తూర్పు కనుమల బాక్ಸೈಟ್ నిల్వల్లో అరుదైన జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో గుర్తింపు
Source:newindianexpress ↗
ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
బాక్సైట్ నిల్వల వంటి వనరులతో సమೃದ್ಧంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో వంటి అరుదైన మరియు స్థానిక జాతుల గుర్తింపు, తూర్పు కనుమల వంటి సున్నితమైన ఆవరణ వ్యవస్థలలో సహజ వనరుల వెలికితీత (మైనింగ్) మరియు జీవవైవిధ్య సంరక్షణ మధ్య కీలకమైన పరస్పర ఆధారిత సవాళ్లను హైలైట్ చేస్తుంది.
సారాంశం
ఒక అరుదైన జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో (సైర్టోడ్యాక్టిలస్ జైపోరెన్సిస్), ఇది స్థానికమైన మరియు అంతరించిపోతున్న సరీసృప జాతి, దీనిని బాక్సైట్ నిల్వల ప్రాంతంలో కనుగొన్నారు. ఈ ఆవిష్కరణ ఈ ప్రాంతం యొక్క ప్రత్యేకమైన జీవవైవిధ్యాన్ని నొక్కిచెప్పడంతో పాటు, బాక్సైట్ నిల్వలలో మైనింగ్ కార్యకలాపాలకు మరియు తూర్పు కనుమల వంటి ఆవాసాలలో వన్యప్రాణుల సంరక్షణకు మధ్య ఉన్న పర్యావరణ సంఘర్షణల వైపు దృష్టి మళ్ళిస్తుంది.
ముఖ్య అంశాలు
- అరుదైన జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో (సైర్టోడాక్టిలస్ జైపోరెన్సిస్) బాక్సైట్ రిజర్వ్ ప్రాంతంలో కనుగొనబడింది, ఇది తక్కువ అన్వేషించబడిన ఆవాసాలలో ఉన్న సమృద్ధిగల జీవవైవిధ్యాన్ని హైలైట్ చేస్తుంది.
- ఈ అన్వేషణ తూర్పు కనుమలలోని బాక్సైట్ సమೃದ್ಧ ప్రాంతాల పర్యావరణ ప్రాముఖ్యతను నొక్కిచెప్పింది మరియు మైనింగ్, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలకు సంబంధించి పరిరక్షణ ఆందోళనలను లేవనెత్తుతోంది.
- జయపోర్ గ్రౌండ్ గెకో అనేది ఒక అరుదైన, స్థానికంగా లభించే సరీసృప జాతి. ఇది నిర్దిష్ట కొండ ప్రాంతాలకు మాత్రమే ప్రత్యేకమైనది కాబట్టి, దీని ఆవాస పరిరక్షణ అత్యంత కీలకం.
ముఖ్యమైన పదాలు
జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో
ఒడిశా మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలోని తూర్పు కనుమల అత్యున్నత ప్రాంతాల తేమతో కూడిన అడవులలో మాత్రమే కనిపించే, రాతి నేలలను ఆవాసంగా మార్చుకునే మరియు బాక్సైట్ ఖనిజ తవ్వకాల కారణంగా అంతరించిపోయే దశను ఎదుర్కొంటున్న ఒక అరుదైన సరీసృపం.
UPSC context
APPSC/UPSC ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ బయోడైవర్సిటీ (పేపర్ III) కొరకు ముఖ్యం, స్థానిక జాతులు (ఎండమిక్ స్పీసీస్), ఆవాసాలు మరియు పర్యావరణ ముప్పులపై జ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం, 1972
అరుదైన జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో వంటి అంతరించిపోతున్న జాతులకు అత్యున్నత స్థాయి రక్షణతో సహా, వివిధ షెడ్యూళ్ల కింద కఠినమైన చట్టపరమైన రక్షణను కల్పిస్తూ, వన్యప్రా్రణులు, पक्षులు (పక్షులు) మరియు మొక్కల సంరక్షణ కోసం భారతదేశం యొక్క ప్రధాన చట్టం.
UPSC context
APPSC/UPSC ఇండియన్ పాలిటీ మరియు ఎన్విరాన్‌మెంట్ (పేపర్ II మరియు III) కొరకు అత్యవసరం, ఇది చట్టబద్ధమైన పరిరక్షణ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు మరియు వన్యప్రాణి చట్టాలను పరీక్షిస్తుంది.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
వైల్డ్‌లైఫ్ (ప్రొటెక్షన్) యాక్ట్, 1972 యొక్క షెడ్యూల్ I యొక్క ప్రధాన నిబంధనలు మరియు ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
- అత్యధిక రక్షణ: సంపూర్ణ రక్షణ: దీని కింద జాబితా చేయబడిన జాతులకు వేటాడటం, అక్రమంగా వేటాడటం లేదా వ్యాపారం చేయడంపై సంపూర్ణ రక్షణను అందిస్తుంది.
- తీవ్రమైన జరిమానాలు: జగతులు: నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తే చట్టం కింద అత్యధిక జరిమానాలు విధిస్తారు.
- లక్షిత జాతి: అంతరించిపోతున్న జాతులపై దృష్టి: సాధారణంగా తక్షణ సంరక్షణ అవసరమైన, తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న మరియు దుర్లభమైన స్థానిక జంతుజాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
అంతర-అంశ నమూనాలు
బాగ్సైట్ మైనింగ్ వర్సెస్ స్థానిక జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ
బాక్సైట్ సమృద్ధిగా ఉన్న తూర్పు కనుమలలో స్థానిక జంతుజాలాన్ని కనుగొనడం అనేది ఖనిజ ఆర్థిక శాస్త్రాన్ని WLPA 1972 కింద షెడ్యూల్ I వన్యప్రాణుల రక్షణతో అనుసంధానిస్తుంది. ఇది తరచుగా APPSC పర్యావరణ-ఆర్థిక వ్యవస్థ విభాగాలలో పరీక్షించబడుతుంది.
జైపూర్ గ్రౌండ్ గెకో (Jeypore ground gecko) యొక్క IUCN స్థితి, షెడ్యూల్ I స్థితి మరియు స్థానిక వ్యాప్తి పరిధి (endemic range)పై ఒక జత చేసే (matching) లేదా ప్రకటన ఆధారిత (statement-based) ప్రశ్నను ఆశించండి.
అనుసంధాన PYQలు · 1
అనుసంధాన PYQలు · 1
- 2024APPSC_PRELIMSGS1
Match the following : | List-I (Wildlife Sanctuary in Andhra Pradesh) | List-II (Region) | |---|---| | A. Coringa | I. Kurnool | | B. Gundla Brahmeswaram | II. Kadapa | | C. Rollapadu | III. East Godavari | | D. Sri Lankamalleswara | IV. Kurnool and Prakasam | Choose the correct answer using the codes given below : Code: A B C D
