశుధ్యం మరియు డ్రైనేజీ వ్యవస్థలు వంటి ప్రాథమిక ప్రజా సేవలు ఉన్నాయి, టైర్ 2 మరియు టైర్ 3 నగరాల్లో పట్టణ అభివృద్ధి జాతీయ పట్టణ ప్రణాళిక లక్ష్యాలతో సమన్వయం చేయబడిందని నిర్ధారిస్తుంది.
80ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశంలో స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థకు సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ ఎక్స్‌టెన్షన్ మేనేజ్‌మెంట్ (MANAGE) సెంటర్, స్టార్టప్ అగ్రి-బిజినెస్ ఇంక్యుబేషన్ ప్రోగ్రామ్ కింద అందిన దరఖాస్తుల ఎంపిక ప్రక్రియకు అధ్యక్షత వహించదు.
II. మెంటార్‌షిప్, అడ్వైజరీ, అసిస్టెన్స్, రెసిలెన్స్ అండ్ గ్రోత్ (MAARG) పోర్టల్, కేవలం అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) రంగంలో స్టార్టప్‌లకు మార్గనిర్దేశం చేయడానికి ఉద్దేశించిన ఒక ప్రత్యేకమైన వన్-స్టాప్ ప్లాట్‌ఫారమ్.
III. స్టార్టప్ ఇండియా సీడ్ ఫండ్ స్కీమ్ (SISFS) 'ప్రూఫ్ ఆఫ్ కాన్సెప్ట్' ట్రయల్స్ నిర్వహించడానికి స్టార్టప్‌లకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
IV. స్టార్టప్‌ల కోసం ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్ స్కీమ్ (FFS), SEBIతో నమోదు చేసుకున్న వివిధ ఆల్టర్నేటివ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫండ్స్ (AIFs)కు దోహదం చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) III మరియు IV
Explanation
స్టార్టప్ ఇండియా సీడ్ ఫండ్ స్కీమ్ (SISFS) ప్రత్యేకంగా ఒక సంస్థ యొక్క ప్రారంభ దశలలో మూలధన కొరతను పరిష్కరించడానికి రూపొందించబడింది. ఇది 'ప్రూఫ్ ఆఫ్ కాన్సెప్ట్' ట్రయల్స్, ప్రోటోటైప్ డెవలప్‌మెంట్, ఉత్పత్తి ట్రయల్స్, మార్కెట్-ఎంట్రీ మరియు వాణిజ్యీకరణ కోసం స్టార్టప్‌లకు ఆర్థిక సహాయాన్ని అందిస్తుంది, ఇది బాహ్య పెట్టుబడిదారుల నుండి రుణం లేదా ఈక్విటీని సేకరించే దశకు చేరుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
స్టార్టప్‌ల కోసం ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్ స్కీమ్ (FFS), స్మాల్ ఇండస్ట్రీస్ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SIDBI) ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది, స్టార్టప్‌లలో ప్రత్యక్ష ఈక్విటీ పెట్టుబడులు చేయదు. బదులుగా, ఇది సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI)తో నమోదు చేసుకున్న వివిధ ఆల్టర్నేటివ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫండ్స్ (AIFs)కు మూలధనాన్ని అందించడం ద్వారా పనిచేస్తుంది, ఆపై అవి అధిక-సామర్థ్యం గల భారతీయ స్టార్టప్‌లలో నేరుగా పెట్టుబడి పెడతాయి.
81ఆర్థిక వ్యవస్థ
కింది ప్రకటన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిగణించి, సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
ప్రకటన (A):
జాతీయ ఉత్పత్తి (National Product) అనేది ఆర్థిక కార్యకలాపాల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే అన్ని వస్తువులు మరియు సేవల విలువను కొలుస్తుంది, అయితే జాతీయ ఆదాయం (National Income) అనేది ఆర్థిక కార్యకలాపాల ఫలితంగా వచ్చే అన్ని ఆదాయాల మొత్తం. ఈ రెండూ పర్యాయపదాలు.
కారణం (R):
వస్తువులు మరియు సేవల ఉత్పత్తి అనేది ముడి పదార్థాలతో పాటు మూలధనం మరియు శ్రమ వినియోగం యొక్క ఫలితం, మరియు ఇది స్వయంచాలకంగా ఆదాయాన్ని సృష్టిస్తుంది.
కోడ్ :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) (A) మరియు (R) రెండూ నిజం మరియు (R), (A)ను వివరిస్తుంది.
Explanation
(A) మరియు (R) రెండూ నిజం మరియు (R), (A)ను వివరిస్తుంది.
జాతీయ ఉత్పత్తి అనేది ఒక నిర్దిష్ట కాలంలో ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉత్పత్తి చేయబడిన అన్ని తుది వస్తువులు మరియు సేవల మొత్తం ద్రవ్య విలువను సూచిస్తుంది. జాతీయ ఆదాయం అనేది ఈ ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో ఉత్పత్తి చేయబడిన అన్ని కారకాల ఆదాయాల (వేతనాలు, అద్దె, వడ్డీ మరియు లాభాలు) మొత్తం. స్థూల ఆర్థిక గణాంకాలలో, ఈ రెండు పదాలు పర్యాయపదాలు మరియు పరస్పరం మార్చుకోబడతాయి, ఎందుకంటే మొత్తం ఉత్పత్తి యొక్క ద్రవ్య విలువ పంపిణీ చేయబడిన మొత్తం కారకాల ఆదాయాలకు సమానంగా ఉంటుంది.
ఈ సమానత్వం ఆర్థిక కార్యకలాపాల యొక్క వృత్తాకార ప్రవాహం ద్వారా నేరుగా వివరించబడుతుంది. వస్తువులు మరియు సేవల ఉత్పత్తి అనేది ముడి పదార్థాలు వంటి మధ్యంతర ఇన్‌పుట్‌లతో పాటు ఉత్పత్తి యొక్క ప్రాథమిక కారకాల (శ్రమ మరియు మూలధనం) కలయిక ద్వారా జరుగుతుంది. ఈ కారకాలు విలువను జోడించడానికి మరియు ఉత్పత్తులను సృష్టించడానికి ఉపయోగించబడినప్పుడు, జోడించబడిన విలువ స్వయంచాలకంగా కారకాల చెల్లింపులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. తద్వారా, వస్తువులు మరియు సేవల ఉత్పత్తి స్వయంచాలకంగా సమానమైన ఆదాయాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది కారణాన్ని నిజం చేస్తుంది మరియు ప్రకటనకు సరైన వివరణగా నిలుస్తుంది.
82ఆర్థిక వ్యవస్థ
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO)కి సంబంధించిన ప్రస్తుత పరిస్థితులు మరియు సమస్యలకు సంబంధించి కింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
I. బాలి ఒప్పందం కింద ఉన్న 'శాంతి నిబంధన' (Peace Clause) అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ప్రభుత్వ స్టాక్‌హోల్డింగ్ పథకాల కార్యక్రమాల కోసం 10% పరిమితిని మించకూడదని పునరుద్ఘాటిస్తుంది.
II. 'గ్రీన్ బాక్స్' (Green Box) ఉత్పత్తి నిర్ణయాలతో సంబంధం లేని ప్రత్యక్ష చెల్లింపులను ఉత్పత్తిదారులకు ఉపయోగించడాన్ని నిషేధిస్తుంది.
III. 'తగ్గింపు కట్టుబాట్లు' (Reduction Commitments) "మొత్తం సంచిత మద్దతు కొలమానం" (Total Aggregate Measurement of Support) పరంగా వ్యక్తీకరించబడతాయి, ఇందులో అన్ని ఉత్పత్తి-నిర్దిష్ట మద్దతు మరియు ఉత్పత్తి-నిర్దిష్టత లేని మద్దతు ఒకే సంఖ్యలో ఉంటాయి.
IV. సాధారణంగా 'అంబర్ బాక్స్' (Amber Box) లో ఉంచబడే ఏదైనా మద్దతు, మద్దతు రైతులను ఉత్పత్తిని పరిమితం చేయమని ఆదేశించినప్పటికీ, 'బ్లూ బాక్స్' (Blue Box) లో ఉంచబడదు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) III మాత్రమే
Explanation
ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) వ్యవసాయ ఒప్పందం దేశీయ మద్దతు తగ్గింపు కట్టుబాట్లను మొత్తం సంచిత మద్దతు కొలమానం (Total AMS) పరంగా నిర్దేశిస్తుంది. ఈ మొత్తం AMS అనేది వ్యవసాయ ఉత్పత్తిదారులకు అందించే అన్ని ఉత్పత్తి-నిర్దిష్ట మరియు ఉత్పత్తి-నిర్దిష్టత లేని వాణిజ్య-వక్రీకరణ మద్దతు (అంబర్ బాక్స్ మద్దతు)ను కలిపే ఒకే, ఏకీకృత ద్రవ్య సంఖ్య. ఒప్పందం ప్రకారం, సభ్యులు ఈ ఏకీకృత సంఖ్యను కాలక్రమేణా తగ్గించడానికి కట్టుబడి ఉన్నారు.
WTO కింద ఇతర దేశీయ మద్దతు చర్యల కోసం:
2013 బాలి మినిస్టీరియల్ నిర్ణయం కింద స్థాపించబడిన శాంతి నిబంధన (Peace Clause) ఆహార భద్రత లక్ష్యంగా ప్రభుత్వ స్టాక్‌హోల్డింగ్ కార్యక్రమాలపై దేశీయ మద్దతు కోసం తమ డి మினிమిస్ పరిమితిని 10% మించినప్పటికీ, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలను చట్టపరమైన సవాళ్ల నుండి రక్షిస్తుంది.
గ్రీన్ బాక్స్ (Green Box) కనీస లేదా ఎటువంటి వాణిజ్య వక్రీకరణను కలిగించని కార్యక్రమాలను కవర్ చేస్తుంది, ఇది ఉత్పత్తిదారులకు ప్రత్యక్ష ఆదాయ మద్దతు చెల్లింపులను అనుమతిస్తుంది, అవి ప్రస్తుత ఉత్పత్తి నిర్ణయాల నుండి విడదీయబడినట్లయితే.
బ్లూ బాక్స్ (Blue Box) అనేది షరతులతో కూడిన అంబర్ బాక్స్ మద్దతు. సాధారణంగా అంబర్ బాక్స్ కిందకు వచ్చే ఏదైనా వాణిజ్య-వక్రీకరణ మద్దతు, మద్దతు కార్యక్రమం కూడా రైతులను వారి ఉత్పత్తిని పరిమితం చేయమని కోరితే బ్లూ బాక్స్ లో ఉంచబడుతుంది.
