देशरेलेन दुनशरेशेले आणरेकरण दरेशुनी दुनशुनी दीदरेशुनी
Source:swarajyamag ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) प्रमुख पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण, सार्वजनिक वाहतूक विस्तार आणि प्रादेशिक वाहतूक विकासाचा मागोवा घेणाऱ्या MPSC उमेदवारांसाठी महत्त्वाचे.
सारांश
मुंबई मेट्रो मार्ग ४, जे वडाळा ते कासारवडवली दरम्यान धावणार आहे, यासाठीच्या ३९ मानरहित मेट्रो ट्रेनसेट्सपैकी पहिली ट्रेन अलस्ट्रॉमने (Alstom) खुली केली आहे, ज्यामुळे मुंबई महानगर प्रदेशाच्या (MMR) शहरी सार्वजनिक जलद वाहतूक पायाभूत सुविधांच्या विस्तारात एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला गेला आहे.
मुख्य मुद्दे
- अल्स्टमने मुंबई मेट्रो मार्ग ४ (वडाळा-कासारवडवली) साठी ३९ मेट्रो ट्रेनसेटपैकी पहिला ट्रेनसेट दाखल केला आहे.
- मुंबई मेट्रो मार्ग ४ हा मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) संपर्कता वाढवण्यासाठी डिझाइन करण्यात आलेला एक प्रमुख आगामी शहरी सामूहिक जलद वाहतूक कॉरिडोअर आहे.
- ट्रेनसेटमध्ये आधुनिक विना-चालक (अनअटेन्डेड ट्रेन ऑपरेशन - UTO) क्षमता, ऊर्जा दक्षता आणि आधुनिक प्रवासी सुरक्षा मानकांचा समावेश आहे.
महत्त्वाच्या संज्ञा
मुंबई मेट्रो मार्ग ४
मुंबईतील वडाळा ते ठाण्यातील कासारवडवली यांना जोडणारा ३२.३२ किमी लांबीचा उन्नत वेगाने प्रवास घडवणारा सार्वजनिक वाहतूक कॉरिडॉर, जो विनाचालक ट्रेनसेटच्या साहाय्याने प्रादेशिक वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी डिझाइन केला आहे.
UPSC context
MPSC (महाराष्ट्र भूगोल आणि शहरी पायाभूत सुविधा) साठी महत्त्वाची, जी मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाहतूक विकास प्रकल्पांवर लक्ष केंद्रित करते.
मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण (MMRDA)
मुंबई महानगर प्रदेशातील मेट्रो मार्गिकांसह प्रमुख नागरी वाहतूक प्रकल्प राबवण्यासाठी जबाबदार असलेली एक प्रमुख सार्वजनिक नियोजन आणि पायाभूत सुविधा विकास संस्था.
UPSC context
महाराष्ट्रातील प्रादेशिक नागरी नियोजन संस्थांशी संबंधित MPSC शासन आणि राज्य प्रशासन विषयांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे.
अल्स्टॉम
रेल्वे वाहतूक निर्मितीमधील एक जागतिक आघाडीची कंपनी, η जिने 'मेक इन इंडिया' उपक्रमांतर्गत मुंबई मेट्रो मार्ग ४ साठी ३९ चालकविरहित मेट्रो ट्रेनसेटपैकी पहिल्या ट्रेनचे अनावरण केले.
UPSC context
औद्योगिक भागिदारी, सार्वजनिक-खाजगी गुंतवणूक आणि उत्पादन पायाभूत सुविधांची चाचणी घेणाऱ्या MPSC चालू घडामोडी आणि अर्थव्यवस्था विभागांसाठी संबंधित.
पूर्वपरीक्षा सापळा
मुंबई मेट्रो मार्ग ४ हा मध्य रेल्वेद्वारे थेट कार्यान्वित केला जाणारा पूर्णपणे भूमिगत कॉरिडोअर आहे.
स्पर्धक अनेकदा एमएमआरडीएच्या (MMRDA) अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणांबद्दल संभ्रमात पडतात किंवा मुंबई मेट्रोच्या सर्व मार्गिका भूमिगत आहेत असे गृहीत धरतात; मार्गिका ४ हा एक उन्नत (elevated) कॉरिडोअर आहे.
संबंधित स्थिर संकल्पना
मुंबई महानगर क्षेत्र (MMR) पायाभूत सुविधा नियोजनामध्ये सहभागी असलेल्या प्रमुख संस्थात्मक उत्तरदायित्व (किंवा संस्था) कोणत्या आहेत?
- MMRDA ची भूमिका: मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण अधिनियम, १९४५/१९७४ अंतर्गत स्थापन झालेले, MMRDA प्रादेशिक विकास आणि मेट्रो प्रकल्पांसारख्या प्रमुख वाहतूक कॉरिडॉरचा समन्वय करते.
- महामेट्रो संयुक्त उद्यम: महामेट्रो (महाराष्ट्र मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड) हा भारत सरकार आणि महाराष्ट्र सरकारचा संयुक्त उपक्रम असून तो पुणे आणि नागपूर येथे मेट्रो प्रकल्पांची अंमलबजावणी करत आहे.
आंतर-विषय नमुने
शहरी वाहतूक + MMRDA प्रादेशिक नियोजन
MMRDA च्या अंमलबजावणीद्वारे वडाळा ते ठाणे यांसारख्या प्रमुख वाहतूक केंद्रांना जोडणारी मुंबई मेट्रो मार्गिका ४ एमएमआर (MMR) मधील विकेंद्रित शहरी गतिशीलता विस्तारावर प्रकाश टाकते.
मेक इन इंडिया + रोलिंग स्टॉकचे स्थानिकनीकरण
'मेक इन इंडिया' अंतर्गत श्री सिटी येथे यूटीओ (UTO) ट्रेनसेटची निर्मिती ही राज्य कॉरिडोर्समधील संरक्षण आणि इलेक्ट्रॉनिक्सच्या स्थानिक उत्पादनावरील (लोकलायझेशन) भर दर्शवते.
मुंबई मेट्रो मार्ग ४ (वडाळा-कासारवडवली) मार्गाचे तपशील, लांबी आणि UTO तंत्रज्ञान हे एमपीएससी (MPSC) पूर्व परीक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मुद्दे आहेत.
संबंधित PYQ · 3
संबंधित PYQ · 3
- 2021MPSC_PRELIMSGS1
The Mumbai Metropolitan Region spread over 6,328 sq.km. consists of ________ Municipal Corporations.
- 2019MPSC_PRELIMSGS1
Match the following and choose the correct option. | Column A | Column B | |---|---| | a. 1st Satellite communication centre in Maharashtra. | I. Wardha | | b. District having complete electrification in Maharashtra. | II. Gangapur (Nashik) | | c. 1st earthen dam in Maharashtra. | III. Arvi | | d. 1st hydroelectric project in Maharashtra. | IV. Khopoli (Raigad) | Code: a b c d
- 2022MPSC_PRELIMSGS1
Given the importance of supply side factors in determination of inflation in India, following long-term policies are likely to help. (a) Changing production patterns (b) Calibrated import policy (c) Focus on transportation (d) Storage infrastructure for perishable commodities
