Current Affairs

Sign in
અર્થતંત્રGS3
GS3

રોકાણ અને નવીનીકરણને પ્રોત્સાહન આપતી વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ

Source:impriindia ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

વિકસિત ગુજરાતના વિઝન અંતર્ગત ગુજરાતના વિકસતા જતાઔદ્યોગિક રોડમેપ, રાજ્યની નીતિગત પ્રોત્સાહક યોજનાઓ અને આર્થિક પ્રાથમિકતાઓને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ.

સારાંશ

વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ ની એક ઝાંખી, જે ગુજરાતમાં રોકાણ પ્રોત્સાહન, ઔદ્યોગિક પરિવર્તન અને નવીનતા તથા ટકાઉ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના તેના ઉદ્દેશ્યો પર પ્રકાશ ફેંકે છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ રાજ્યમાં રોકાણ, તકનીકી નવીનતા અને ઔદ્યોગિક પરિવર્તનને વેગ આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
  • આ નીતિ ટકાઉ ઉત્પાદન, MSME ટેકો અને વેપાર સુગમતા પર ભાર મૂકીને વિકસિત રાજ્ય અને અર્થતંત્ર હાصل કરવાના વ્યાપક વિઝન સાથે સુસંગત છે.
  • ગુજરાત ભારતનાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન, સ્થિર મૂડી અને લોજિસ્ટિક્સ પ્રદર્શન (જેવા કે LEADS રેન્કિંગ)માં અગ્રેસર ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખે છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

વિકસિત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬

'વિકસિત ભારત ૨૦૪૭' સાથે સુસંગત રહીને ગુજરાતને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, ટકાઉ અને નવીનતા-સંચાલિત મેન્યુફેક્ચરિંગ હબમાં રૂપાંતરિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે પાંચ વર્ષની વ્યૂહાત્મક નીતિગત રૂપરેખા (જૂન ૨૦૨૬થી અમલી).

UPSC context

GPSC પેપર 3 (अर्थव्यवस्था, इन्फ्राસ્ટ્રક્ચર અને ઔદ્યોગિક વિકાસ) માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ, જેમાં રાજ્ય સ્તરના ઔદ્યોગિક પ્રોત્સાહનો, MSME પ્રમોશન અને ટકાઉ ઉત્પાદન (સસ્ટેનેબલ મેન્યુફેક્ચરિંગ) અંગેના જ્ઞાનની ચકાસણી કરવામાં આવે છે.

Source
ગુજરાત સરકાર

ગુજરાતની સર્વોચ્ચ વહીવટી સત્તા જે રાજ્યની આર્થિક નીતિઓ ઘડવા, બજેટ ફાળવણી, માળખાકીય વિકાસ અને ঔદ્યોગિક વિકાસની પહેલના અમલીકરણ માટે જવાબદાર છે.

UPSC context

GPSC પૉલિસી અને ગવર્નન્સ માટે મહત્વપૂર્ણ, જે રાજ્ય વહીવટ, નીતિ અમલીકરણ અને પ્રાદેશિક આર્થિક શાસનની સમજની કસોટી કરે છે.

Source
NITI આયોગ

ભારતની સર્વોચ્ચ જાહેર નીતિ થિંક ટેન્ક કે જે દિશાત્મક અને નીતિગત ઇનપુટ્સ પૂરા પાડે છે, સહકારી સંઘવાદને પ્રોત્સાહન આપે છે અને રાષ્ટ્રીય વિકાસના લક્ષ્યો તરફ રાજ્ય-સ્તરીય પરિવર્તનનું માર્ગદર્શન કરે છે.

UPSC context

GPSC પેપર 1 અને 3 (ગવર્નન્સ અને ભારતીય અર્થતંત્ર) માટે મહત્વપૂર્ણ, જે વિકેન્દ્રીય આર્થિક નીતિમાં સર્વોચ્ચ આયોજન સંસ્થાઓની ભૂમિકાનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source

પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ

ગુજરાતના તમામ MSME ને તેમના તાલુકાની શ્રેણીને ધ્યાનમાં લીધા વગર સમાન 45% કેપિટલ સબસિડી મળે છે.

એસ્પિરન્ટ્સ ઘણીવાર MSME સબમિસિની મર્યાદાઓ (તાલુકા શ્રેણીના આધારે eFCI ના 35-45%) ને ફ્લેટ રાજ્યવ્યાપી નાણાકીય અનુદાન સાથે ગૂંચવી નાખે છે.

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Economy Infrastructure & Logistics

લોજિસ્ટિક્સ ઈઝ અક્રોસ ડિફરન્ટ સ્ટેટ્સ (LEADS) ઇન્ડેક્સ અંતર્ગત કયા મુખ્ય પેરામીટર્સનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે?

  • મૂલ્યાંકન સ્તંભો: રાજ્યોમાં લોજિસ્ટિક્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ગુણવત્તા, સેવાઓ અને ઓપરેટિંગ તથા નિયમનકારી વાતાવરણનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
  • મંત્રાલય અને હેતુ: સપ્લાય ચેઇનમાં સ્પર્ધાત્મક સંઘવાદને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા વિકસિત.
  • રાજ્યની કામગીરી: ગુજરાત તેના વિશાળ દરિયાકિનારા અને બંદરોને કારણે સતત ટોચની 'અચીવર્સ' (Achievers) શ્રેણીમાં સ્થાન પામ્યું છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • ઔદ્યોગિક નીતિ અને રાજ્ય નાણાકીય સંઘવાદ

    ઔદ્યોગિક નીતિ પ્રોત્સાહનો નાણાકીય સંઘવાદ અને કેન્દ્રીય નાણા પંચના અહેવાલોમાં દર્શાવેલ રાજ્ય સ્તરીય મૂડીગત ખર્ચના પ્રવાહો સાથે સીધી રીતે જોડાયેલા છે.

  • LEADS ઇન્ડેક્સ અને નેશનલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માસ્ટર પ્લાન

    LEADS ઇન્ડેક્સ મેટ્રિક્સ રાજ્ય સ્તરીય લોજિસ્ટિક્સ પર્ફોર્મન્સને DMIC અને PM ગતિ શક્તિ જેવા રાષ્ટ્રીય કોરિડોર સાથે સીધી રીતે જોડે છે.

ગુજરાતની ઔદ્યોગિક સબસિડી શ્રેણીઓ, LEADS રેન્કિંગ્સ અને MSME સહાય યોજનાઓ પર જોડકાં જોડો અથવા વિધાન-આધારિત પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.

સંલગ્ન PYQ · 3

સંલગ્ન PYQ · 3

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    ______ is one of the cities chosen by the NITI Aayog for its Growth Hub (G-HUB) programme to boost their economic growth.

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    According to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat, Gujarat comes in ______ category in Logistic Ease Across Different States (LEADS), 2024.

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.