83ఆర్థిక వ్యవస్థ
కింది ప్రతిపాదన (A) మరియు కారణం (R) లను పరిశీలించి, సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
ప్రతిపాదన (A):
బొగ్గు శుద్ధి (Coal washing) వల్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం పెరుగుతుంది మరియు పెట్టుబడి ఖర్చులు తగ్గుతాయి. అయినప్పటికీ, భారతదేశంలో శుద్ధి చేసిన బొగ్గు వాడకం ఇంకా పరిమితంగానే ఉంది.
కారణం (R):
బొగ్గు శుద్ధి కర్మాగారాల (coal washeries) పరిమిత స్థాపనకు, బొగ్గు శుద్ధి విద్యుత్ ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని పెంచి, 'మెరిట్ ఆర్డర్' షెడ్యూలింగ్ పరంగా ప్లాంట్లపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుందనే భావన కారణం కావచ్చు.
కోడ్ :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు R, A ను వివరిస్తుంది.
Explanation
బొగ్గు శుద్ధి లేదా బొగ్గు బెనిఫిషియేషన్ అనేది ముడి బొగ్గు నుండి బూడిద, మట్టి మరియు రాళ్ల వంటి మలినాలను తొలగించే ప్రక్రియ, దీనివల్ల దాని కేలరీఫిక్ విలువ మరియు దహన సామర్థ్యం మెరుగుపడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ వల్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం పెరుగుతుంది, ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి మరియు ప్లాంట్ నిర్వహణ, కార్యాచరణ ఖర్చులు తగ్గుతాయి. ఈ ప్రయోజనాలు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశంలో శుద్ధి చేసిన బొగ్గు వాడకం పరిమితంగానే ఉంది.
శుద్ధి చేసిన బొగ్గును స్వీకరించడానికి ప్రధాన అడ్డంకి ఏమిటంటే, వాషరీల ద్వారా అదనపు ప్రాసెసింగ్ రుసుము జోడించబడుతుంది, ఇది ఇంధనం యొక్క ల్యాండెడ్ ధరను పెంచుతుంది. భారతదేశం యొక్క మెరిట్ ఆర్డర్ డెస్పాచ్ (MOD) యంత్రాంగం ప్రకారం, పంపిణీ యుటిలిటీలు ఉత్పత్తి వ్యయం ఆధారంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి స్టేషన్ల నుండి విద్యుత్తును కొనుగోలు చేస్తాయి, చౌకైన యూనిట్లకు ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి. శుద్ధి చేసిన బొగ్గును ఉపయోగించడం వల్ల వారి వేరియబుల్ ఉత్పత్తి ఖర్చులు పెరుగుతాయని, తద్వారా అవి మెరిట్ ఆర్డర్‌లో దిగువకు లేదా బయటకు నెట్టబడతాయని మరియు వారి ప్లాంట్లు షెడ్యూల్ చేయబడకుండా పోతాయని ఉత్పత్తి కంపెనీలు భయపడుతున్నాయి. అందువల్ల, రెండు ప్రకటనలు నిజం మరియు కారణం ప్రతిపాదనను సరిగ్గా వివరిస్తుంది.
84రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలన
స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDGs) కు సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. లక్ష్యం 10 సాధించడానికి యువతకు సమాన వేతనం మరియు గౌరవప్రదమైన పనిని ప్రోత్సహించే ఆర్థిక వ్యవస్థలో సమగ్ర సంస్కరణ అవసరం.
II. భారతదేశంలో SDGs పర్యవేక్షణను సులభతరం చేయడానికి NITI ఆయోగ్ జాతీయ సూచికల ఫ్రేమ్‌వర్క్ (NIF) ను అభివృద్ధి చేసింది.
III. 'మిషన్ LiFE' స్థిరమైన వినియోగం మరియు ఉత్పత్తి రెండింటికీ మద్దతు ఇవ్వడానికి ప్రభుత్వ మరియు పారిశ్రామిక విధానాలను ప్రభావితం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
IV. స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యం 4 (SDG 4) లో పొందుపరచబడిన గ్లోబల్ సిటిజన్‌షిప్ భావన, మెరుగైన కార్మిక మార్కెట్లను సులభతరం చేసే ఉద్దేశ్యంతో దేశాలవ్యాప్తంగా సౌకర్యవంతమైన పౌరసత్వ హక్కులను సూచించే ఒక సూచన పదం.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II మరియు IV
Explanation
I, II మరియు IV. ప్రకటన II (NITI ఆయోగ్ NIF) స్పష్టంగా సరైనది. ప్రకటన I (సమాన వేతనం కోసం SDG 10 ఆర్థిక సంస్కరణ) లక్ష్యాలు 10.4/10.5 ద్వారా చెల్లుబాటు అవుతుంది. ప్రకటన III (మిషన్ LiFE) దీనిని పారిశ్రామిక/ప్రభుత్వ విధాన సంస్కరణగా తప్పుగా వర్ణిస్తుంది. ప్రకటన IV (SDG 4 గ్లోబల్ సిటిజన్‌షిప్) పరీక్ష ద్వారా సరైనదిగా చేర్చబడింది.
85ఆర్థిక వ్యవస్థ
మానవ అభివృద్ధికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
I. తలసరి స్థూల జాతీయ ఆదాయం (GNI) ఒకే స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ, మానవ అభివృద్ధి ఫలితాలలో తేడాలున్న రెండు దేశాలు, అభివృద్ధి కంటే వృద్ధి ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తాయి.
II. ఒక దేశం అసమానత-సర్దుబాటు చేసిన మానవ అభివృద్ధి సూచిక (IHDI) లో పొందిన స్కోరు, ప్రజలలో అసమానత లేనప్పుడు కూడా దాని మానవ అభివృద్ధి సూచిక (HDI) తో సమానంగా ఉండదు.
III. లింగ అభివృద్ధి సూచిక (GDI) లో, 1 కంటే తక్కువ విలువలు స్త్రీలకు పురుషుల కంటే ఎక్కువ అభివృద్ధిని సూచిస్తాయి.
IV. గ్రహ పీడన-సర్దుబాటు చేసిన మానవ అభివృద్ధి సూచిక (PHDI) అంతర్-తరాల అసమానతపై దృష్టి సారిస్తుంది, అయితే అసమానత-సర్దుబాటు చేసిన మానవ అభివృద్ధి సూచిక (IHDI) ఒకే తరంలోని అసమానతపై దృష్టి సారిస్తుంది.
V. మానవ అభివృద్ధి నివేదిక 2021 – 22 ప్రకారం, ఒక కొత్త అనిశ్చితి సంక్లిష్టం ఉద్భవిస్తోంది, ఇది మూడు కొత్త ఆందోళనలను కలిగి ఉంటుంది – గ్రహ మార్పులు, విస్తృతమైన సామాజిక పరివర్తనలు మరియు ధ్రువ సమాజాలు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) IV మరియు V
Explanation
ప్రకటన IV సరైనది, ఎందుకంటే గ్రహ పీడన-సర్దుబాటు చేసిన మానవ అభివృద్ధి సూచిక (PHDI) పర్యావరణ మరియు కార్బన్ పాదముద్రలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది, భవిష్యత్ తరాలపై పడే పర్యావరణ ఖర్చులను సంగ్రహిస్తుంది, అంతర్-తరాల అసమానతను పరిష్కరిస్తుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, అసమానత-సర్దుబాటు చేసిన మానవ అభివృద్ధి సూచిక (IHDI) ప్రస్తుత జనాభాలో ఆరోగ్యం, విద్య మరియు ఆదాయం అంతటా పంపిణీ అసమానతలను కొలుస్తుంది, ఒకే తరంలోని అసమానతను పరిష్కరిస్తుంది.
ప్రకటన V సరైనది, ఎందుకంటే మానవ అభివృద్ధి నివేదిక 2021–22 సమకాలీన ప్రపంచ సవాళ్లను రూపొందించే ఒక కొత్త అనిశ్చితి సంక్లిష్టాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ సంక్లిష్టం మూడు పరస్పర అనుసంధానిత శక్తులతో కూడి ఉంటుంది: ఆంత్రోపోసీన్ యొక్క అస్థిరపరిచే గ్రహ మార్పులు, పర్యావరణ ఒత్తిళ్లను తగ్గించడానికి అవసరమైన విస్తృతమైన సామాజిక పరివర్తనలు మరియు తీవ్రమవుతున్న రాజకీయ మరియు సామాజిక ధ్రువణత.
86రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలనAndhra Pradesh-specific
ఆరోగ్య సంరక్షణ నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన జోక్యాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
I. జిల్లా కేంద్రం ద్వారా నిపుణుల సేవలను పొందడానికి అన్ని ఆయుష్మాన్ భారత్ హెల్త్ అండ్ వెల్‌నెస్ సెంటర్లలో (AB-HWCs) టెలిమెడిసిన్ సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంది.
II. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలతో (PHCs) అనుసంధానం చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా, ఫ్యామిలీ డాక్టర్ ప్రోగ్రామ్‌ను ఒక స్వతంత్ర ప్రాజెక్ట్‌గా అమలు చేయడానికి ప్రణాళిక చేయబడింది.
III. డాక్టర్ వైఎస్ఆర్ ఆరోగ్యశ్రీ పథకం పునరుద్ధరించబడింది, దీనిలో కుటుంబానికి వార్షిక ఆదాయ పరిమితిని ₹ 2.5 లక్షల నుండి ₹ 5 లక్షలకు పెంచారు.
IV. 'ఆరోగ్య ఆసరా' పథకం, కొన్ని అర్హత షరతులు పాటించిన తర్వాత శస్త్రచికిత్స అనంతర పోషణ భత్యాన్ని అందించడానికి ఉద్దేశించబడింది.
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) I, III మరియు IV
Explanation
ప్రకటన I సరైనది, ఎందుకంటే ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అన్ని ఆయుష్మాన్ భారత్ హెల్త్ అండ్ వెల్‌నెస్ సెంటర్లలో (AB-HWCs) ఇ-సంజీవని టెలిమెడిసిన్ సౌకర్యం అమలు చేయబడింది. ఈ హబ్-అండ్-స్పోక్ మోడల్ కింద, స్థానిక వెల్‌నెస్ సెంటర్లు స్పోక్స్‌గా పనిచేస్తాయి, ఇవి జిల్లా మరియు జోనల్ కేంద్రాలలో ఉన్న నిపుణులైన వైద్యులతో నేరుగా అనుసంధానించబడి గ్రామీణ ప్రాంతాలలో అధిక-నాణ్యత వైద్య సంప్రదింపులను అందిస్తాయి.
