मुंबईतील वायुप्रदूषण रोखण्यासाठी व बांधकामाच्या धुळीवर कारवाईसाठी BMC चे उपाय
Source:freepressjournal ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
मुंबईसारख्या महानगरट्यांमध्ये शहरी पर्यावरण प्रशासन, वायू प्रदूषण व्यवस्थापन आणि AQI सारख्या देखरेख यंत्रणा समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचे.
सारांश
खालावणाऱ्या हवेच्या गुणवत्तेच्या पार्श्वभूमीवर, मुंबईतील हवेचे प्रदूषण रोखण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) बांधकामाच्या धुळीविरुद्ध कडक कारवाई करत आहे, संशयास्पद AQI नोंदींची चौकशी करत आहे आणि 'ग्रीन दिवाळी' मोहिमेची आखणी करत आहे.
मुख्य मुद्दे
- मुंबईतील वाढत्या वायुप्रदूषणाचा मुकाबला करण्यासाठी आणि विशेषतः बांधकामाच्या धुळीवर कडक कारवाई करण्यावर भर देण्यासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) कडक पावले उचलण्याची घोषणा केली आहे.
- विविध मॉनिटरिंग स्टेशनवरील संशयास्पद हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) नोंदींची अधिकारी चौकशी करणार आहेत.
- सणाशी संबंधित उत्सर्जन रोखण्यासाठी जनजागृती निर्माण करण्याच्या आणि पर्यावरणपूरक उत्सवांना प्रोत्साहन देण्याच्या उद्देशाने 'ग्रीन दिवाळी' मोहीम आखण्यात आली आहे.
महत्त्वाच्या संज्ञा
बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC)
मुंबई महानगर क्षेत्रात नागरी पायाभूत सुविधा, प्रशासन आणि पर्यावरण विषयक अनुपालन अंमलबजावणीसाठी जबाबदार असलेली ही सर्वोच्च नागरी प्रशासकीय संस्था आहे.
UPSC context
MPSC पेपर I/II (शासन आणि नागरी प्रशासन): महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्था, नगरपालिका कायदे आणि शहरी आपत्ती/प्रदूषण व्यवस्थापनाची चाचणी घेते.
संबंधित स्थिर संकल्पना
भारताच्या राष्ट्रीय हवेच्या गुणवत्ता निर्देशांकांतर्गत (AQI) मोजले जाणारे ८ प्रमुख प्रदूषक कोणते आहेत?
- आठ प्रदूषक घटक: विविध मॉनिटरिंग स्टेशनवर PM10, PM2.5, NO2, SO2, CO, O3, NH3 आणि Pb ट्रॅक करते.
- निर्देशांक प्रमाण: आरोग्य धोके दर्शवणारे 'चांगले' (०-५०) ते 'तीव्र' (४०१-५००) अशा सहा श्रेणींमध्ये वर्गीकरण केले आहे.
- उगम आणि CPCB: स्वच्छ भारत अभियानांतर्गत आयआयटी कानपूरच्या सल्ल्याने सीपीसीबीद्वारे विकसित.
आंतर-विषय नमुने
शहरी प्रशासन आणि महानगरपालिका प्रदूषण नियंत्रण
नागरी वायुप्रदूषण हे ७४ व्या घटनादुरुस्तीशी जोडले गेले असून, याद्वारे पर्यावरण संरक्षण आणि सार्वजनिक आरोग्यविषयक उपाययोजनांची अंमलबजावणी करण्यासाठी अनुसूची १२ अंतर्गत महानगरपालिकेच्या अधिकारांची कसोटी लागत आहे.
AQI प्रदूषक निकष (८ प्रदूषक) आणि SAFAR चौकट यावर MPSC पूर्व परीक्षेत वारंवार जोड्या जुळवा असे प्रश्न विचारले जातात.
संबंधित PYQ · 2
संबंधित PYQ · 2
- 2024MPSC_PRELIMSGS1
Government of India has established system of Air quality, Weather forecasting and Research (SAFAR) in which of the following four cities for research on air quality assessment, weather forecasting ?
- 2020MPSC_PRELIMSGS1
Find out correct statements regarding Air Quality Index (AQI) in India. (a) It reports quality of air on a daily basis. (b) Higher the AQI value, greater the level of air pollution. (c) India follows 500 points scale. (d) Monitors record concentration of the major pollutants to calculate AQI. Answer Options :
