महाराष्ट्र शासनाकडून मुंबई ३.० दृष्टीक्षेप व पायाभूत सुविधा प्रकल्पांची घोषणा
Source:constructionworld ↗

हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्रातील प्रमुख राज्य पायाभूत सुविधा विकास, नगररचना उपक्रम आणि प्रादेशिक आर्थिक धोरणांवर लक्ष ठेवणाऱ्या MPSC उमेदवारांसाठी महत्त्वाचे.
सारांश
महाराष्ट्र सरकारने मुंबईतील शहरी कनेक्टिव्हिटी, वाहतूक जाळे आणि एकूणच महानगरपालिकेच्या पायाभूत सुविधांचा दर्जा उंचावण्यासाठी डिझाइन केलेल्या मोठ्या पायाभूत सुविधांच्या पुष्सह 'मुंबई ३.०' (Mumbai 3.0) व्हिजन जाहीर केले आहे.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्र सरकारने मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) शहरी विकासात परिवर्तन घडवून आणण्याच्या उद्देशाने 'मुंबई ३.०' (Mumbai 3.0) धोरण आणि एका मोठ्या पायाभूत सुविधांच्या विकासाची घोषणा केली.
- हा उपक्रम महाराष्ट्राच्या राजधानीच्या प्रदेशात शहरी पायाभूत सुविधा वाढवण्यावर, कनेक्टिव्हिटी सुधारण्यावर आणि शाश्वत आर्थिक विकासाला चालना देण्यावर लक्ष केंद्रित करतो.
- ही धोरण-रचना वाहतूक जाळे आधुनिकीकरण करणे, नागरी सुविधा सुधारणे आणि भविष्यातील शहरी विस्तारासाठी एक बळकट परिसंस्था जोपासणे यावर भर देते.
महत्त्वाच्या संज्ञा
मुंबई ३.०
मुंबई महानगर क्षेत्र २०२४ पर्यंत १.५ ट्रिलियन डॉलर अर्थव्यवस्था बनवण्याच्या लक्ष्यासह, मुंबईला एक प्रगत जागतिक आर्थिक, तंत्रज्ञान आणि वाहतूक केंद्र म्हणून रूपांतरित करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने सुरू केलेले धोरणात्मक दृष्टीकोन आणि विकास योजना.
UPSC context
MPSC पेपर V (अर्थव्यवस्था आणि नियोजन / शहरीकरण) साठी सुसंगत. राज्यस्तरीय भविष्यातील आर्थिक वाढ आणि महानगर नियोजन धोरणांवरील ज्ञानाची परीक्षा घेतो.
मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण
मुंबई महानगर क्षेत्रात (MMR) एकात्मिक विकास, पायाभूत सुविधांची निर्मिती आणि मोठ्या प्रमाणावर वाहतूक जाळे यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्र शासना tने स्थापन केलेली एक सर्वोच्च नियोजन आणि समन्वय करणारी संस्था.
UPSC context
MPSC पेपर II/V (राज्यव्यवस्था व प्रशासन / राज्य पायाभूत सुविधा) साठी महत्त्वाचे. महाराष्ट्रातील नागरी विकास आणि प्रादेशिक नियोजन प्राधिकरणांचे नियमन करणाऱ्या संस्थात्मक आराखड्यांची परीक्षा घेते.
महाराष्ट्र शासन
महाराष्ट्र राज्याचे सर्वोच्च कार्यकारी प्राधिकारी, जे शासन, कायदेमंडळ प्रशासन, धोरण निर्मिती आणि प्रमुख पायाभूत सुविधा, शहरी विस्तार आणि सार्वजनिक कल्याणकारी उपक्रमांचे संचालन करण्यासाठी जबाबदार आहेत.
UPSC context
MPSC भारतीय राज्यघटना आणि महाराष्ट्र प्रशासन अभ्यासक्रमासाठी महत्त्वाचे. राज्य कार्यकारी अधिकार आणि धोरण अंमलबजावणीच्या समज Hची चाचणी घेते.
संबंधित स्थिर संकल्पना
महाराष्ट्रातील महानगर नियोजन आणि विकासाचे व्यवस्थापन करणारी प्रमुख वैधानिक संस्था कोणती आहेत?
- एमएमआरडीएचे अधिकारक्षेत्र: मुंबई महानगर प्रदेशातील विकासाचे नियोजन आणि समन्वय साधण्यासाठी एमआर अँड टीपी कायदा, १९६६ अंतर्गत स्थापन करण्यात आले.
- MCGM ची भूमिका: मुंबई शहर क्षेत्राची वैधानिक नियोजन यंत्रणा, जी शहर विकास नियंत्रण आणि महानगरपालिका प्रशासनासाठी जबाबदार आहे.
- विशेष उद्देश वाहने: मेट्रो रेल्वे, सी लिंक आणि ट्रान्स-हार्बर लिंक यांसारख्या विशिष्ट पायाभूत सुविधा प्रकल्पांची अंमलबजावणी करण्यासाठी तयार करण्यात आलेली स्वायत्त वैधानिक मंडळे.
आंतर-विषय नमुने
बंदर-प्रेरित विकास आणि मालवाहतूक कॉरिडोर्स
वाढवण बंदर आणि समृद्धी महामार्गाचे एकत्रीकरण हे पीएम गति शक्तीसारख्या राष्ट्रीय कॉरिडॉर धोरणांचे प्रतिबिंब दर्शवते, जे सागरी प्रवेशद्वारांना थेट समर्पित मालवाहतूक कॉरिडॉरशी जोडते.
MPSC ला राज्याच्या पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीкоनांची विशिष्ट लक्ष्यांशी जुळवाजुळव करायला आवडते. २०४७ पर्यंत मुंबई ३.० च्या १.५ ट्रिलियन डॉलरच्या लक्ष्याबाबत विधान स्वरूपातील प्रश्नांची अपेक्षा करा.
संबंधित PYQ · 1
संबंधित PYQ · 1
- 2021MPSC_PRELIMSGS1
The Mumbai Metropolitan Region spread over 6,328 sq.km. consists of ________ Municipal Corporations.