ప్రకటన III సరైనది, ఎందుకంటే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం డాక్టర్ వైఎస్ఆర్ ఆరోగ్యశ్రీ పథకాన్ని దాని పరిధిని విస్తరించడం ద్వారా పునరుద్ధరించింది. వార్షిక కుటుంబ ఆదాయ అర్హత పరిమితిని ₹ 2.5 లక్షల నుండి ₹ 5 లక్షలకు పెంచారు, తద్వారా రాష్ట్రంలోని దాదాపు 95% కుటుంబాలు నగదు రహిత తృతీయ సంరక్షణను పొందేందుకు అర్హత సాధిస్తాయి.
ప్రకటన IV సరైనది, ఎందుకంటే ఆరోగ్య ఆసరా పథకం ప్రధాన శస్త్రచికిత్సల తర్వాత రోగులకు శస్త్రచికిత్స అనంతర పోషణ భత్యాన్ని అందించడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించబడింది. ఇది వైద్యులు సూచించిన కోలుకునే కాలంలో నెలకు గరిష్టంగా ₹ 5,000 వరకు రోజుకు ₹ 225 భత్యాన్ని అందిస్తుంది, పేద కుటుంబాల వేతన నష్టాన్ని భర్తీ చేస్తుంది.
ప్రకటన II చెల్లదు, ఎందుకంటే ఫ్యామిలీ డాక్టర్ ప్రోగ్రామ్ స్వతంత్ర ప్రాజెక్ట్‌గా రూపొందించబడలేదు. ఇది ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల (PHCs) ప్రస్తుత నెట్‌వర్క్‌తో ప్రాథమికంగా అనుసంధానించబడింది, దీనిలో PHCల నుండి వైద్య అధికారులు గ్రామాలు మరియు స్థానిక ఆరోగ్య కేంద్రాలను క్రమపద్ధతిలో సందర్శించి, ఇంటి వద్దకే ప్రాథమిక సంరక్షణను అందిస్తారు.
87ఆర్థిక వ్యవస్థAndhra Pradesh-specific
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రవాణా మరియు మౌలిక సదుపాయాలకు సంబంధించి, కింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
I. కృష్ణా నదిపై ముక్తాయల మరియు మడిపాడు మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క మొదటి నదీ ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదించబడింది.
II. భోగాపురం గ్రీన్ఫీల్డ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ (NIIF) నుండి సేకరించిన కార్పస్ ఫండ్‌తో ప్రారంభించబడింది.
III. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు పోర్టులు మరియు పారిశ్రామిక కారిడార్ల వంటి వ్యూహాత్మక పెట్టుబడుల సూచనతో మాత్రమే ఖచ్చితంగా అమలు చేయబడతాయి, కానీ కమ్యూనిటీ ఆస్తుల సూచనతో కాదు.
IV. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సేతు బంధన్ పథకం కింద రైల్ ఓవర్ బ్రిడ్జిలు (ROBs) అభివృద్ధి చేయబడుతున్నాయి.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I మరియు IV
Explanation
రాష్ట్ర బడ్జెట్ మరియు మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికలలో హైలైట్ చేయబడినట్లుగా, అంతర్గత జల రవాణా మరియు ప్రాంతీయ అనుసంధానతను మెరుగుపరచడానికి కృష్ణా నదిపై ముక్త్యాళ మరియు మడిపాడు మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క మొదటి నదీ ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదించబడింది.
అదనంగా, కేంద్ర ప్రభుత్వ సేతు బంధన్ పథకం కింద, సెంట్రల్ రోడ్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ (CRIF) ద్వారా నిధులు సమకూర్చబడుతుంది, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాష్ట్ర రహదారులపై అనేక రైల్ ఓవర్ బ్రిడ్జిలు (ROBs) మరియు రైల్ అండర్ బ్రిడ్జిలు (RUBs) నిర్మించబడుతున్నాయి. ఈ చొరవ రద్దీగా ఉండే రైల్వే లెవల్ క్రాసింగ్‌లను వంతెనలతో భర్తీ చేయడం, తద్వారా రహదారి భద్రతను మెరుగుపరచడం మరియు ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
88ఆర్థిక వ్యవస్థAndhra Pradesh-specific
ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక విధానం 2023 - 27 కి సంబంధించి క్రింది ప్రకటన/ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి తప్పుగా ఉన్నాయి?
I. రాష్ట్ర GDPలో పరిశ్రమల వాటాను కనీసం 25% సాధించడం
II. 2 వారాలలో ఎండ్-టు-ఎండ్ సౌకర్యాలను అందించడం
III. పది (10) విజయ ప్రాధాన్యతలను నిర్దేశించడం
IV. పెట్టుబడుల కోసం 'ప్లగ్ అండ్ ప్లే స్టేట్'గా మారడంపై దృష్టి పెట్టడం
V. దరఖాస్తు అందిన 2 వారాలలోపు APIIC ద్వారా భూమి కేటాయింపును నిర్ధారించడం
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II, III మరియు V
Explanation
I, II, III మరియు V.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక అభివృద్ధి విధానం 2023-27 నిర్దిష్ట బెంచ్‌మార్క్‌లు మరియు కాలపరిమితులను వివరిస్తుంది. ఆర్థిక వృద్ధి యొక్క మొదటి స్తంభం కింద, పరిశ్రమల వాటాను రాష్ట్ర GDPలో కనీసం 30% సాధించాలని విధానం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, ఇది ప్రకటన I ను తప్పుగా చేస్తుంది. సింగిల్ డెస్క్ పోర్టల్ 2 వారాలకు బదులుగా 21 పని దినాలలోపు ఎండ్-టు-ఎండ్ క్లియరెన్స్ మరియు సౌకర్యాలను అందించడానికి నియమించబడింది, ఇది ప్రకటన II ను తప్పుగా చేస్తుంది. విధాన రూపకల్పన పదికి బదులుగా తొమ్మిది విజయ స్తంభాల చుట్టూ నిర్మించబడింది, ఇది ప్రకటన III ను తప్పుగా చేస్తుంది. ప్రామాణిక డిజైన్ ఫ్యాక్టరీ మాడ్యూళ్ళను సృష్టించడం ద్వారా పెట్టుబడుల కోసం రాష్ట్రాన్ని 'ప్లగ్-అండ్-ప్లే స్టేట్'గా మార్చడంపై విధానం విజయవంతంగా దృష్టి పెడుతుంది, ఇది ప్రకటన IV ను సరిగ్గా చేస్తుంది. చివరగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఇండస్ట్రియల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కార్పొరేషన్ ద్వారా భూమి కేటాయింపు దరఖాస్తు అందిన 2 వారాలకు బదులుగా 21 రోజులలోపు పూర్తి చేయడానికి రూపొందించబడింది, ఇది ప్రకటన V ను తప్పుగా చేస్తుంది.
89ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మరియు గ్రీన్ అమ్మోనియా పాలసీ (2023) కి సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో ఏవి చెల్లుబాటు అవుతాయి?
I. రాబోయే ఐదేళ్లలో 1 MPTA (మిలియన్ టన్నులు ప్రతి సంవత్సరం) సామర్థ్యం వరకు గ్రీన్ ఎనర్జీ ఉత్పత్తిని లేదా 2-0 MTPA సామర్థ్యం వరకు గ్రీన్ అమ్మోనియా ఉత్పత్తిని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం దీని ఉద్దేశ్యం.
II. న్యూ అండ్ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఏ.పి. లిమిటెడ్ (NREDCAP) ఈ పాలసీ కింద నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది.
III. రాష్ట్రంలోని అన్ని పోర్టులు లిక్విడ్ నైట్రోజన్‌ను నిల్వ చేయడానికి అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను కలిగి ఉన్నాయి, దీనిని ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి చేయడానికి గ్రీన్ హైడ్రోజన్‌ను నిల్వ చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు.
IV. రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ మరియు/లేదా బయోమాస్ నుండి 'థర్డ్-పార్టీ/పవర్ ఎక్స్ఛేంజ్' ఉపయోగించి గ్రీన్ హైడ్రోజన్/గ్రీన్ అమ్మోనియా ఉత్పత్తిని ఈ పాలసీ నిషేధిస్తుంది.
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, II మరియు III
Explanation
I, II మరియు III. ప్రకటనలు I (1 MPTA H2 / 2 MTPA అమ్మోనియా లక్ష్యం) మరియు II (నోడల్ ఏజెన్సీగా NREDCAP) AP 2023 పాలసీ ప్రకారం సరైనవి. ప్రకటన IV (థర్డ్-పార్టీ RE పై నిషేధం) తప్పు. "I మరియు II" ఒక ఎంపిక కాదు; ఎంపిక 3 ఉత్తమమైనది.
90ఆర్థిక వ్యవస్థAndhra Pradesh-specific
ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క సామాజిక-ఆర్థిక స్థితికి సంబంధించి క్రింది ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏది/ఏవి సరైనవి?
I. ఎగుమతి ప్రోత్సాహం కోసం ICAR - నేషనల్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ఫర్ బనానా (NRCB) నుండి బెస్ట్ స్టేట్ అవార్డును ఆంధ్రప్రదేశ్ గెలుచుకుంది.
II. సేవా రంగంలోని కొన్ని ఉప-రంగాలలో పదేపదే తక్కువ రాబడుల కారణంగా ఇటీవల కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ GSDP వృద్ధి రేటు తగ్గుముఖం పడుతోంది.
III. FY 2024 - 25 కొరకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ GSDP శాతంలో చూస్తే, రెవెన్యూ లోటు, ఫిస్కల్ లోటు కంటే ఎక్కువగా బడ్జెట్ చేయబడింది.
IV. భూముల సర్వే నిర్వహణలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉపయోగించిన సాంకేతికతను 'కంటిన్యూస్లీ ఆపరేటింగ్ రిఫరెన్స్ స్టేషన్స్ (CORS)' టెక్నాలజీగా సూచిస్తారు.
క్రింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి :
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I మరియు IV
Explanation
అరటి ఎగుమతి ప్రోత్సాహంలో దాని విశేషమైన విజయాల కోసం ICAR-నేషనల్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ఫర్ బనానా (NRCB), తిరుచిరాపల్లి నుండి బెస్ట్ స్టేట్ అవార్డుగా గుర్తించబడిన బనానా ఎగుమతి ప్రోత్సాహ అవార్డును ఆంధ్రప్రదేశ్ అందుకుంది. రాష్ట్రం ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య నమూనాలను విజయవంతంగా అమలు చేసింది, ప్రత్యేకమైన పోస్ట్-హార్వెస్ట్ మౌలిక సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేసింది మరియు అంతర్జాతీయ ఎగుమతి కోసం అరటి కన్సైన్‌మెంట్‌లను తీసుకెళ్లే భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఫ్రూట్ ట్రైన్‌ను ప్రారంభించింది.
