Current Affairs

Sign in

30 ऑग, 2026 चे प्रश्न

7 प्रश्न · प्रति लेख एक

  • MPSC
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    आदिवासी विद्यार्थी आंदोलन: महाराष्ट्र सरकारकडून प्रमुख मागण्या मान्य

    Why It Matters

    हा लेख प्रशासनाचे महत्त्वपूर्ण मुद्दे, पाचव्या अनुसूचीअंतर्गत घटनात्मक संरक्षण आणि महाराष्ट्रातील अनुसूचित जमातींवर परिणाम करणाऱ्या प्रशासकीय सुधारणांशी संबंधित आहे. यात PESA कायद्याची अंमलबजावणी करणे, सार्वजनिक सेवांमधील बिंदू नामावली व्यवस्थापित करणे, राज्य सरकारद्वारे संचालित आदिवासी शैक्षणिक संस्थांचे लेखापरीक्षण करणे आणि जात वैधता प्रमाणपत्रांबाबतच्या न्यायालयीन मार्गदर्शक तत्त्वांची अंमलबजावणी करणे यांमधील आव्हानांवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे.

  • MPSC
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    तांत्रिक अडचणींमुळे मुंबई उच्च न्यायालयाकडून लिपिक टायपिंग परीक्षा रद्द

    Why It Matters

    बाह्यस्रोत न्यायिक भरती परीक्षांमधील प्रशासकीय उणिवा अधोरेखित करणारी ही घटना, कलम 229 (उच्च न्यायालयाचे स्वतःचे कर्मचारी भरती करण्याचे अधिकार) सारख्या घटनात्मक तरतुदी, मुंबई उच्च न्यायालयाची रचना आणि प्रादेशिक खंडपीठे (मुंबई, नागपूर, औरंगाबाद, पणजी), आणि महाराष्ट्रातील राज्य व न्यायिक परीक्षा व्यवस्थापनाशी संबंधित सुरू असलेल्या प्रशासकीय सुधारणांशी थेट संबंधित आहे.

  • MPSC
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    MMRDA ची विशिष्ट भूभागांसाठी विशेष नियोजन प्राधिकरणा, रूपे नियुक्ती

    Why It Matters

    ही घडामोड MRTP कायदा, 1966 मधील वैधानिक यंत्रणा आणि 'विशेष नियोजन प्राधिकरण' म्हणून MMRDA ची विकसित होत असलेली भूमिका अधोरेखित करते. MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षेत राज्यस्तरीय वैधानिक प्राधिकरणे (जसे की MMRDA, त्याचे अध्यक्षपद आणि त्याच्या स्थापनेचा तपशील) आणि नागरी नियोजन पायाभूत सुविधांविषयी वारंवार प्रश्न विचारले जातात.

  • MPSC
    अर्थव्यवस्थाGS3

    मुंबई मेट्रो मार्ग ४ आणि ४A ला महत्त्वाची सुरक्षा मंजुरी

    Why It Matters

    मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) प्रमुख शहरी पायाभूत सुविधा आणि दळणवळण प्रकल्प MPSC Combined Prelims मध्ये वारंवार विचारले जातात. वाहतूक मार्गिकांचा भूगोल आणि MMRDA ची संघटनात्मक रचना (ज्यावर मागील प्रश्नपत्रिकांमध्ये थेट प्रश्न विचारले गेले आहेत) समजून घेणे राज्य सेवा परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

  • MPSC
    भूगोलGS3

    भोर घाट रेल्वे विभाग: मान्सून बचावासाठी नवीन रस्त्याचे नियोजन

    Why It Matters

    MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षेत महाराष्ट्राचा भूगोल, विशेषतः सह्याद्रीतील (पश्चिम घाट) घाटमार्ग, वाहतूक जाळे आणि राज्यातील पायाभूत सुविधा प्रकल्प यांवर मोठ्या प्रमाणावर प्रश्न विचारले जातात. भोर घाट हा मुंबई आणि पुणे यांना जोडणारा ऐतिहासिक आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचा घाटमार्ग आहे, ज्यामुळे त्याची आपत्ती-रोधकता आणि वाहतूक नियोजन उमेदवारांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

  • MPSC
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2

    आशिष शेलार यांची ई-स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशनच्या अध्यक्षपदी निवड

    Why It Matters

    MPSC Combined Prelims मध्ये राज्यातील राजकारण्यांच्या राष्ट्रीय किंवा आंतरराष्ट्रीय क्रीडा संघटनांवरील नियुक्त्यांवर नियमितपणे प्रश्न विचारले जातात (उदा. सुरेश कलमाडी यांचा AAA मधील कार्यकाळ). ई-स्पोर्ट्सचा (esports) विकास आणि राज्यमंत्र्यांच्या अंतर्गत असणारी त्याची औपचारिक प्रशासकीय रचना यामुळे ही चालू घडामोडींची एक अत्यंत महत्त्वाची अपडेट ठरते.

  • MPSC
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    मराठा आरक्षण: मनोज जरांगे यांचे अकरावे उपोषण सुरू

    Why It Matters

    मराठा आरक्षण आंदोलन आणि (महाराष्ट्र जात प्रमाणपत्र अधिनियम, 2000 अंतर्गत) जात प्रमाणपत्र पडताळणीची कायदेशीर-प्रशासकीय यंत्रणा हे महाराष्ट्रातील प्रमुख सामाजिक-राजकीय आणि प्रशासकीय कारभाराचे मुद्दे आहेत, ज्यांच्यावर MPSC परीक्षांमध्ये राज्यव्यवस्था आणि सामाजिक न्याय या विषयांतर्गत वारंवार प्रश्न विचारले जातात.

