मुंबई पुणे एक्सप्रेसवे बुद्धिमत्ता वाहतूक प्रणाली
Source:Indian Express ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्राच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासाच्या, प्रशासनातील तांत्रिक हस्तक्षेपाच्या आणि मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवेसारख्या प्रमुख आर्थिक कॉरिडोअरवरील वाहतूक व्यवस्थापनाच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे.
सारांश
मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावर कार्यान्वित करण्यात आलेली इंटेलिजंट ट्रान्सपोर्ट मॅनेजमेंट सिस्टीम (ITMS) लवकरच प्रत्यەक्षात सुरू होणार असून, भारताच्या पहिल्या उच्च-वेगवान प्रवेश-नियंत्रित महामार्गावर वाहतूक नियमभंगांना आळा घालणे, रस्ते सुरक्षा वाढवणे आणि वाहतूक निरीक्षणाला सुटसुटीत करणे हा या प्रणालीचा उद्देश आहे.
मुख्य मुद्दे
- मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गावरील इंटेलिजंट ट्रान्सपोर्ट मॅनेजमेंट सिस्टीम (ITMS) कार्यान्वित होण्यासाठी सज्ज असून, यादरम्यान वाहतूक व्यवस्थापन आणि सुरक्षितता वाढवण्याचे ध्येय ठेवण्यात आले आहे.
- आयटीएमएस (ITMS) यंत्रणा प्रगत कॅमेरे आणि सेन्सरचा वापर करून वेगमर्यादा, लेन शिस्तीचे उल्लंघन (lane-stripping violations) आणि अनधिकृत पार्किंगवर लक्ष ठेवण्यास मदत करते.
- मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवे हा MSRDC द्वारे व्यवस्थापित केलेला भारताचा पहिला सहा-पदरी, उच्च-गती प्रवेश-नियंत्रित काँक्रीट टोल एक्सप्रेसवे आहे.
महत्त्वाच्या संज्ञा
इंटेलिजेंट ट्रान्सपोर्ट मॅनेजमेंट सिस्टम (ITMS)
प्रमुख वाहतूक कॉरिडोअरवर रहदारीवर लक्ष ठेवण्यासाठी, रस्ते नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी आणि नियमभंगांना आळा घालण्यासाठी स्वयंचलित सेन्सर्स, एएनपीआर (ANPR) कॅमेरे आणि रिअल-टाइम डेटा विश्लेषणाचा वापर करणारे प्रगत तंत्रज्ञान नेटवर्क.
UPSC context
MPSC राज्यसेवा / गट ब/क (मुख्य - जीएस-१/जीएस-३): महाराष्ट्रातील आधुनिक पायाभूत सुविधा, ई-गव्हर्नन्स आणि रस्ते सुरक्षा नवकल्पनांच्या ज्ञानाची चाचणी घेते.
महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळ (MSRDC)
महाराष्ट्र शासनाअंतर्गत एक प्रमुख नोडल एजन्सी, जी प्रमुख राज्य महामार्ग, द्रुतगती महामार्ग आणि विशेष वाहतूक पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या नियोजन, डिझाईन, बांधकाम आणि देखभालीची जबाबदारी सांभाळते.
UPSC context
MPSC राज्यसेवा / गट ब/क (मुख्य परीक्षा - GS-1 / महाराष्ट्र राज्यशास्त्र आणि अर्थव्यवस्था): राज्य पायाभूत सुविधा संस्थांच्या संस्थात्मक चौकटीची चाचणी घेते.
संबंधित स्थिर संकल्पना
महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाची (MSRDC) प्राथमिक कायदेशीर कर्तव्ये आणि जबाबदाऱ्या कोणत्या आहेत?
- स्थापना आणि भूमिका: महाराष्ट्रातील प्रमुख महामार्ग, द्रुतगती महामार्ग आणि उड्डाणपुलांचे नियोजन, बांधकाम, देखभाल आणि व्यवस्थापन करण्यासाठी १९९६ मध्ये स्थापना केली गेली.
- मालकी: सार्वजनिक बांधकाम विभागांतर्गत (PWD) महाराष्ट्र शासनाचा पूर्णपणे मालकीचा उपक्रम म्हणून कार्य करते.
- प्रमुख प्रकल्प: मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवे आणि समृद्धी महामार्गासारखे महत्त्वाचे प्रकल्प पूर्ण केले.
आंतर-विषय नमुने
MSRDC द्रुतगती महामार्ग प्रकल्प आणि राज्याचे राजकोषीय धोरण
महाराष्ट्र सार्वजनिक बांधकाम विभागांतर्गत MSRDC चे पायाभूत सुविधा प्रकल्प हे राज्याच्या वित्तीय व्यवस्थापनाशी आणि पथकर-धोरण (टोल-पॉलिसी) वादांशी जोडलेले आहेत.
MSRDC प्रकल्प आणि ITMS वाहतूक नियंत्रण महामार्ग आधुनिकीकरणावरील विधान-आधारित प्रश्नांच्या स्वरूपात MPSC परीक्षांमध्ये विचारले जाण्याची शक्यता आहे.
संबंधित PYQ · 2
संबंधित PYQ · 2
- 2015MPSC_PRELIMSGS1
Indias first six lane high speed track handling over 43000 vehicles a day — the Mumbai-Pune Expressway, is a stretch of
- 2022MPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statement/s is/are applicable to the web based utility — BhoomiRashi ? (a) It was launched on 1st April, 2018. (b) It has been launched by the Ministry of Road Transport and Highways. (c) It has been introduced to fully digitize and automate the entire process of land acquisition. Answer Options :