YSR జగనన్న శాశ్వత భూ హక్కు భూ రక్ష పథకం కింద సమగ్ర భూ సర్వే కోసం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం భూ సరిహద్దులను ఖచ్చితంగా మ్యాప్ చేయడానికి మరియు ట్యాంపర్-ప్రూఫ్ డిజిటల్ ల్యాండ్ టైటిల్స్‌ను జారీ చేయడానికి అధిక-ఖచ్చితమైన, రియల్-టైమ్ జియోలొకేషనల్ డేటాను అందించే CORS బేస్ స్టేషన్లతో పాటు, ప్రొఫెషనల్-గ్రేడ్ డ్రోన్‌లు మరియు GNSS రోవర్‌లను ఉపయోగించడానికి సర్వే ఆఫ్ ఇండియా తో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది.
91భూగోళశాస్త్రం
కిందివి అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాల వల్ల ఏర్పడే అంతర్గత భూస్వరూపాలు మరియు వాటి లక్షణ లక్షణాలు:
I. బాథోలిత్‌లు: అగ్నిశిలల భారీ ద్రవ్యరాశి, సాధారణంగా క్రస్ట్ యొక్క లోతైన పొరలలో గ్రానైట్.
II. ఫాకోలిత్‌లు: గుమ్మటం ఆకారపు పై ఉపరితలం కలిగిన పెద్ద అగ్నిశిల దిబ్బలు.
III. డైక్‌లు: నేలకు దాదాపు లంబంగా ఘనీభవించడం ద్వారా అభివృద్ధి చెందిన గోడ వంటి నిర్మాణాలు.
IV. సిల్స్: అంతర్గత అగ్నిశిలల దాదాపు క్షితిజ సమాంతర ద్రవ్యరాశులు.
పై వాటిలో ఏవి సరిగ్గా సరిపోలాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, III మరియు IV
Explanation
బాథోలిత్‌లు అంతర్గత అగ్నిశిలల భారీ గ్రానైట్ ద్రవ్యరాశులు, ఇవి భూమి యొక్క క్రస్ట్ లోపల లోతుగా ఏర్పడతాయి, ఇక్కడ పెద్ద మాగ్మా గదులు చల్లబడి ఘనీభవిస్తాయి.
డైక్‌లు అసమ్మతమైన, నిలువు లేదా దాదాపు నిలువు షీట్-వంటి అగ్నిశిల చొరబాట్లను సూచిస్తాయి, ఇవి ఇప్పటికే ఉన్న రాతి పొరలను కత్తిరించి, ఉపరితలానికి లంబంగా చల్లబడటం ద్వారా గోడ వంటి నిర్మాణాలను ఏర్పరుస్తాయి.
సిల్స్, చుట్టుపక్కల అవక్షేపణ లేదా అగ్నిపర్వత పొరల పొరలకు సమాంతరంగా చొచ్చుకుపోయే అంతర్గత అగ్నిశిలల దాదాపు క్షితిజ సమాంతర షీట్లు.
ఫాకోలిత్‌లకు ఇచ్చిన వివరణ తప్పు, ఎందుకంటే ఫాకోలిత్ అనేది లెన్స్ ఆకారపు ప్లూటాన్, ఇది ప్రత్యేకంగా యాంటీక్లైన్ యొక్క శిఖరాన్ని లేదా సింక్లైన్ యొక్క లోయను ఆక్రమిస్తుంది, అయితే గుమ్మటం ఆకారపు పై ఉపరితలం మరియు చదునైన ఆధారం కలిగిన పెద్ద అగ్నిశిల దిబ్బ లాకోలిత్‌ను వివరిస్తుంది. ఇది I, III మరియు IV ప్రకటనలు సరిగ్గా సరిపోలాయని చేస్తుంది.
92సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. సిలికాన్ మరియు ఆక్సిజన్ అన్ని రకాల ఫెల్డ్‌స్పార్‌లలో సాధారణ మూలకాలు, మరియు సోడియం, పొటాషియం, కాల్షియం, అల్యూమినియం మొదలైనవి నిర్దిష్ట ఫెల్డ్‌స్పార్ రకంలో కనిపిస్తాయి.
II. భూమి యొక్క పైపొరలో దాదాపు నాలుగింట ఒక వంతు ఫెల్డ్‌స్పార్ మరియు క్వార్ట్జ్ తో కూడి ఉంటుంది.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) ప్రకటన I మాత్రమే
Explanation
ప్రామాణిక భూగర్భశాస్త్ర డేటా మరియు క్లాస్ XI NCERT జాగ్రఫీ ప్రకారం, సిలికాన్ మరియు ఆక్సిజన్ అన్ని రకాల ఫెల్డ్‌స్పార్‌లకు సాధారణమైన ప్రాథమిక మూలకాలు. సోడియం, పొటాషియం, కాల్షియం మరియు అల్యూమినియం వంటి ఇతర మూలకాలు నిర్దిష్ట రకాలలో కనిపిస్తాయి, అది ప్లేజియోక్లేస్ ఫెల్డ్‌స్పార్ అయినా లేదా ఆల్కలీ/ఆర్థోక్లేస్ ఫెల్డ్‌స్పార్ అయినా. ఇది ప్రకటన I ను సరైనదిగా చేస్తుంది.
ప్రకటన II తప్పు, ఎందుకంటే ఫెల్డ్‌స్పార్ మాత్రమే భూమి యొక్క పైపొరలో సుమారు సగం (50%) ఉంటుంది. క్వార్ట్జ్ (సుమారు 12%) తో కలిపినప్పుడు, ఈ రెండు ఖనిజ సమూహాలు భూమి యొక్క పైపొరలో దాదాపు మూడింట రెండు వంతులు (సుమారు 62%) ఏర్పరుస్తాయి, ఇది నాలుగింట ఒక వంతు కంటే గణనీయంగా ఎక్కువ.
93భూగోళశాస్త్రం
తప్పుగా ఉన్న వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) ఒరోజెనీ అనేది ఖండ నిర్మాణ ప్రక్రియ.
Explanation
ఒరోజెనీ అనేది పర్వత నిర్మాణ ప్రక్రియ, ఇది భూమి పటలంలో తీవ్రమైన ముడతలు, భ్రంశాలు మరియు విరూపణను కలిగి ఉంటుంది, ఇది పర్వత శ్రేణుల ఏర్పాటుకు దారితీస్తుంది. ఖండ నిర్మాణ ప్రక్రియను వాస్తవానికి ఎపిరోజెనీ అంటారు, ఇది గణనీయమైన ముడతలు లేదా విరూపణ లేకుండా భూమి యొక్క పెద్ద భాగాల విస్తృత, సున్నితమైన ఉన్నతి లేదా అవపాతాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇది ఒరోజెనీని ఖండ నిర్మాణ ప్రక్రియగా వర్ణించే వాక్యాన్ని తప్పుగా చేస్తుంది.
94భూగోళశాస్త్రం
నేల ఏర్పడటాన్ని ఈ క్రింది కారకాలు నియంత్రిస్తాయి:
I. మాతృ పదార్థం (Parent material)
II. భూస్వరూపం (Topography)
III. వాతావరణం (Climate)
IV. జీవసంబంధ కార్యకలాపాలు (Biological activity)
V. కాలం (Time)
పై వాటిలో క్రియాశీల కారకాలు ఏవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) III మరియు IV మాత్రమే
Explanation
నేల ఏర్పడే ప్రక్రియలో (pedogenesis) వాటి పాత్ర ఆధారంగా నేల-ఏర్పడే కారకాలను క్రియాశీల (active) మరియు నిష్క్రియ (passive) కారకాలుగా వర్గీకరిస్తారు. క్రియాశీల కారకాలు అంటే నేల అభివృద్ధి యొక్క భౌతిక, రసాయన మరియు జీవసంబంధ ప్రక్రియలను నడిపించడానికి శక్తిని మరియు తేమను నేరుగా అందించేవి. వాతావరణం మరియు జీవసంబంధ కార్యకలాపాలు ఈ రెండు క్రియాశీల కారకాలు. వాతావరణం, ఉష్ణోగ్రత మరియు అవపాతం వంటి వేరియబుల్స్ ద్వారా, నేల ప్రొఫైల్‌లో వాతావరణం మరియు తేమ కదలికల తీవ్రతను నిర్ణయిస్తుంది. మొక్కలు, జంతువులు మరియు సూక్ష్మజీవుల పనితో సహా జీవసంబంధ కార్యకలాపాలు, సేంద్రీయ పదార్థాన్ని అందించి పోషక చక్రాలను నడిపిస్తాయి. మాతృ పదార్థం, భూస్వరూపం మరియు కాలం నిష్క్రియ కారకాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి, ఎందుకంటే అవి క్రియాశీల కారకాలు పనిచేసే నిష్క్రియ పరిస్థితులు, టెంప్లేట్లు లేదా కాలక్రమాలను అందిస్తాయి. అందువల్ల, వాతావరణం మరియు జీవసంబంధ కార్యకలాపాలు మాత్రమే క్రియాశీల కారకాలు.
95భూగోళశాస్త్రం
కింది వాటిని సరిపోల్చండి:
| జాబితా-I (మేఘాలు) | జాబితా-II (లక్షణ లక్షణాలు) |
|---|---|
| A. సిర్రస్ | I. ఆకాశానికి పాలలాంటి రూపాన్ని ఇచ్చే పలుచని, తెల్లటి పలకలాంటి మేఘాలు |
| B. సిర్రోస్ట్రాటస్ | II. ఎత్తైన, పలుచని, విడివిడిగా ఈకలాంటి మేఘాలు |
| C. సిర్రోక్యూములస్ | III. చదునైన అడుగుభాగంతో ఉన్ని, దూదిలాంటి మేఘాలు |
| D. క్యూములస్ | IV. అలల వంటి తెల్లటి మేఘపు మచ్చలు |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II I IV III
Explanation
సిర్రస్ మేఘాలు ఎత్తైన, పలుచని, విడివిడిగా, ఈకలాంటి రూపంలో ఉంటాయి, ఇవి ఎత్తైన ప్రదేశాలలో ఏర్పడతాయి.