  • 10 संबंधित PYQ · सोडवू शकता?
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    Argentina Eases Market Access for Indian Pharmaceutical Sector

    Why It Matters

    This development is highly relevant for UPSC GS Paper 2 (International Relations) and GS Paper 3 (Economy & Security) as it highlights India's expanding footprint in Latin America, its strategy to secure critical lithium reserves for its transition to green energy, and the regulatory breakthroughs facilitating India's global pharmaceutical exports.

  • 6 उजळणी-तयार तथ्ये
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    India Pursues Multilateral Diplomacy at SCO and BRICS Summits

    Why It Matters

    This topic is central to the UPSC Mains GS Paper II curriculum, particularly regarding India's multi-alignment strategy, its engagement with Eurasian and Global South coalitions (SCO, BRICS), and its campaign for UN reforms. For the Prelims, the factual aspects of these groupings (members, key institutions like NDB and RATS, and recent summit locations) are frequently tested.

  • अर्थव्यवस्थाGS3
    उच्च प्राधान्य

    CBG Pricing Framework and Price Pooling Mechanism for Energy Security

    Why It Matters

    This article highlights a critical governance and public policy technique: how governments can bridge the cost gap of clean-energy transitions (which are typically more expensive in their initial phases) using innovative cost-pooling and targeted subsidies without causing localized inflation for end-consumers. This is extremely relevant for Mains GS3 (Energy, Infrastructure, Subsidies) and GS2 (Government Policies and Interventions).

  • राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    FSSAI Proposes Front of Pack Red Warnings for High Fat Sugar Foods

    Why It Matters

    This development is highly significant for UPSC aspirants as it touches upon several crucial domains: the regulatory mandate of statutory bodies like FSSAI (GS2/GS3), judicial intervention in public health policies under Article 21 (GS2), the economic impact on the food processing sector (GS3), and state interventions to tackle the rising burden of non-communicable diseases (NCDs) in India.

  • 6 संबंधित PYQ · सोडवू शकता?
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    Fiscal Federalism Balances Revenue Efficiency with Regional Equity

    Why It Matters

    Fiscal federalism, vertical/horizontal devolution formulas, and the friction over cesses/surcharges are critical themes in the UPSC syllabus. These issues sit at the intersection of GS Paper 2 (federal structures and constitutional bodies) and GS Paper 3 (mobilization of resources and government budgeting), making this analysis vital for both conceptual Prelims questions and analytical Mains essays.

  • 7 उजळणी-तयार तथ्ये
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
    उच्च प्राधान्य

    IRDAI Committee Recommends Simplified and Transparent Health Insurance

    Why It Matters

    With high out-of-pocket expenditure (OOPE) driving millions into poverty in India, streamlining health insurance is critical to achieving Universal Health Coverage (UHC). The proposed regulatory interventions by IRDAI and the integration with digital public infrastructure like the National Health Claims Exchange (NHCX) demonstrate how the state can regulate private players, contain the adverse impacts of marketisation, and protect consumer rights.

  • विज्ञान आणि तंत्रज्ञानGS3
    उच्च प्राधान्य

    MRNA Tumor Vaccines Advance Precision Oncology and Cancer Care

    Why It Matters

    Therapeutic cancer vaccines represent a critical paradigm shift in precision medicine, marrying advanced genomic sequencing, nanotechnology (lipid nanoparticles), and immunology. This is directly relevant to GS Paper 3 (Science and Technology and Biotechnology) and GS Paper 2 (Health sector and public infrastructure), offering prime analytical material on how emerging technologies can revolutionize non-communicable disease treatment.

  • भूगोलGS3
    उच्च प्राधान्य

    Himalayan Disasters Demand Regional Cooperation Beyond Geopolitics

    Why It Matters

    The article provides an insightful case study on how disaster relief operations double as instruments of foreign policy and soft power. It addresses the critical intersection of disaster management (GS3) and international relations/diplomacy (GS2), illustrating the challenges of managing transboundary hazards in a geopolitically contested neighborhood like South Asia.

  • 11 संबंधित PYQ · सोडवू शकता?
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2

    India and China Agree on Additional Border Personnel Meeting Points

    Why It Matters

    This article illustrates the practical application of Confidence Building Measures (CBMs) along the LAC and highlights the strategic and logistical challenges of policing the India-China border. It sheds light on how localized tactical disagreements, geographical passes, and coordination between border guarding forces (ITBP) and the military (Indian Army) shape national security policy.

  • 8 उजळणी-तयार तथ्ये
    राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2

    Shortage of Young Corneas Hampers Blindness Prevention in Kerala

    Why It Matters

    Corneal blindness is a major cause of avoidable blindness, heavily impacting younger, economically productive age groups in India. This issue highlights how healthcare outcomes are deeply tied not just to medical technology, but to administrative protocols, hospital-level coordination (such as HCRP), and legal-institutional facilitation of organ/tissue retrieval during sudden deaths. It serves as a vital case study for GS2 (Health Policy/Governance) and GS4 (Bioethics/Empathy in Healthcare).

  • राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2

    Nepal Requests Early Power Imports from India Following Floods

    Why It Matters

    This article highlights the vulnerability of Himalayan infrastructure to climate-induced disaster risks like flash floods, and demonstrates the practical utility of regional energy grids. It underscores India's strategic role as a net security and utility provider to its neighbors under the 'Neighbourhood First' policy, while demonstrating the operational resilience of India's unified national power grid.