મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના પાક નુકસાન સામે ખેડૂતોને આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે
Source:currentaffairs-adda247 ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે
મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના જેવી રાજ્ય-વિશિષ્ટ કૃષિ કલ્યાણકારી યોજનાઓ રાજ્યના શાસન, ગ્રામીણ આર્થિક સુરક્ષા અને ગુજરાતના ખેડૂતો માટે આપત્તિ રાહત તંત્રને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જે GPSC પ્રિલિમ્સ માટે તેને ખૂબ જ ઉપયોગી વિષયો બનાવે છે.
સારાંશ
મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના ગુજરાતમાં મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજનાનો એક દૃષ્ટિકોણ, જેમાં કુદરતી આફતોને કારણે પાક નુકસાનનો સામનો કરી રહેલા ખેડૂતોને ટેકો આપવા માટે રચિત તેના ઉદ્દેશ્યો, પાત્રતાના ધોરણો, લાભો અને અમલીકરણ માળખાની વિગતો આપવામાં આવી છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના એ ગુજરાત સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી એક રાજ્ય સ્તરની કલ્યાણકારી યોજના છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય દુષ્કાળ, વધુ વરસાદ અથવા કમોસમી વરસાદ જેવી કુદરતી આફતોના કારણે પાકનું નુકસાન વેઠી રહેલા ખેડૂતોને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે.
- આ યોજના ખેડૂતો દ્વારા પ્રીમિયમ ચૂકવવાની જરૂરિયાતને દૂર કરે છે, જે પાકના નુકસાનની ટકાવારીના આધારે સીધા વળતર સાથે પરંપરાગત પાક વીમા મોડેલોને બદલે છે.
- પાત્રતાના માપદંડોમાં સામાન્ય રીતે જમીન ધરાવતા ખેડૂતો તેમજ ગુજરાત રાજ્યમાં ખેતી કરતા નોંધાયેલા ભાડૂઆત ખેડૂતોનો સમાવેશ થાય છે.
- આ યોજનાનો હેતુ કૃષિ સમુદાયને મજબૂત સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવાનો છે, જે તેમને ગંભીર કૃષિ મુશ્કેલીઓથી બચાવે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના
દુષ્કાળ, વધુ પડતો વરસાદ કે કમોસમી વરસાદ જેવી કુદરતી આફતોના કારણે પાકનું નુકસાન વેઠતા ખેડૂતોને પ્રીમિયમની ચૂકવણી વગર નાણાકીય સહાય પૂરી પાડતી ગુજરાત સરકારની એક કલ્યાણકારી યોજના.
UPSC context
GPSC પેપર ૨ / ગવર્નન્સ અને સામાજિક કલ્યાણ: રાજ્ય-વિશિષ્ટ ખેડૂત કલ્યાણ યોજનાઓ, કૃષિ રાહત પગલાં અને આપત્તિ વળતર માળખાનું જ્ઞાન ચકાસે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ગુજરાતમાં મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના અંતર્ગત મુખ્ય નાણાકીય સહાયના સ્તરો અને પૉર્ટલ્સ કયા છે?
- პრემიียม মাফ: શૂન્ય પ્રીમિયમ: ખેડૂતોએ કોઈ રજિસ્ટ્રેશન પ્રીમિયમ ચૂકવવું પડતું નથી; રાજ્ય સરકાર નાણાકીય સુરક્ષાનો ખર્ચ સંપૂર્ણપણે ભોગવે છે.
- નુકસાનના સ્તરો: સ્તરીય ચૂકવણીઓ: ૩૩-૬૦% નુકસાન માટે ₹૨૦,૦૦૦/હેક્ટર; >૬૦% નુકસાન માટે ₹૨૫,૦૦૦/હેક્ટર (૪ હેક્ટર સુધી).
- પોર્ટલ ઇન્ટીગ્રેશન: ડિજિટલ એક્સેસ: અરજીઓ મુખ્યત્વે રાજ્યના આઈ-ખેડૂત પોર્ટલ અને સ્થાનિક ઈ-ગ્રામ કેન્દ્રો દ્વારા પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
એગ્રીટેક ડિજિટલ પોર્ટલ્સ અને ડીબીટી ડિલિવરી
આઈ-ખેડૂત પૉર્ટલનું એકીકરણ એ પીએમ-કિસાન (PM-KISAN) જેવી રાષ્ટ્રીય ડીબીટી (DBT) પ્રણાલીઓને અનુરૂપ, કૃષિ ક્ષેત્રે ગુજરાતના ડિજિટલ ગવર્નન્સના પ્રયાસોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
PMFBY વિ. રાજ્ય-વિશિષ્ટ પાક રાહત મોડેલો
રાજ્યની કલ્યાણકારી યોજનાઓ ત્યાં હસ્તક્ષેપ કરી રહી છે જ્યાં કેન્દ્રીય પાક વીમાને માળખાકીય અમલીકરણ અથવા પ્રીમિયમ સ્વીકૃતિના અવરોધોનો સામનો કરવો પડે છે.
ગુજરાત-વિશિષ્ટ પાક રાહત સ્તરો, પોર્ટલના નામ (આઈ-ખેડૂત) અને પાત્રતા પર જોડો-રૂપ-ગોઠવો અથવા વિધાનવાળા પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.
સંલગ્ન PYQ · 1
સંલગ્ન PYQ · 1
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements is/are correct regarding the G-SAFAL scheme?