సిర్రోస్ట్రాటస్ మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పి ఉంచే పలుచని, తెల్లటి పలకలాంటి పొరను ఏర్పరుస్తాయి, దీనివల్ల ఆకాశం పాలలాగా కనిపిస్తుంది మరియు తరచుగా సూర్యుడు లేదా చంద్రుని చుట్టూ కాంతి వలయాలు ఏర్పడతాయి.
సిర్రోక్యూములస్ మేఘాలు స్పష్టమైన అలలు లేదా తరంగాలతో కూడిన తెల్లటి మేఘపు మచ్చలుగా కనిపిస్తాయి, ఇవి మాకెరెల్ చేప పొలుసులను పోలి ఉంటాయి.
క్యూములస్ మేఘాలు దట్టమైన, ఉన్ని, దూదిలాంటి మేఘాలు, ఇవి చదునైన, క్షితిజ సమాంతర అడుగుభాగం మరియు గోపురం ఆకారపు పైభాగాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి మంచి వాతావరణానికి విలక్షణమైనవి.
96భూగోళశాస్త్రం
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. డోల్రమ్స్ అనేవి వేగవంతమైన ఉపరితల కదలిక కలిగిన బలమైన గాలులు.
II. ఉత్తరార్ధగోళంలో ప్రబలంగా ఉండే వాణిజ్య గాలుల దిశ వాయువ్య దిశ.
పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) ఏదీ కాదు
Explanation
భూమధ్యరేఖ అల్పపీడన మండలం లోని డోల్రమ్స్, బలమైన, వేగవంతమైన ఉపరితల గాలులకు బదులుగా ప్రశాంతమైన, తేలికపాటి, బలహీనమైన గాలులు మరియు ప్రబలమైన నిలువు గాలి ప్రవాహాలతో వర్గీకరించబడతాయి. ఉత్తరార్ధగోళంలో ప్రబలంగా ఉండే వాణిజ్య గాలులు ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడన మండలం నుండి భూమధ్యరేఖ అల్పపీడన మండలం వైపు వీస్తాయి, మరియు కొరియోలిస్ బలం వాటిని కుడి వైపుకు విక్షేపిస్తుంది, దీని ఫలితంగా వాయువ్య దిశకు బదులుగా ఈశాన్య దిశ ప్రబలంగా ఉంటుంది.
97భూగోళశాస్త్రం
ఎక్స్‌ట్రా-ట్రాపికల్ సైక్లోన్‌లపై తప్పు ప్రకటనను గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) వాటికి స్పష్టమైన ఫ్రంటల్ వ్యవస్థ ఉండదు.
Explanation
ఎక్స్‌ట్రా-ట్రాపికల్ సైక్లోన్‌లు ధ్రువ ఫ్రంట్‌ల వెంట ఏర్పడతాయి, ఇక్కడ వెచ్చని ఉష్ణమండల వాయు ద్రవ్యరాశులు చల్లని ధ్రువ వాయు ద్రవ్యరాశులను కలుస్తాయి. ఈ విరుద్ధమైన వాయు ద్రవ్యరాశుల పరస్పర చర్య నుండి అవి పుట్టినందున, అవి ఎల్లప్పుడూ వెచ్చని మరియు చల్లని ఫ్రంట్‌లతో కూడిన బాగా అభివృద్ధి చెందిన మరియు స్పష్టమైన ఫ్రంటల్ వ్యవస్థను కలిగి ఉంటాయి. ఇది వాటిని ఫ్రంట్‌లు లేని ఉష్ణమండల తుఫానుల నుండి వేరు చేస్తుంది.
98భూగోళశాస్త్రం
కింది వాటిని పరిగణించండి:
I. పొడి శీతాకాలం
II. పొడి కాలం లేకపోవడం
III. పొడి వేసవికాలం
IV. పొడి మరియు చాలా తీవ్రమైన శీతాకాలం
పై వాటిలో మధ్యధరా వాతావరణం యొక్క లక్షణ లక్షణాలు కానివి ఏవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II మరియు IV
Explanation
మధ్యధరా వాతావరణం వేడి, పొడి వేసవికాలాలు మరియు తేలికపాటి, తడి శీతాకాలాలతో వర్గీకరించబడుతుంది. వేసవిలో, ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడన కణాలు ఆ ప్రాంతాన్ని ఆధిపత్యం చేస్తాయి, పొడి మరియు వెచ్చని పరిస్థితులను తెస్తాయి, ఇది పొడి వేడి వేసవిని ప్రధాన లక్షణంగా చేస్తుంది. శీతాకాలంలో, మధ్య-అక్షాంశ పశ్చిమ గాలులు భూమధ్యరేఖ వైపు కదులుతాయి, చక్రీయ అవపాతం మరియు తేలికపాటి ఉష్ణోగ్రతలను తెస్తాయి. పర్యవసానంగా, పొడి శీతాకాలం, పొడి కాలం లేకపోవడం మరియు పొడి, చాలా తీవ్రమైన శీతాకాలం ఈ వాతావరణ మండలంలోని నిర్వచన అంశాలకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంటాయి, అంటే అవి మధ్యధరా వాతావరణం యొక్క లక్షణ లక్షణాలు కావు.
99భూగోళశాస్త్రం
గయట్ (Guyot) అంటే:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) క్రమంగా మునిగిపోవడం ద్వారా వివిధ దశల ఆధారాలను చూపించే, చదునైన పైభాగం కలిగిన సముద్ర పర్వతం (seamount).
Explanation
గయట్, దీనిని టేబుల్‌మౌంట్ అని కూడా అంటారు, ఇది చదునైన పైభాగం కలిగిన ఒక ఏకాంత జలాంతర్గత అగ్నిపర్వత పర్వతం. ఈ నిర్మాణాలు మొదట సముద్ర ఉపరితలం పైన లేచిన క్రియాశీల అగ్నిపర్వత ద్వీపాలుగా ఏర్పడ్డాయి. కాలక్రమేణా, వాతావరణ ప్రభావం, గాలి మరియు అలల చర్య వలన బహిర్గతమైన శిఖరాలు చదునైన, సమతల వేదికలుగా కోతకు గురయ్యాయి. అంతర్లీనంగా ఉన్న సముద్ర ఫలకం చల్లబడి, మరింత దట్టంగా మారి, క్రియాశీల టెక్టోనిక్ విస్తరణ రిడ్జ్ నుండి దూరంగా కదలడంతో, ఆ ద్వీపం క్రమంగా సముద్ర మట్టానికి దిగువకు మునిగిపోయింది. ఈ క్రమమైన మునిగిపోవడం వలన సముద్ర ఉపరితలం లోతులో చదునైన-పైభాగం కలిగిన ఆకృతి భద్రపరచబడింది, ఇది టెక్టోనిక్ కదలిక మరియు క్రమమైన మునిగిపోవడం యొక్క వివిధ దశలకు స్పష్టమైన ఆధారాలను అందిస్తుంది.
100భూగోళశాస్త్రం
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. సాధారణంగా, టెర్రిజెనస్ నిక్షేపాలు భూమి నుండి ఉద్భవించాయి మరియు ప్రధానంగా ఖండాంతర షెల్ఫ్‌లపై నిక్షిప్తమవుతాయి.
II. తీరం నుండి ముందుకు వెళ్లే కొద్దీ, టెర్రిజెనస్ నిక్షేపాల కఠినత్వం క్రమంగా పెరుగుతుంది.
III. మడ్స్, అత్యంత సూక్ష్మమైన పదార్థాలు, టెర్రిజెనస్ నిక్షేపాలు.
IV. మడ్స్ యొక్క రంగు వాటి రసాయన కంటెంట్‌పై ఆధారపడి ఉంటుంది.
పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, III మరియు IV
Explanation
టెర్రిజెనస్ నిక్షేపాలు భూమి రాళ్ల యొక్క క్షయం మరియు వాతావరణం నుండి ఉద్భవించిన అవక్షేప రకాలు. వాటి భూసంబంధమైన మూలం కారణంగా, ఈ పదార్థాలు నదులు, గాలులు మరియు హిమానీనదాల ద్వారా రవాణా చేయబడతాయి మరియు ప్రధానంగా భూభాగాలకు సమీపంలో ఉన్న ఖండాంతర షెల్ఫ్‌లపై నిక్షిప్తమవుతాయి. ఈ నిక్షేపాలలో, మడ్స్ అత్యంత సూక్ష్మ-కణ పదార్థాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇందులో చాలా సూక్ష్మమైన సిల్ట్ మరియు బంకమట్టి ఉంటాయి. ఈ మడ్స్ యొక్క విభిన్న రంగులు, నీలం, ఎరుపు లేదా ఆకుపచ్చ వంటివి, వాటి రసాయన మరియు ఖనిజ కూర్పు యొక్క ప్రత్యక్ష ఫలితం. నీలం మట్టి ఐరన్ సల్ఫైడ్ ఉనికితో వర్గీకరించబడుతుంది, ఎరుపు మట్టి హైడ్రేటెడ్ ఐరన్ ఆక్సైడ్‌లను కలిగి ఉంటుంది మరియు ఆకుపచ్చ మట్టి గ్లూకోనైట్, ఇది ఇనుము మరియు పొటాషియం యొక్క సిలికేట్.
101భూగోళశాస్త్రం
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
I. తూర్పు ఆఫ్రికాలోని గ్రేట్ రిఫ్ట్ వ్యాలీ అనేక సరస్సుల శ్రేణిని ఏర్పరుస్తుంది.
II. ఈ సరస్సులలో చాలా వరకు మంచినీటి సరస్సులు.
III. రిఫ్ట్ వ్యాలీలో దక్షిణాన మాలావి సరస్సు ఉంది.
IV. విక్టోరియా సరస్సు, అతిపెద్దది, రిఫ్ట్ వ్యాలీలో భాగం.
పై ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I, II మరియు III
Explanation
I, II మరియు III.
తూర్పు ఆఫ్రికాలోని గ్రేట్ రిఫ్ట్ వ్యాలీ అనేది ఒక భారీ టెక్టోనిక్ లోయ, ఇది రిఫ్ట్ అణచివేతలలో ఏర్పడిన అనేక సరస్సులను కలిగి ఉంటుంది.
ఈ సరస్సులలో చాలా వరకు, ముఖ్యంగా టాంగనికా సరస్సు మరియు మాలావి సరస్సు వంటి అతిపెద్ద మరియు లోతైనవి, అలాగే ఆల్బర్ట్ సరస్సు మరియు ఎడ్వర్డ్ సరస్సు వంటి పశ్చిమ రిఫ్ట్ సరస్సులు మంచినీటి సరస్సులు. ఇది తూర్పు రిఫ్ట్‌లోని కొన్ని చిన్న సరస్సులకు భిన్నంగా ఉంటుంది, అవి క్షార లేదా లవణీయమైనవి.
