महामार्गावरील अपघातांना आळा घालण्यासाठी सीसीटीव्ही प्रणाली लागू होणार
Source:hindustantimes ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्रातील राज्य सरकारच्या पायाभूत सुविधांचे उपक्रम, वाहतूक व्यवस्थापन धोरणे आणि रस्ते सुरक्षा उपायांचा मागोवा घेणाऱ्या MPSC उमेदवारांसाठी महत्त्वाचे.
सारांश
महाराष्ट्र सरकारने वाढत्या रस्ते अपघातांना आळा घालण्यासाठी, स्वयंचलित देखरेख वाढवण्यासाठी आणि महामार्गावरील एकूण सुरक्षा तसेच वाहतूक नियमांची अंमलबजावणी सुधारण्यासाठी राज्यभरातील महामार्गांवर सर्वसमावेशक सीसीटीव्ही (CCTV) आधारित वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्र राज्य शासनाने महामार्गांवर रस्ते अपघातांना आळा घालण्यासाठी सीसीटीव्ही-आधारित वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली लागू केली आहे.
- या उपक्रमाचा उद्देश रस्ते सुरक्षा वाढवणे, वाहतूक नियमांच्या उल्लंघनावर लक्ष ठेवणे आणि स्वयंचलित निरीक्षणाद्वारे वाहतूक नियमांची अधिक चांगली अंमलबजावणी सुनिश्चित करणे हा आहे.
- राज्यातील प्रमुख महामार्ग जाळ्यांवर अपघातातील मृत्यू कमी करण्यावर आणि आपत्कालीन प्रतिसाद वेळ सुधारण्यावर या चा भर आहे.
महत्त्वाच्या संज्ञा
महाराष्ट्र परिवहन विभाग
महाराष्ट्रातील रस्ते सुरक्षा धोरणांची आखणी करणे, वाहतूक नियमांची अंमलबजावणी करणे, वाहन नोंदणी राखणे आणि व्यावसायिक व खाजगी वाहतूक कामकाजांवर देखरेख ठेवण्यासाठी जबाबदार असलेली राज्यस्तरीय प्रशासकीय प्राधिकरण.
UPSC context
MPSC पेपर III (अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा - वाहतूक आणि रस्ते सुरक्षा): संस्थात्मक प्रशासन, नियामक अनुपालन आणि अपघात रोखण्याच्या उपायांची चाचणी घेतो.
इंटेलिजेंट ट्रॅफिक मॅनेजमेंट सिस्टीम (ITMS)
वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर लक्ष ठेवण्यासाठी, वाहनांच्या वेगाचे नियंत्रण करण्यासाठी आणि महामार्गावरील सुरक्षेचे व्यवस्थापन करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स), स्वयंचलित नंबर प्लेट ओळख प्रणाली (ANPR) आणि सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचा समावेश असलेले एक प्रगत डिजिटल नेटवर्क.
UPSC context
MPSC पेपर II/III (शासन आणि तंत्रज्ञान): सार्वजनिक प्रशासन आणि वाहतूक सुरक्षिततेमध्ये ई-गव्हर्नन्स, AI आणि स्मार्ट पायाभूत सुविधा उपायांच्या उपयोगाची चाचणी घेते.
महाराष्ट्र सरकार
महाराष्ट्राची सर्वोच्च कार्यकारी संस्था, जी राज्य प्रशासन, विकासात्मक धोरणांची निर्मिती, राज्याच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांची अंमलबजावणी आणि कायदा, सुव्यवस्था व सार्वजनिक सुरक्षेची देखभाल करण्यासाठी जबाबदार आहे.
UPSC context
MPSC पेपर II (राज्य राजकारण आणि प्रशासन): हे राज्य सरकारच्या कार्यकारी आराखडा, धोरण निर्मिती आणि प्रशासकीय कार्यवाहीची चाचणी घेते.
संबंधित स्थिर संकल्पना
भारतामध्ये रस्ते सुरक्षा आणि वाहतुकीचे नियमन करणाऱ्या प्रमुख संस्थात्मक निकोय आणि वैधानिक फ्रेमवर्क (कायदेशीर चौकट) कोणती आहेत?
- राष्ट्रीय रस्ते सुरक्षा मंडळ: राष्ट्रीय रस्ते सुरक्षा धोरणे आणि मानके तयार करण्यासाठी मोटार वाहन (सुधारणा) कायदा, २०१९ अंतर्गत त्यांना अधिकार देण्यात आले आहेत.
- राज्य परिवहन विभाग: मोटार वाहन कायदा, १९८८ च्या कलम २१३ अंतर्गत वाहतूक कायदे लागू करण्यासाठी आणि वाहनांची नोंदणी करण्यासाठी स्थापित.
- अपघात ब्लॅक स्पॉट्स: घातक अपघातांच्या उच्च वारंवारतेचे रस्ते टप्पे दर्शवते, ज्यांना वैज्ञानिक अभियांत्रिकी दुरुस्तीसाठी प्राधान्य देण्यात आले आहे.
आंतर-विषय नमुने
ITMS + राष्ट्रीय डिजिटल वाहतूक डेटाबेस
ITMS च्या अंमलबजावणीमुळे राज्य महामार्ग आरटीओ (RTO) डेटाबेसशी जोडले जातात, ज्यामुळे शहरी सुरक्षा पायाभूत सुविधा वाहन आणि सारथी सारख्या राष्ट्रीय डिजिटल प्रशासन आराखड्यांशी जोडल्या जातात.
महाराष्ट्रातील एआय (AI) रहदारी व्यवस्थापन प्रकल्प (पीपीपी मॉडेल, ब्लॅक स्पॉट ओळख) हे एमपीएससी (MPSC) वर्णनात्मक विधानांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
संबंधित PYQ · 3
संबंधित PYQ · 3
- 2025MPSC_PRELIMSGS1
Identify the correct statements regarding Bhagwan Birsa Munda Road Linking Scheme. A. This scheme was started by Maharashtra Government. B. This scheme was only launched to connect the tribal villages. C. This scheme was made to connect tribal areas with primary health centres and Ashram schools through main roads. D. This scheme was discontinued by Govt. of Maharashtra in January 2025.
- 2026MPSC_PRELIMSGS1
Consider the following statements regarding the Public Distribution System (PDS) in Maharashtra. (a) By December 2025, there were 270.48 lakh ration card holders in the state. (b) As of 31 October 2025, 51,636 Fair price shops were functioning in the state. (c) By October 2025, about 1.55 crore families received food grains through Aadhaar - based biometric authentication. Which of the statements given above is/are correct ?
- 2026MPSC_PRELIMSGS1
Consider the following statements : Statement-I : As per projection on 1st March 2026, the total projected population of Maharashtra is about 12.93 crore. Statement-II : During the same period, the urban population of Maharashtra is higher than its rural population. Which of the statement/s given above is/are correct ?
