मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावर वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली लागू
Source:Indian Express ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्रातील प्रमुख पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण, वाहतूक तांत्रिक एकत्रीकरण आणि महामार्ग सुरक्षा उपक्रमांवर लक्ष ठेवणाऱ्या MPSC उमेदवारांसाठी महत्त्वाचे.
सारांश
भारताच्या पहिल्या प्रवेश-नियंत्रित द्रुतगती मार्गावरील (access-controlled expressway) वाहतूक नियमांचे उल्लंघन रोखण्यासाठी, भरधाव वेगातील वाहतुकीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी आणि रस्ते सुरक्षा वाढवण्यासाठी मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावर कार्यान्वित करण्यात आलेली इंटेलिजंट ट्रॅफिक मॅनेजमेंट सिस्टीम (ITMS) लवकरच प्रत्यक्षात सुरू होणार आहे.
मुख्य मुद्दे
- मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावरील बुद्धिमान वाहतूक व्यवस्था (ITMS) पूर्णपणे कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे.
- आयटीएमएसचा (ITMS) उद्देश आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रवाशांची सुरक्षा वाढवणे, वाहतूक नियमांचे उल्लंघन रोपणे आणि वाहनांच्या वेगावर डायनॅमिक (गतिक) पद्धतीने लक्ष ठेवणे हा आहे.
- मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवे हा भारताचा पहिला सहा पदरी, उच्च-गती, प्रवेश-नियंत्रित आणि टोल आकारला जाणारा एक्सप्रेसवे असून तो अंदाजे ९३-९४.५ किमी अंतर कव्हर करतो.
महत्त्वाच्या संज्ञा
महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळ (MSRDC)
मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गासह महाराष्ट्रातील प्रमुख महामार्ग प्रकल्प, पूल आणि द्रुतगती महामार्गांच्या बांधकामासाठी, संचालनासाठी आणि देखभालीसाठी जबाबदार असलेला राज्य सरकारच्या मालकीचा उपक्रम.
UPSC context
MPSC पेपर I (महाराष्ट्र अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा) आणि राज्य प्रशासनासाठी महत्त्वाचे, ज्यामध्ये पायाभूत सुविधांचे वित्तपोषण, विकास आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांवर लक्ष केंद्रित केले आहे.
इंटेलिजंट ट्रॅफिक मॅनेजमेंट सिस्टीम (ITMS)
वाहतुकीच्या नियमांचे उल्लंघन रोखण्यासाठी, वेगाचे नियंत्रण करण्यासाठी आणि महामार्गाची सुरक्षितता वाढवण्यासाठी एआय (AI) कॅमेरे, स्वयंचलित नंबर प्लेट ओळख प्रणाली (ANPR) आणि सेन्सरचा वापर करणारे प्रगत तंत्रज्ञान जाळे.
UPSC context
MPSC पेपर III / जीएस पेपर II (प्रशासन, वाहतूक धोरण आणि प्रशासनातील तंत्रज्ञान) साठी संबंधित, ई-प्रशासन आणि रस्ते सुरक्षा उपक्रमांची चाचणी घेतो.
संबंधित स्थिर संकल्पना
महाराष्ट्र राजरस्ते विकास महामंडळाची (MSRDC) भूमिका आणि अधिकारक्षेत्र काय आहे?
- स्थापना आणि भूमिका: महाराष्ट्र शासना tद्वारे १९९६ मध्ये व्यावसायिक तत्त्वावर मोठे रस्ते आणि पूल पायाभूत सुविधा प्रकल्प हाती घेण्यासाठी स्थापन करण्यात आलेली संस्था.
- प्रमुख प्रकल्प: मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्ग आणि हिंदू ह्रदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे महाराष्ट्र समृद्धी महामार्गासह अनेक प्रतिष्ठित प्रकल्पांची निर्मिती आणि देखभाल करणारी.
आंतर-विषय नमुने
MSRDC चे प्रकल्प आणि राज्याचे आर्थिक कॉरिडोअर्स
MSRDC समृद्धी महामार्ग आणि मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गासारख्या प्रमुख दळणवळण प्रकल्पांचे नेतृत्व करते, जे प्रादेशिक पायाभूत सुविधांना राज्याच्या आर्थिक वाढीशी जोडतात.
राज्य पायाभूत सुविधांवरील MPSC चे प्रश्न अनेकदा MSRDC सारख्या विशिष्ट अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणा आणि भारताचा पहिला एक्सप्रेसवे यांसारख्या ऐतिहासिक तथ्यांची परीक्षा घेतात.
संबंधित PYQ · 3
संबंधित PYQ · 3
- 2015MPSC_PRELIMSGS1
Indias first six lane high speed track handling over 43000 vehicles a day — the Mumbai-Pune Expressway, is a stretch of
- 2025MPSC_PRELIMSGS1
Identify the correct statements regarding Bhagwan Birsa Munda Road Linking Scheme. A. This scheme was started by Maharashtra Government. B. This scheme was only launched to connect the tribal villages. C. This scheme was made to connect tribal areas with primary health centres and Ashram schools through main roads. D. This scheme was discontinued by Govt. of Maharashtra in January 2025.
- 2022MPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statement/s is/are applicable to the web based utility — BhoomiRashi ? (a) It was launched on 1st April, 2018. (b) It has been launched by the Ministry of Road Transport and Highways. (c) It has been introduced to fully digitize and automate the entire process of land acquisition. Answer Options :