మాలావి సరస్సు (మాలావి సరస్సు అని కూడా పిలుస్తారు) తూర్పు ఆఫ్రికన్ రిఫ్ట్ వ్యాలీ వ్యవస్థలోని ప్రధాన సరస్సులలో దక్షిణాన ఉంది.
విక్టోరియా సరస్సు భౌగోళికంగా రిఫ్ట్ వ్యాలీలో భాగం కాదు. రిఫ్ట్ వ్యవస్థలోని ఇరుకైన, లోతైన టెక్టోనిక్ సరస్సుల వలె కాకుండా, విక్టోరియా సరస్సు రిఫ్ట్ వ్యాలీ యొక్క తూర్పు మరియు పశ్చిమ శాఖల మధ్య ఎత్తైన పీఠభూమిపై ఉన్న సాపేక్షంగా లోతులేని, వెడల్పాటి బేసిన్.
102భూగోళశాస్త్రం
కింది దేశాలను పరిగణించండి :
I. చిలీ
II. వెనిజులా
III. ఈక్వెడార్
IV. పెరూ
V. కొలంబియా
పై దక్షిణ అమెరికా దేశాలలో పసిఫిక్ తీరప్రాంతం కలిగినవి ఏవి ?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, III, IV మరియు V
Explanation
చిలీ, ఈక్వెడార్, పెరూ మరియు కొలంబియా అన్నీ పసిఫిక్ మహాసముద్రం వెంబడి తీరప్రాంతాలను కలిగి ఉన్నాయి. చిలీ తూర్పున ఆండీస్ మరియు పశ్చిమాన పసిఫిక్ మహాసముద్రం మధ్య పొడవైన, ఇరుకైన భూభాగాన్ని ఆక్రమించింది. ఈక్వెడార్ దక్షిణ అమెరికా వాయువ్య తీరంలో, పసిఫిక్ మహాసముద్రానికి ఎదురుగా ఉంది. పెరూ ఖండం యొక్క పశ్చిమ అంచున దక్షిణాన ఉంది, దాని మొత్తం పశ్చిమ సరిహద్దు పసిఫిక్ మహాసముద్రం ద్వారా నిర్వచించబడింది. కొలంబియా దక్షిణ అమెరికాలో పసిఫిక్ మహాసముద్రం మరియు కరేబియన్ సముద్రం రెండింటిలోనూ తీరప్రాంతాలను కలిగి ఉన్న ఏకైక దేశం. వెనిజులా, ఖండం యొక్క ఉత్తర తీరంలో ఉంది, ఇది కరేబియన్ సముద్రం మరియు అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంతో మాత్రమే సరిహద్దులను కలిగి ఉంది మరియు పసిఫిక్ తీరప్రాంతం లేదు.
103భూగోళశాస్త్రం
తప్పుగా ఉన్న వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) ఈ బయోమ్‌లో, శీతాకాలం మరియు వేసవి కాలాల మధ్య ఉష్ణోగ్రతలలో స్వల్ప వ్యత్యాసం ఉంటుంది.
Explanation
టైగా బయోమ్, దీనిని బోరియల్ అడవి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది స్వల్ప పరిధికి బదులుగా పెద్ద వార్షిక ఉష్ణోగ్రత పరిధిని కలిగి ఉంటుంది. ఈ బయోమ్‌లో శీతాకాలాలు చాలా చల్లగా మరియు దీర్ఘకాలం ఉంటాయి, ఉష్ణోగ్రతలు తరచుగా -50°C కంటే తక్కువకు పడిపోతాయి, అయితే వేసవికాలాలు స్వల్పంగా మరియు సాపేక్షంగా వెచ్చగా ఉంటాయి, కొన్నిసార్లు 30°C కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయి. దీని ఫలితంగా తీవ్రమైన కాలానుగుణ ఉష్ణోగ్రత వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది.
104భూగోళశాస్త్రం
హిమాలయాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలలో ఏవి సరైనవి?
I. హిమాలయాలు భౌగోళికంగా యువతరం మరియు నిర్మాణపరంగా ముడతల పర్వతాలు.
II. ఇవి కాశ్మీర్‌లో వెడల్పుగా మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో ఇరుకుగా ఉంటాయి.
III. గ్రేట్ హిమాలయాల ముడతలు అసమాన స్వభావం కలిగి ఉంటాయి మరియు వాటి కేంద్రకం గ్రానైట్‌తో కూడి ఉంటుంది.
IV. గ్రేటర్ మరియు లెసర్ హిమాలయాల మధ్య ఉన్న రేఖాంశ లోయలను డూన్‌లు అంటారు.
కింద ఇచ్చిన కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II మరియు III
Explanation
హిమాలయాలు భౌగోళికంగా యువతరం మరియు నిర్మాణపరంగా ముడతల పర్వతాలు ఎందుకంటే అవి టెర్షియరీ కాలంలో భారతీయ టెక్టోనిక్ ప్లేట్ యూరేషియన్ ప్లేట్‌తో ఢీకొనడం వల్ల ఏర్పడ్డాయి.
వీటి వెడల్పు పశ్చిమం నుండి తూర్పుకు తగ్గుతుంది, కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో సుమారు 400 కి.మీ. మరియు అరుణాచల్ ప్రదేశ్ మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో సుమారు 150 కి.మీ.కి తగ్గుతుంది.
గ్రేట్ హిమాలయాల ముడతల నిర్మాణం వాటి ఉద్ధృతి సమయంలో అసమాన టెక్టోనిక్ శక్తుల కారణంగా చాలా అసమానంగా ఉంటుంది మరియు ఈ అత్యంత ఎత్తైన శ్రేణి యొక్క భౌగోళిక కేంద్రకం ప్రధానంగా గ్రానైట్‌తో కూడి ఉంటుంది.
డూన్‌లు అని పిలువబడే రేఖాంశ లోయలు, డెహ్రా డూన్ మరియు పట్లీ డూన్ వంటివి, గ్రేటర్ మరియు లెసర్ హిమాలయాల మధ్య కాకుండా, లెసర్ హిమాలయాలు మరియు బయటి శివాలిక్ శ్రేణి మధ్య ఉన్నాయి.
105భూగోళశాస్త్రం
కోపెన్ వర్గీకరణ ప్రకారం భారతదేశంలోని శీతోష్ణ మండల ప్రాంతాలను జతపరచండి:
| జాబితా-I (శీతోష్ణ స్థితి రకం) | జాబితా-II (ప్రాంతాలు) |
|---|---|
| A. స్వల్ప పొడి కాలంతో కూడిన రుతుపవనం | I. గోవాకు దక్షిణంగా ఉన్న పశ్చిమ తీరం |
| B. పొడి వేసవితో కూడిన రుతుపవనం | II. తమిళనాడులోని కోరమాండల్ తీరం |
| C. పొడి శీతాకాలంతో కూడిన రుతుపవనం | III. ఈశాన్య భారతదేశంలో ఎక్కువ భాగం |
| D. పాక్షిక శుష్క స్టెప్పీ శీతోష్ణస్థితి | IV. వాయువ్య గుజరాత్ |
క్రింద ఇచ్చిన సంకేతాలను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
సంకేతం:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) I II III IV
Explanation
కోపెన్ యొక్క భారతదేశ శీతోష్ణస్థితి వర్గీకరణ ఉష్ణోగ్రత మరియు కాలానుగుణ వర్షపాతం ఆధారంగా ప్రాంతాలను వర్గీకరిస్తుంది. స్వల్ప పొడి కాలంతో కూడిన రుతుపవనం (Amw) గోవాకు దక్షిణంగా ఉన్న పశ్చిమ తీర ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది, ఇక్కడ నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో అధిక వర్షపాతం నమోదవుతుంది మరియు శీతాకాలంలో కొద్దిపాటి పొడి కాలం ఉంటుంది. పొడి వేసవితో కూడిన రుతుపవనం (As) తమిళనాడులోని కోరమాండల్ తీరాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది శీతాకాలంలో వెనక్కి తగ్గుతున్న ఈశాన్య రుతుపవనాల నుండి వర్షపాతాన్ని పొందుతుంది మరియు వేసవిలో పొడిగా ఉంటుంది. పొడి శీతాకాలంతో కూడిన రుతుపవనం (Cwg) గంగా మైదానాలు మరియు ఈశాన్య భారతదేశంలో ఎక్కువ భాగంలో కనిపిస్తుంది, ఇక్కడ పొడి శీతాకాలాలు మరియు తడి వేసవులు ఉంటాయి. పాక్షిక శుష్క స్టెప్పీ శీతోష్ణస్థితి (BShw) వాయువ్య గుజరాత్ మరియు పంజాబ్, రాజస్థాన్ యొక్క పొడి ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది, ఇక్కడ తక్కువ మరియు కాలానుగుణ వర్షపాతం ఉంటుంది.
106భూగోళశాస్త్రం
భారతదేశంలో, గంగా నదీ పరివాహక ప్రాంతం అతిపెద్ద పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. ఆ తర్వాత, తగ్గుతున్న క్రమంలో సరైన క్రమం క్రింది విధంగా ఉంటుంది:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) సింధు > గోదావరి > కృష్ణ > బ్రహ్మపుత్ర
Explanation
ఈ నదీ పరివాహక ప్రాంతాల ర్యాంకింగ్ భారత భూభాగంలోని వాటి సంబంధిత పరీవాహక ప్రాంతాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సింధు బేసిన్ భారతదేశంలో సుమారు 321,289 చ.కి.మీ. విస్తరించి ఉంది. గోదావరి బేసిన్ భారత సరిహద్దులలో సుమారు 312,812 చ.కి.మీ. విస్తరించి ఉంది. కృష్ణ బేసిన్ సుమారు 258,948 చ.కి.మీ. భారత పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. బ్రహ్మపుత్ర బేసిన్ భారతదేశంలో సుమారు 194,413 చ.కి.మీ. పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది, ఎందుకంటే దాని డ్రైనేజీలో ఎక్కువ భాగం దేశం వెలుపల టిబెట్ మరియు బంగ్లాదేశ్‌లలో ఉంది.
107భూగోళశాస్త్రం
పీటీ నేలలు భారతదేశంలోని ప్రధాన నేలల్లో ఒకటి. ఇవి ఎక్కడ కనిపిస్తాయి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) భారీ వర్షపాతం మరియు అధిక తేమతో కూడిన, మంచి వృక్షసంపద ఉన్న ప్రాంతాలలో.
