Current Affairs

Sign in
अर्थव्यवस्थाGS3
GS3

अक्षय ऊर्जा वाहिनीसाठी लातूर ट्रान्समिशन प्रकल्पास मंजुरी

Source:indianinfrastructure ↗

हे का महत्त्वाचे आहे

लातूर पारेषण प्रकल्पासारख्या वीज पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना समजून घेतल्याने ग्रीडच्या आधुनिकीकरणासाठी वापरल्या जाणाऱ्या यंत्रणा (जसे की TBCB) स्पष्ट होतात. हे MPSC उमेदवारांसाठी प्रासंगिक आहे कारण यामुळे महाराष्ट्रातील नवीकरणीय ऊर्जा स्त्रोत क्षेत्रांचे (धाराशिव, लातूर) नकाशांकन होते आणि राज्य-विशिष्ट आर्थिक पायाभूत सुविधांमधील प्रगती अधोरेखित होते.

सारांश

Montecarlo Energy Limited has received a Letter of Intent (LoI) from PFC Consulting Limited (PFCCL) to develop the 400/220/132 kV AIS Latur Transmission Project in Maharashtra. Awarded through the tariff-based competitive bidding (TBCB) process, the infrastructure project aims to support the evacuation of 1 to 2 GW of anticipated renewable energy generated in the state's Dharashiv and Latur districts, ensuring stable grid integration for upcoming clean energy capacities.

मुख्य मुद्दे

  • मोंटेकार्लो एनर्जी लिमिटेडने महाराष्ट्रातील विद्युत पारेषण प्रकल्पासाठी पीएफसी कन्सल्टिंग लिमिटेडकडून इरादा पत्र (LoI) प्राप्त केले.
  • The 400/220/132 kV AIS Latur Transmission Project was awarded under the Tariff-Based Competitive Bidding (TBCB) mechanism.
  • या पारेषण प्रणालीचा उद्देश 1-2 GW च्या अपेक्षित नवीकरणीय ऊर्जा (RE) निर्मितीचे वहन करणे हा आहे.
  • पारेषित केली जाणारी वीजनिर्मिती महाराष्ट्रातील धाराशिव (पूर्वीचे उस्मानाबाद) आणि लातूर जिल्ह्यांमध्ये स्थित आहे.

महत्त्वाच्या संज्ञा

दर-आधारित स्पर्धात्मक बोली (TBCB)

ऊर्जा क्षेत्रातील अशी एक खरेदी पद्धत ज्यामध्ये पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे (जसे की पारेषण वाहिन्या) कंत्राट सर्वात कमी दर (टॅरिफ) किंवा खर्च सादर करणाऱ्या विकसकाला दिले जाते, ज्यामुळे स्पर्धा, कार्यक्षमता आणि पारदर्शकतेला प्रोत्साहन मिळते.

UPSC context

अर्थव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा या विषयांसाठी महत्त्वपूर्ण (GS-3). ऊर्जा वितरणामध्ये ग्राहकांचा खर्च कमी करण्यासाठी सरकार बाजार यंत्रणेचा वापर कशा प्रकारे करते, हे यावरून स्पष्ट होते.

Source
पॉवर फायनान्स कॉर्पोरेशन (PFC)

ऊर्जा मंत्रालयाच्या अंतर्गत 1986 मध्ये स्थापन झालेला एक महारत्न केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम. ही केवळ ऊर्जा क्षेत्रासाठी समर्पित असलेली भारतातील सर्वात मोठी पायाभूत सुविधा वित्तपुरवठा कंपनी आहे.

UPSC context

GS-3 (पायाभूत सुविधा/ऊर्जा) आणि GS-2 (वैधानिक/नियामक संस्था) साठी महत्त्वाचे. उमेदवारांना त्याचा 'महारत्न' दर्जा आणि ऊर्जा क्षेत्रातील उपक्रमांना निधी पुरवण्यामधील त्याची भूमिका माहीत असणे आवश्यक आहे.

