Current Affairs

Sign in
અર્થતંત્રGS3
GS3

વિકસિત ગુજરાતindustrial નીતિ અને ઉત્પાદન વૃદ્ધિ

Source:adaptassociates ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓ પ્રાદેશિક આર્થિક વિકાસ, રોજગારીનું સર્જન અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે રોકાણ આકર્ષવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જે ગુજરાતના આર્થિક દ્રશ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી સિવિલ સર્વિસીસની પરીક્ષાઓ માટે તેને મુખ્ય ક્ષેત્રો બનાવે છે.

સારાંશ

விக்சித் குஜராத் ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ (Viksit Gujarat Industrial Policy 2026), ઔદ્યોગિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા, તકનીકી નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા, MSME માટે નાણાકીય પ્રોત્સાહનો પૂરા પાડવા અને રાજ્યના આર્થિક લક્ષ્યો અનુસાર ટકાઉ ઉત્પાદન વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગુજરાત સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલ વ્યૂહાત્મક પહેલોની રૂપરેખા આપે છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ નો ઉદ્દેશ્ય ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ આપવાનો, મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાનો અને વિદેશી તથા ઘરેલું રોકાણ આકર્ષવાનો છે.
  • આ યોજના સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) ને મજબૂત કરવા, ટેક્નોલોજીકલ આધુનિકીકરણને વેગ આપવા અને સમગ્ર રાજ્યમાં ટકાઉ ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
  • આ નીતિ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસમાં સુધારો કરીને વિકસિત ગુજરાત અને વિકસિત ભારતના વ્યાપક વિઝન સાથે સુસંગત છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬

ગુજરાત સરકાર દ્વારા તૈયાર કરાયેલ પાંચ વર્ષીય આર્થિક રોડમેપ (૨૦૨૬-૨૦૩૧), જેનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, નવાચાર-સંચાલિત અને ટકાઉૌindustrial hub તરીકે પરિવર્તિત કરવાનો છે, તથા ૨૦૪૭ સુધીમાં USD ૩.૫ ટ્રિલિયન અર્થતંત્રનું લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યું છે.

UPSC context

GPSC પેપર ૩ (અર્થવ્યવસ્થા, ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થા, industrial development અને MSME પૉલિસીઓ) માટે મહત્ત્વપૂર્ણ.

Source
ગ્રોથ હબ જી-હબ (G-HUB) પહેલ

એક વ્યૂહાત્મક પહેલ જેની કલ્પના નીતિ આયોગ (NITI Aayog) દ્વારા ઝડપથી વિકસતા મહાનગરીય પ્રદેશો અને તેની આસપાસના જિલ્લાઓને પ્રાદેશિક અને રાષ્ટ્રીય આર્થિક વિકાસના ઉચ્ચ-અસરકારક ઇંજીનોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે કરવામાં આવી છે.

UPSC context

GPSC/UPSC આર્થિક આયોજન, શહેરી વિકાસ અને પ્રાદેશિક અસમાનતાઓ (GS પેપર 3 - વૃદ્ધિ અને વિકાસ) માટે સંબંધિત.

Source
NITI Aayog

ભારત સરકારની અગ્રણી નીતિ-નિર્માતા અને સલાહકાર થિંક ટેન્ક, જે સુરત ઇકોનોમિક રિજન માસ્ટર પ્લાન જેવા પ્રાદેશિક આર્થિક આયોજન અને ગ્રોથ હબ ફ્રેમવર્કનું માર્ગદર્શન કરે છે.

UPSC context

જીએસ પેપર ૨ (ગવર્નન્સ, કાયદાકીય અને નીતિગત સંસ્થાઓ) અને જીએસ પેપર ૩ (ભારતીય અર્થતંત્ર) માટે આવશ્યક.

Source

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Gujarat Economy & Industrial Development

ગુજરાતની આદ્યોગિક નીતિ માળખા હેઠળ મુખ્ય સંસ્થાકીય તંત્ર અને પ્રોત્સાહક માળખાકીય વ્યવસ્થાઓ કઈ છે?

  • GIDC ની ભૂમિકા: ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ (GIDC) એ સમગ્ર રાજ્યમાં જમીન સંપાદન અને ઔદ્યોગિક વસાહતોના વિકાસ માટેની નોડલ એજન્સી તરીકે કાર્ય કરે છે.
  • મેગા પ્રોજેક્ટ પ્રોત્સાહનો: મેગા અને અલ્ટ્રા-મેગા પ્રોજેક્ટ્સને ઉચ્ચ-મૂલ્યના મૂડી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કસ્ટમાઇઝ્ડ પૅકેજ, સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ અને મૂડી સબસિડી મળે છે.
  • MSME સહાય: MSME સહાય સામાન્ય રીતે રાજ્યની નાણાકીય યોજનાઓ હેઠળ મૂડી રોકાણ સબસિડી, તકનીકી અપગ્રેડેશન સહાય અને વ્યાજ સબસિડી આવરી લે છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિ રાષ્ટ્રીય ટેક મિશનને મળી</code>

    ગુજરાતની ઔદ્યોગિક નીતિઓમાં ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને સેમિકન્ડક્ટર હબનો સમાવેશ મોટા પ્રમાણમાં થઈ રહ્યો છે, જે રાજ્યના રાજકોષીય પ્રોત્સાહનોને ભારતના રાષ્ટ્રીય નેટ-ઝીરો અને ટેક્નોલોજીકલ સ્વર્નિભરતાના લક્ષ્યો સાથે જોડે છે.

વિકસિત ગુજરાત 2026 હેઠળ નાણાકીય પ્રોત્સાહક મર્યાદાઓ (ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સેન્ટિવ કેપ્સ), MSME રોકાણ મર્યાદાઓ અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોને જોડતા વિધાન-આધારિત પ્રશ્નની અપેક્ષા રાખો.

સંલગ્ન PYQ · 2

સંલગ્ન PYQ · 2

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    ______ is one of the cities chosen by the NITI Aayog for its Growth Hub (G-HUB) programme to boost their economic growth.

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following statements is/are correct regarding the G-SAFAL scheme?