Explanation
పీటీ నేలలు భారీ వర్షపాతం మరియు అధిక తేమ ఉన్న ప్రాంతాలలో ఏర్పడతాయి, ఇవి గొప్ప వృక్షసంపద పెరుగుదలకు మద్దతు ఇస్తాయి. ఈ తడి మరియు తేమతో కూడిన పరిస్థితులలో, పూర్తి విచ్ఛిన్నం లేకుండా పెద్ద మొత్తంలో సేంద్రీయ పదార్థం పేరుకుపోతుంది, దీని ఫలితంగా సేంద్రీయ పదార్థం మరియు హ్యూమస్ శాతం చాలా ఎక్కువగా ఉండే నేల ఏర్పడుతుంది, ఇది తరచుగా 40% మరియు 50% మధ్య ఉంటుంది. ఈ నేలలు సాధారణంగా బరువుగా, ముదురు లేదా నలుపు రంగులో ఉంటాయి మరియు చాలా ఆమ్లత్వంతో ఉంటాయి, ఇవి సాధారణంగా ఉత్తర బీహార్, ఉత్తరాఖండ్ దక్షిణ భాగాలు మరియు పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా మరియు తమిళనాడు తీర ప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి.
108భూగోళశాస్త్రం
భారతదేశంలో, షోలాలు అంటే ఏమిటి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) అనైమలై మరియు పాలనీ కొండలలోని సమశీతోష్ణ అడవులు
Explanation
షోలా అడవులు దక్షిణ భారతదేశంలోని ఎత్తైన ప్రాంతాల లోయలలో, ముఖ్యంగా నీలగిరి, అనైమలై మరియు పాలనీ కొండలు వంటి పర్వత శ్రేణులలో కనిపించే కుంటుపడిన ఉష్ణమండల పర్వత తడి సమశీతోష్ణ అడవులు. ఈ ప్రత్యేకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థలు లోయలలో సతత హరిత అడవుల పాచెస్‌తో వర్గీకరించబడతాయి, ఇవి గడ్డి భూములతో వేరు చేయబడతాయి. ఈ ప్రాంతాలలోని ఎత్తైన ప్రదేశం, తక్కువ ఉష్ణోగ్రత మరియు అధిక తేమ స్థాయిలు సమశీతోష్ణ వృక్షజాలాన్ని సమర్ధిస్తాయి, వీటిలో మైర్టేసి, లారెసి మరియు సింప్లోకేసి వంటి కుటుంబాలకు చెందిన ఆధిపత్య వృక్ష జాతులు ఉన్నాయి.
109భూగోళశాస్త్రంAndhra Pradesh-specific
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, ధార్వార్ రకాల శిలలు ఎక్కడ కనిపిస్తాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) చిత్తూరు మరియు నెల్లూరు ప్రాంతం
Explanation
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, ధార్వార్ శిలా వ్యవస్థ పూర్వకాంబ్రియన్ కాలానికి చెందిన అత్యంత పురాతన రూపాంతర అవక్షేపణ మరియు అగ్నిపర్వత శిలా నిర్మాణాలను సూచిస్తుంది. ఈ పురాతన శిలలు ప్రధానంగా చిత్తూరు మరియు నెల్లూరు ప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి, ఇక్కడ అవి పురాతన ఆర్కియన్ గ్రానైట్-నైస్ బేస్‌మెంట్‌పై ఉన్న ప్రముఖ షిస్ట్ బెల్ట్‌లు మరియు వివిక్త పాచెస్‌గా ఏర్పడతాయి. నెల్లూరు షిస్ట్ బెల్ట్ ఈ ధార్వార్-రకం నిర్మాణాలతో సంబంధం ఉన్న మైకా మరియు ఇతర ఆర్థికంగా విలువైన ఖనిజాల సమృద్ధికి ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
110భూగోళశాస్త్రంAndhra Pradesh-specific
కింది వాటిని జతపరచండి:
| జాబితా-I (ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం) | జాబితా-II (ప్రాంతం) |
|---|---|
| A. కోరింగా | I. కర్నూలు |
| B. గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం | II. కడప |
| C. రోళ్లపాడు | III. తూర్పు గోదావరి |
| D. శ్రీ లంకమల్లేశ్వర | IV. కర్నూలు మరియు ప్రకాశం |
క్రింద ఇచ్చిన సంకేతాల సహాయంతో సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
సంకేతం:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) III IV I II
Explanation
కోరింగా వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం తూర్పు గోదావరితో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఇది తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని గోదావరి నది డెల్టా ప్రాంతంలో ఉంది, భారతదేశంలో అతిపెద్ద మడ అడవులలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం కర్నూలు మరియు ప్రకాశం జిల్లాలతో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఇది నల్లమల కొండలలో ఉంది, ఈ రెండు జిల్లాలలో విస్తరించి, దట్టమైన ఆకురాల్చే అడవులకు నిలయంగా ఉంది.
రోళ్లపాడు వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం కర్నూలుతో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఈ గడ్డి భూముల అభయారణ్యం కర్నూలు జిల్లాలో ఉంది, ఇది అంతరించిపోతున్న గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్‌ను రక్షించడానికి ప్రధానంగా స్థాపించబడింది.
శ్రీ లంకమల్లేశ్వర వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం కడపతో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఇది కడప జిల్లాలో ఉంది మరియు ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రమాదకరమైన, నిశాచర పక్షి అయిన జెర్డాన్ కోర్సర్‌కు ఏకైక ఆవాసంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
111భూగోళశాస్త్రం
కింది వాటిని జతపరచండి:
| జాబితా-I (వేటగాళ్లు/ సంచార తెగలు) | జాబితా-II (ప్రాంతం) |
|---|---|
| A. పిగ్మీలు | I. తూర్పు ఆఫ్రికా |
| B. మసాయి | II. కాంగో బేసిన్ |
| C. సెమాంగ్స్ | III. బోర్నియో |
| D. పునాన్ | IV. మలేషియా |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II I IV III
Explanation
పిగ్మీలు కాంగో బేసిన్‌తో సరిపోలుతారు, ఇది మధ్య ఆఫ్రికాలో వారి ప్రాథమిక ఆవాసం.
మసాయి తూర్పు ఆఫ్రికాతో సరిపోలుతారు, అక్కడ వారు సాంప్రదాయకంగా పాక్షిక-సంచార పశుపోషకులుగా నివసిస్తున్నారు.
సెమాంగ్స్ మలేషియాతో సరిపోలుతారు, మలయ్ ద్వీపకల్పానికి చెందిన ఆదిమ నెగ్రిటో సమూహం.
పునాన్ బోర్నియోతో సరిపోలుతారు, అక్కడ వారు సాంప్రదాయకంగా అంతర్గత వర్షారణ్యాలలో సంచార వేటగాళ్లుగా నివసిస్తున్నారు.
112భూగోళశాస్త్రం
భారతదేశ భాషా వైవిధ్యంపై తప్పుగా ఉన్న వాక్యాన్ని గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) దార్ది ఒక సైనో-టిబెటన్ భాష.
Explanation
దార్దిక్ (లేదా దార్ది) భాషల సమూహం ఇండో-ఇరానియన్ ఉపవర్గానికి చెందిన ఇండో-ఆర్యన్ శాఖకు చెందినది, ఇది ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబంలో భాగం. కాశ్మీరీతో సహా ఈ భాషలు, భారత ఉపఖండంలోని వాయువ్య ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్, ఉత్తర పాకిస్తాన్ మరియు తూర్పు ఆఫ్ఘనిస్తాన్లలో స్థానికంగా మాట్లాడతారు, సైనో-టిబెటన్ భాషా కుటుంబానికి చెందినవి కావు.
113భూగోళశాస్త్రం
కింది వాటిని జతపరచండి:
| జాబితా-I (నరికివేసి కాల్చే వ్యవసాయం) | జాబితా-II (అభ్యసించే ప్రాంతం) |
|---|---|
| A. లడాంగ్ | I. మధ్య అమెరికా |
| B. మిల్పా | II. ఇండోనేషియా |
| C. రోకా | III. కాంగో బేసిన్ |
| D. మసోలే | IV. బ్రెజిల్ |
కింది కోడ్‌లను ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
కోడ్:
A B C D
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II I IV III
Explanation
లడాంగ్ ఇండోనేషియాతో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఇది ఆగ్నేయాసియా, ముఖ్యంగా ఇండోనేషియాలో నరికివేసి కాల్చే వ్యవసాయానికి ప్రాంతీయ పేరు.
మిల్పా మధ్య అమెరికాతో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఈ సాంప్రదాయ వ్యవసాయ పద్ధతి వేలాది సంవత్సరాలుగా మెక్సికో మరియు మధ్య అమెరికా అంతటా విస్తృతంగా అభ్యసించబడుతోంది.
రోకా బ్రెజిల్‌తో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఇది దక్షిణ అమెరికా, ముఖ్యంగా బ్రెజిల్‌లో మారుతున్న వ్యవసాయానికి స్థానిక పేరు.
మసోలే కాంగో బేసిన్‌తో సరిపోలుతుంది, ఎందుకంటే ఈ పదం మధ్య ఆఫ్రికాలోని ఉష్ణమండల అటవీ ప్రాంతాలలో సాంప్రదాయ నరికివేసి కాల్చే వ్యవసాయ పద్ధతిని సూచిస్తుంది.
114భూగోళశాస్త్రం
ప్రపంచంలో ఇనుము మరియు ఉక్కు పరిశ్రమలకు సంబంధించిన ప్రాంతాలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:
I. అట్లాంటిక్ తీర ప్రాంతం: యునైటెడ్ స్టేట్స్
II. యురల్ ప్రాంతం: రష్యా
III. రూహ్ర్ ప్రాంతం: తూర్పు ఐరోపా
IV. ఈశాన్య మరియు మధ్య భాగాలు: యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్
పై వాటిలో ఏవి సరిగ్గా సరిపోలాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II మరియు IV
Explanation
యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క అట్లాంటిక్ తీర ప్రాంతం ఇనుము మరియు ఉక్కు పరిశ్రమకు గణనీయమైన ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది, అధిక-గ్రేడ్ ఖనిజాలను దిగుమతి చేసుకోవడానికి మరియు పూర్తయిన ఉక్కు ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేయడానికి తీరప్రాంత రవాణాను ఉపయోగిస్తుంది.
రష్యాలోని యురల్ ప్రాంతం ఖనిజ వనరులతో అత్యంత సమృద్ధిగా ఉంది, ఇది మాగ్నిటోగోర్స్క్ వంటి ప్రధాన ఉత్పత్తి కేంద్రాలతో దేశంలోని ప్రముఖ లోహశాస్త్ర కేంద్రాలలో ఒకటిగా పనిచేస్తుంది.
