ગુજરાત નાગરિક દેવો ભવ વોટ્સએપ ગવર્નન્સ પહેલ
Source:thenewsmanofindia ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
આ તે ગુજરાતમાં રાજ્ય સ્તરે મોબાઇલ ગવર્નન્સ (m-governance) નો વ્યવહારિક અભિગમ રજૂ કરે છે, જે જાહેર સેવાઓની સુલભતા અને અમલદારશાહીની જવાબદારી પર સીધી અસર કરે છે.
સારાંશ
ગુજરાત સરકારે જાહેર સેવા વિતરણને સુવ્યવસ્થિત કરવા, લોકફરિયાદોનું નિવારણ સુધારવા અને પારદર્શક તથા નાગરિક કેન્દ્રીય વહીવટ માટે મેસેજિંગ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવા 'નાગરિક દેવો ભવ' વોટ્સએપ ગવર્નન્સ પહેલ શરૂ કરી છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત સરકારે 'નાગરીક દેવો ભવ' બેનર હેઠળ વોટ્સએપ ગવર્નન્સ પહેલ શરૂ કરી છે.
- આ پہل واٹسએપ દ્વારા નાગરિકોના સ્માર્ટફોન પર સીધી જ જાહેર સેવાઓ અને ફરિયાદ નિવારણ લાવવાનું લક્ષ્ય રાખે છે, જેનાથી સુલભતા અને પ્રતિભાવશીલતા વધશે.
- તે અમલદારશાહીના અવરોધોને ઘટાડવા અને નાગરિક કેન્દ્રિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના વ્યાપક ઇ-ગવર્નન્સ અને ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
નાગરિક દેવો ભવ
એડમિનિસ્ટ્રેટિવ ફિલસૂફી એટલે કે 'નાગરિકો દેવ સમાન છે', જે પબ્લિક સર્વિસ ડિલિવરીમાં પારદર્શક, સંવેદનશીલ અને નાગરિક કેન્દ્રિત શાસનને માર્ગદર્શન આપે છે.
UPSC context
GS પેપર II (ઇ-ગવર્નન્સ અને જાહેર સેવા વિતરણ) માટે સંબંધિત. નાગરિક કેન્દ્રિત વહીવટી મૂલ્યોની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.
ગુજરાત સરકાર
રાજ્યની કાર્યવાહક સંસ્થા કે જેણે મેટા સાથે ભાગીદારી કરીને વોટ્સએપ ગવર્નન્સ શરૂ કર્યું, જે મેસેજિંગ એપ્સ દ્વારા જાહેર સેવાઓ અને ફરિયાદ નિવારણને સરળ બનાવે છે.
UPSC context
GPSC મુખ્ય પરીક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ (ગુજરાત વિશિષ્ટ વહીવટ અને ઈ-ગવર્નન્સ). રાજ્ય સ્તરીય digital પહેલોના જ્ઞાનનું પરીક્ષણ કરે છે.
પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ
નાગરિક દેવો ભવ એ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય દ્વારા અમલમાં મૂકાયેલ કેન્દ્ર પુરસ્કૃત ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર યોજના છે.
સ્પર્ધકો એમ ધારી શકે છે કે વોટ્સએપ ગવર્નન્સ એ કેન્દ્ર સરકારની યોજના છે, જ્યારે 'નાગરિક દેવો ભવ' અને મેટા સાથેનો તેનો એમઓયુ એ ગુજરાત રાજ્યની અગ્રણી પહેલ છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં નેશનલ ઇ-ગવર્નન્સ પ્લાન (NeGP) ના મુખ્ય સ્તંભો અને સ્તંભ-આધારિત ઉદ્દેશ્યો શું છે?
- કોર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રાજ્યોમાં મુખ્ય કનેક્ટિવિટી અને સામાન્ય સેવાઓનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરી રહ્યું છે.
- સેવા વિતરણ: નાગરિક-કેન્દ્રીયતા: વેબ અને મોબાઇલ પૉર્ટલ દ્વારા નાગરિકોની વધુ નજીક જાહેર સેવાઓ પહોંચાડવી.
- સusશાસન: વહીવટી ભ્રષ્ટાચારને ડામવા માટે ભૌતિક સંપર્ક બિડાનો ઘટાડી પારદર્શિતા અને જવાબદારી.
આંતર-વિષય પેટર્ન
વોટ્સએપ ગવર્નન્સ અને ડીપીઆઈ ડેટા પ્રાઇવસી
મેટાની મેસેજિંગ ટેકનોલોજીનું રાજ્યના ડેટાબેઝ સાથે એકીકરણ એ ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI) ની નીતિને IT એક્ટ હેઠળ ડેટા પ્રાઇવસી અને નિયમનકારી અધિકારક્ષેત્રની ચર્ચાઓ સાથે જોડે છે.
વહીવટી સુધારણા આયોગ અને ઈ-ગવર્નન્સ
GARC જેવા વહીવટી મંડળોની ભલામણોને અમલમાં મૂકવાથી રાજ્ય સ્તરીય સનદી સેવા સુધારાઓ UPSC/GPSC મુખ્ય પરીક્ષામાં ચકાસાયેલા વ્યાપક ઇ-ગવર્નન્સ પેરાડાઇમ્સ સાથે જોડાય છે.
ગુજરાતની વોટ્સએપ ગવર્નન્સ પહેલ 'નાગરિક દેવો ભવ' સંભવતઃ સંકલિત ચોક્કસ વિભાગો/સેવાઓની ચકાસણી કરતા MCQ માં પૂછી શકાય છે.
સંલગ્ન PYQ · 1
સંલગ્ન PYQ · 1
- 2026GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following initiatives are primarily aimed at strengthening digital governance and digital public infrastructure in India? 1. Digital India 2. Aadhaar 3. Unified Payments Interface (UPI) Choose the correct option from the following.
