मुंबई किनारी रस्ता प्रकल्प आणि नागरी पायाभूत सुविधा विकास

हे का महत्त्वाचे आहे

मुंबई किनारपट्टी रस्ता प्रकल्प हा महाराष्ट्रातील अत्यंत महत्त्वाच्या राज्यस्तरीय पायाभूत सुविधा उपक्रमांपैकी एक असून, तो शहरी वाहतूक, प्रादेशिक अर्थशास्त्र आणि बीएमसी अंतर्गत येणाऱ्या महापालिका प्रशासनासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

सारांश

मुंबई किनारपट्टी रस्ता प्रकल्पाचा (Mumbai Coastal Road Project) आढावा. हा मुंबईच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील एक मोठा नागरी पायाभूत सुविधा प्रकल्प असून, प्रवासाचा वेळ कमी करण्यासाठी आणि शहरी कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यासाठी BMC द्वारे व्यवस्थापित केला जातो. तसेच, त्याच्या पर्यावरणीय आणि सामाजिक-आर्थिक अंगांचाही यात समावेश आहे.

मुख्य मुद्दे

मुंबई किनारा रस्ता प्रकल्प हा मुंबईच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील वाहतूक कोंडी सोडवण्याच्या उद्देशाने हाती घेतलेला एक महत्त्वाचा द्रुतगती महामार्ग प्रकल्प आहे.
या प्रकल्पात अरबी समुद्रातून जमीन पुनर्रजीवन (रेक्लमेशन), बोगदे, पूल आणि इंटरचेसच्या बांधकामाचा समावेश असून, हे काम बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या (BMC) अंतर्गत कार्यान्वित केले जात आहे.
पर्यावरणाचे प्रश्न, स्थानिक मच्छिमार समुदायांवर होणारा परिणाम आणि कांदळवनांची (मंग्रोव्ह) होणारी कत्तल या मुद्द्यांवरून याला टीकेचा सामना करावा लागला आहे.

महत्त्वाच्या संज्ञा

मुंबई किनारी रस्ते प्रकल्प

प्रवास वेळ कमी करण्यासाठी आणि वाहतूक सुधारण्यासाठी मुंबईच्या पश्चिम किनाऱ्याल <b>BMC</b> द्वारे व्यवस्थापित केलेला एक प्रमुख शहरी द्रुतगती मार्ग आणि भराव प्रकल्प.

UPSC context

महाराष्ट्रातील मेगा-वाहतूक प्रकल्पांच्या ज्ञानाची चाचणी घेणाऱ्या, MPSC च्या पायाभूत सुविधा विकास आणि नगररचना या विषयांसाठी महत्त्वाचे.

Source

बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC)

मुंबईच्या महानगरपालिका प्रशासन, सार्वजनिक आरोग्य आणि नागरी पायाभूत सुविधा विकासासाठी जबाबदार असलेली प्रमुख नागरी प्रशासन संस्था.

UPSC context

MPSC GS पेपरसाठी अत्यंत महत्त्वाचे (महाराष्ट्रातील शहरी शासन आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था प्रशासन).

Source

मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण (MMRDA)

मुंबई महानगर क्षेत्रातील प्रमुख क्षेत्रीय पायाभूत सुविधा आणि वाहतूक प्रकल्पांचे समन्वय साधण्यासाठी स्थापन केलेली राज्यस्तरीय सर्वोच्च नियोजन आणि अंमलबजावणी करणारी यंत्रणा.

UPSC context

MPSC प्रादेशिक नियोजन आणि महाराष्ट्र पायाभूत सुविधा विकास प्रश्नांमध्ये विचारले गेले.

Source

पूर्वपरीक्षा सापळा

मुंबई किनारी रस्ते प्रकल्पाचे संपूर्ण लांबीत नियोजन, वित्तपुरवठा आणि अंमलबजावणी केवळ एमएमआरडीएद्वारे (MMRDA) केली जात आहे.

उमेदवार अनेकदा संपूर्ण मुंबई किनारपट्टी रस्त्यासाठी MMRDA ही मुख्य अंमलबजावणी करणारी यंत्रणा असल्याचे समजून गल्लत करतात, तर दक्षिण विभाग (टप्पा १) थेट BMC द्वारे कार्यान्वित केला जातो.

आंतर-विषय नमुने

शहरी पायाभूत सुविधा विरुद्ध किनारपट्टी नियमन क्षेत्रे
पर्यावरण संरक्षण कायद्यांतर्गत (Environment Protection Act) जलद शहरीकरण आणि किनारा नियमन क्षेत्र (CRZ) यांच्यातील समतोल मेगा कोस्टल प्रकल्पांद्वारे तपासला जातो.
महानगरपालिका प्रशासन आणि नागरी पायाभूत सुविधा वित्तपोषण
BMC सारख्या मोठ्या महानगरपालिका राज्य पातळीवरील मेगा प्रकल्प राबवत आहेत, ज्यावरून शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील बदलणारी आर्थिक आणि प्रशासकीय क्षमता अधोरेखित होते.

एमपीएससी (MPSC) किनारपट्टी रस्ते (कोस्टल रोड) परिमाणे, भूमी पुनर्भरण क्षेत्र आणि सीआरझेड (CRZ) अधिसूचनेअंतर्गत पर्यावरणीय परवानग्या यावर वारंवार विधाने तयार करते.

Current Affairs

मुंबई किनारी रस्ता प्रकल्प आणि नागरी पायाभूत सुविधा विकास

हे का महत्त्वाचे आहे

सारांश

मुख्य मुद्दे

महत्त्वाच्या संज्ञा

UPSC context

UPSC context

UPSC context

पूर्वपरीक्षा सापळा

संबंधित स्थिर संकल्पना

कोस्टल रेग्युलेशन झोन (CRZ) अधिसूचनेअंतर्गत प्रमुख नियामक तरतुदी आणि प्रतिबंध कोणते आहेत?

आंतर-विषय नमुने

शहरी पायाभूत सुविधा विरुद्ध किनारपट्टी नियमन क्षेत्रे

महानगरपालिका प्रशासन आणि नागरी पायाभूत सुविधा वित्तपोषण

संबंधित PYQ · 3