Source
पीएफसी कन्सल्टिंग लिमिटेड (PFCCL)

२००८ मध्ये स्थापन झालेली, पॉवर फायनान्स कॉर्पोरेशन (PFC) ची एक पूर्ण मालकीची उपकंपनी. ही प्रमुख ऊर्जा पायाभूत सुविधा प्रकल्पांसाठी नोडल एजन्सी आणि निविदा प्रक्रिया समन्वयक म्हणून काम करते.

UPSC context

GS-3 (ऊर्जा पायाभूत सुविधा) साठी उपयुक्त. PFCCL स्वतंत्र पारेषण प्रकल्प (ITPs) सारख्या धोरणात्मक प्रकल्पांच्या बोली प्रक्रिया आणि वाटपाचे व्यवस्थापन करते.

Source

पूर्वपरीक्षा सापळा

पीएफसी कन्सल्टिंग लिमिटेड (PFCCL) हा महाराष्ट्र शासनाचा एक राज्यस्तरीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम आहे.

PFCCL ही GoI च्या ऊर्जा मंत्रालयांतर्गत एक केंद्रीय नवरत्न PSU ची उपकंपनी आहे, जी राष्ट्रीय समन्वयक म्हणून कार्यरत आहे, महाराष्ट्र राज्य स्तरावरील शासकीय संस्था नाही.

संबंधित स्थिर संकल्पना

Economy & Infrastructure

टॅरिफ-आधारित स्पर्धात्मक बोली (TBCB) म्हणजे काय?

  • वैधानिक चौकट: विद्युत कायदा, 2003 च्या कलम 63 द्वारे नियंत्रित, जे जुन्या 'कॉस्ट-प्लस' टॅरिफ मॉडेलची जागा घेते.
  • प्राथमिक उद्दिष्ट: स्पर्धेला चालना देणे, ग्राहकांचे दर कमी करणे आणि पारेषण क्षेत्रातील खाजगी गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देणे हे याचे उद्दिष्ट आहे.
  • नोडल यंत्रणा: Designated agencies like PFCCL and RECPDCL act as Bid Process Coordinators (BPC) globally.
Geography of Maharashtra

मराठवाडा पठाराची भौगोलिक रूपरेषा

  • भूगर्भीय उगम: विस्तीर्ण ज्वालामुखीजन्य दख्खन ट्रॅपचा भाग, ज्याचे वैशिष्ट्य सपाट माथ्याच्या बेसॉल्टिक टेकड्या आणि काळी कापसाची मृदा हे आहे.
  • हवामान परिस्थिती: Lies in the rain-shadow region of the Western Ghats, experiencing semi-arid climatic conditions.
  • नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमता: सौर विकिरणाची उच्च पातळी या प्रदेशाला युटिलिटी-स्केल सौर आणि पवन ऊर्जा निर्मितीसाठी अत्यंत अनुकूल बनवते.

आंतर-विषय नमुने

  • हरित पारेषण आणि प्रादेशिक विकास

    शुष्क आणि उच्च सूर्यप्रकाश असलेल्या मराठवाडा प्रदेशाला राज्य ग्रीडशी जोडल्याने प्रादेशिक विकासाचा अनुशेष दूर करण्यास मदत होते आणि त्याच वेळी भारताच्या नेट-झिरो उद्दिष्टांना पुढे नेण्यास मदत होते.

  • Federalism & Infrastructure Bidding

    राज्य-स्तरीय मालमत्तांच्या बोली प्रक्रियेचे समन्वय साधण्यासाठी PFCCL सारख्या केंद्रीय PSUs चा वापर करणे, हे भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रातील कार्यात्मक सहकारी संघराज्यवादाचे दर्शन घडवते.

MPSC मराठवाड्याच्या प्राकृतिक भूगोलाची हरित ऊर्जा पारेषण जाळे आणि अलीकडील जिल्हा नामांतराशी सांगड घालू शकते.

संबंधित PYQ · 2

संबंधित PYQ · 2

  • 2025MPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following is an example of a renewable energy resource ?

  • 2024MPSC_PRELIMSGS1

    The largest share of allocation in the Seventh Five Year Plan went to the :