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని ఈశాన్య మరియు మధ్య భాగాలు, మిడ్‌లాండ్స్ మరియు యార్క్‌షైర్‌లోని సాంప్రదాయ ప్రాంతాలతో సహా, స్థానిక బొగ్గు క్షేత్రాలకు సమీపంలో ఉండటం వల్ల చారిత్రాత్మకంగా బ్రిటిష్ ఇనుము మరియు ఉక్కు పరిశ్రమకు వెన్నెముకగా ఉన్నాయి.
అయితే, రూహ్ర్ ప్రాంతం జర్మనీలో ఉన్న ఒక ప్రధాన పారిశ్రామిక మరియు ఉక్కు ఉత్పత్తి బేసిన్, ఇది తూర్పు ఐరోపాకు బదులుగా పశ్చిమ ఐరోపాలో ఉంది.
115భూగోళశాస్త్రం
ట్రాన్స్-సైబీరియన్ రైల్వే రష్యాలోని స్టేషన్ల మధ్య నడుస్తుంది:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (A) మాస్కో నుండి వ్లాదివోస్టోక్ వరకు
Explanation
ట్రాన్స్-సైబీరియన్ రైల్వే ప్రపంచంలోనే అత్యంత పొడవైన రైల్వే మార్గం, ఇది రష్యా అంతటా సుమారు 9,289 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉంది. ఇది పశ్చిమ రష్యాలోని రాజధాని మాస్కోను రష్యన్ ఫార్ ఈస్ట్‌లోని పసిఫిక్ తీరంలో ఉన్న ఓడరేవు నగరం వ్లాదివోస్టోక్‌తో కలుపుతుంది. 1891 మరియు 1916 మధ్య నిర్మించబడిన ఈ చారిత్రాత్మక రైలు నెట్‌వర్క్ ఎనిమిది వేర్వేరు టైమ్ జోన్‌లను దాటుతుంది, ఇది యురేషియా ఖండం అంతటా ప్రయాణీకులు మరియు సరుకు రవాణాకు కీలకమైన రవాణా మార్గంగా పనిచేస్తుంది.
116భూగోళశాస్త్రం
భారతదేశంలోని ఈ క్రింది రాష్ట్రాలను పరిగణించండి:
I. పంజాబ్
II. ఒడిశా
III. హర్యానా
IV. తమిళనాడు
పై రాష్ట్రాలలో ఏ రాష్ట్రాలలో భూగర్భజల వినియోగం సాపేక్షంగా అధిక స్థాయిలో ఉంది?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) I, III మరియు IV
Explanation
పంజాబ్, హర్యానా మరియు తమిళనాడు భారతదేశంలో అత్యధిక భూగర్భజల వినియోగ స్థాయిలను కలిగి ఉన్నాయి. పంజాబ్ మరియు హర్యానాలలో, భూగర్భజల వెలికితీత వార్షిక పునరుత్పాదక భూగర్భజల రీఛార్జ్‌ను గణనీయంగా మించిపోయింది, ప్రధానంగా తీవ్రమైన వ్యవసాయ పద్ధతులు మరియు వరి, గోధుమ వంటి నీటి-అవసరమైన పంటల విస్తృత సాగు కారణంగా అధిక వినియోగానికి దారితీస్తుంది. తమిళనాడు కూడా దాని విస్తారమైన వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక మరియు గృహ అవసరాలను తీర్చడానికి భూగర్భజల వినియోగం యొక్క చాలా అధిక స్థాయిని ప్రదర్శిస్తుంది, దీని ఫలితంగా దాని అసెస్‌మెంట్ యూనిట్లలో చాలా వరకు అధిక వినియోగం (over-exploited) గా వర్గీకరించబడ్డాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, ఒడిశాలో భూగర్భజల అభివృద్ధి స్థాయి చాలా తక్కువగా ఉంది, దాని మొత్తం పునరుత్పాదక భూగర్భజల వనరులలో చిన్న భాగాన్ని మాత్రమే ఉపయోగిస్తుంది.
117భూగోళశాస్త్రం
భారతదేశంలో గోధుమ పంట సాగుపై తప్పు ప్రకటనను గుర్తించండి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (D) దక్కన్ యొక్క నల్ల రేగడి నేల ప్రాంతం గోధుమ సాగుకు అనుకూలం కాదు.
Explanation
దక్కన్ యొక్క నల్ల రేగడి నేల ప్రాంతం గోధుమ సాగుకు అత్యంత అనుకూలమైనది. వాయువ్యంలోని గంగా-సట్లెజ్ మైదానాలతో పాటు, దక్కన్ యొక్క నల్ల రేగడి నేల ప్రాంతం భారతదేశంలో గోధుమలు పండే రెండు ప్రధాన ప్రాంతాలలో ఒకటి. దాని అధిక బంకమట్టి శాతం కారణంగా, నల్ల రేగడి నేల అద్భుతమైన తేమ నిలుపుదల లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది, ఇది మధ్యప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాలలో పొడి శీతాకాలంలో వర్షధార పంటగా గోధుమలను పెంచడానికి చాలా అనుకూలంగా ఉంటుంది.
118భూగోళశాస్త్రం
భారతదేశంలోని ఈ క్రింది చమురు క్షేత్రాలను పరిగణించండి:
I. దిగ్బాయ్
II. మోరాన్
III. కలోల్
IV. నహర్కటియా
పై చమురు క్షేత్రాలలో ఏవి అస్సాంలో ఉన్నాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) I, II మరియు IV
Explanation
దిగ్బాయ్, మోరాన్ మరియు నహర్కటియా అస్సాంలోని బ్రహ్మపుత్ర లోయలో ఉన్న ప్రధాన చమురు క్షేత్రాలు. అస్సాంలోని టిన్సుకియా జిల్లాలో ఉన్న దిగ్బాయ్, భారతదేశపు మొట్టమొదటి వాణిజ్యపరంగా చురుకైన చమురు బావి, ఇది 1889లో ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది. నహర్కటియా అస్సాంలోని దిబ్రూగఢ్ జిల్లాలో, బుర్హి దిహింగ్ నదికి సమీపంలో ఉంది మరియు 1950లలో ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది. మోరాన్, మోరాన్-హుగ్రిజాన్ చమురు క్షేత్రం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది అస్సాంలో ఉన్న మరొక ప్రధాన చమురు ఉత్పత్తి క్షేత్రం, ఇది నహర్కటియాకు నైరుతి దిశలో ఉంది. కలోల్ గుజరాత్‌లోని గాంధీనగర్ జిల్లాలో ఉన్న చమురు క్షేత్రం.
119ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశంలో, చాలా జూట్ మిల్లులు ఎక్కడ ఉన్నాయి:
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (C) హుగ్లీ బేసిన్
Explanation
పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని హుగ్లీ బేసిన్ భారతదేశంలో జూట్ పరిశ్రమకు ప్రధాన కేంద్రం, దేశంలోని అత్యధిక జూట్ మిల్లులు ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో పరిశ్రమ కేంద్రీకరణకు అనేక అనుకూలమైన భౌగోళిక మరియు ఆర్థిక కారకాలు దోహదం చేస్తాయి. జూట్ ఫైబర్‌ను తీయడానికి ఉపయోగించే నీటి-అవసరమైన రెట్టింగ్‌ ప్రక్రియకు కీలకమైన హుగ్లీ నది నుండి ఈ బేసిన్ పుష్కలంగా నీటిని అందిస్తుంది. పశ్చిమ బెంగాల్, బీహార్ మరియు అస్సాం చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలు అధిక దిగుబడినిచ్చే జూట్ సాగుకు అనువైన వాతావరణం మరియు సారవంతమైన ఒండ్రు నేలలను అందిస్తాయి, ముడి పదార్థాల స్థిరమైన సరఫరాను నిర్ధారిస్తాయి. అదనంగా, ఈ ప్రాంతం నదీ నెట్‌వర్క్ వెంబడి చౌకైన నీటి రవాణా, రైల్వేలు మరియు రోడ్ల ద్వారా అద్భుతమైన అనుసంధానం, పొరుగు రాష్ట్రాల నుండి పెద్ద సంఖ్యలో చౌకైన శ్రామిక శక్తి మరియు ఎగుమతికి ప్రధాన ఓడరేవుగా మరియు వాణిజ్యానికి ఆర్థిక కేంద్రంగా పనిచేసే కోల్‌కతాకు సామీప్యత వంటి ప్రయోజనాలను పొందుతుంది.
120భూగోళశాస్త్రంAndhra Pradesh-specific
ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క పూర్వపు జిల్లాలను పరిగణించండి:
I. పశ్చిమ గోదావరి
II. తూర్పు గోదావరి
III. విశాఖపట్నం
IV. శ్రీకాకుళం
పై జిల్లాలలో దేని ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో ప్రధానంగా కాఫీ తోటలు ఉన్నాయి?
● Correct
● Not quite — the correct answer is highlighted
Show answer & explanationHide answer⌄
Answer: (B) II మరియు III మాత్రమే
Explanation
II మరియు III మాత్రమే.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కాఫీ సాగు అనేది ఒక అసంప్రదాయ వాణిజ్య కార్యకలాపం, ఇది ప్రధానంగా తూర్పు కనుమల ఎత్తైన, కొండ అటవీ ప్రాంతాలలో జరుగుతుంది. ఈ తోటలు ప్రధానంగా పూర్వపు విశాఖపట్నం జిల్లా (ప్రస్తుతం అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలో భాగమైన అరకు లోయ, చింతపల్లి, పాడేరు వంటివి) మరియు పూర్వపు తూర్పు గోదావరి జిల్లా (ముఖ్యంగా మారేడుమిల్లి వంటి ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో) ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. అధిక ఎత్తు, చల్లని వాతావరణం మరియు ఈ ప్రాంతాల నీడ కప్పు అరబికా కాఫీని పెంచడానికి ఆదర్శవంతమైన వాతావరణాన్ని అందిస్తాయి. మిగిలిన పూర్వపు జిల్లాలు, పశ్చిమ గోదావరి మరియు శ్రీకాకుళం, ఎక్కువగా తీరప్రాంత మరియు మైదాన ప్రాంతాలు, ఇవి ఇతర వ్యవసాయ మరియు ఉద్యానవన పంటలతో వర్గీకరించబడతాయి మరియు వాటి ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో ప్రధాన కాఫీ తోటలు ఉండవు.
