महाराष्ट्र शासन प्रशासन सुधारणा उत्सव आणि सार्वजनिक अभिप्राय मोहीम
Source:theprint ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय प्रशासकीय उपक्रम, सार्वजनिक धोरण साधने आणि नागरिक-केंद्रित शासन उपायांचा मागोवा घेणाऱ्या MPSC उमेदवारांसाठी महत्त्वाचे.
सारांश
महाराष्ट्र सरकारने राज्यात नागरिक-केंद्रित शासनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी शासन, प्रशासकीय कार्यक्षमता आणि सार्वजनिक सेवा वितरणावर नागरिकांना सामावून घेण्यासाठी आणि सूचना गोळा करण्यासाठी डिझाइन केलेले तीन महिन्यांचे 'सुधार उत्सव' अभियान सुरू केले आहे.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्र सरकारने प्रशासनावर नागरिकांच्या सूचना आणि अभिप्राय मागवण्यासाठी ३ महिन्यांची 'सुधार उत्सव' मोहीम जाहीर केली आहे.
- या मोहिमेचा उद्देश तृणमूल पातळीवर लोकांचा सहभाग, पारदर्शकता आणि सर्वसमावेशक धोरणनिर्मितीला प्रोत्साहन देणे हा आहे.
- नागरिक प्रशासकीय सुधारणा, सेवा वितरण आणि विकास उपक्रमांबाबत आपले मत किंवा सूचना सामायिक करू शकतात.
महत्त्वाच्या संज्ञा
सुधारणा उत्सव मोहीम
प्रशासनावर सूचना गोळा करण्यासाठी, प्रशासकीय आणि डिजिटल प्रक्रिया सुटसुटीत करण्यासाठी आणि संरचित तीन-टप्प्यांच्या चौकटीद्वारे (जन मंथन, विमर्श आणि जन समाधान) सार्वजनिक सेवा वितरण वाढवण्यासाठी डिझाइन केलेली तीन महिन्यांची नागरिक-संचालित सार्वजनिक मोहीम.
UPSC context
MPSC सामान्य अभ्यास पेपर II (शासन आणि राजकारण): महाराष्ट्रातील प्रशासकीय सुधारणा, नागरिक सहभाग आणि ई-शासन उपक्रमांचे मूल्यांकन करण्यासाठी महत्त्वाचे.
महाराष्ट्र शासन
महाराष्ट्र राज्याची सर्वोच्च कार्यकारी संस्था, जी धोरणे, प्रशासकीय यंत्रणा आणि सार्वजनिक कल्याणकारी कार्यक्रमांच्या अंमलबजावणीसाठी जबाबदार आहे, ज्यामध्ये सामान्य प्रशासन विभागाचा 'सुधार उत्सव' यांसारख्या राज्यस्तरीय उपक्रमांचा समावेश आहे.
UPSC context
MPSC सामान्य अध्ययन पेपर १ आणि २: महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय प्रशासकीय संरचना, धोरण अंमलबजावणी आणि शासन यंत्रणेच्या ज्ञानाची चाचणी घेतो.
संबंधित स्थिर संकल्पना
७३ व्या घटनादुरुस्ती अंतर्गत महाराष्ट्रातील पंचायती राजचे प्रमुख स्तर आणि घटनात्मक आदेश कोणते आहेत?
- रचना: त्रिस्तरीय व्यवस्थेमध्ये जिल्हा स्तरावर जिल्हा परिषद, पंचायत समिती गट स्तरावर आणि ग्रामपंचायत ग्राम स्तरावर समाविष्ट असते.
- ग्रामसभा: ग्राम सभा हे गाव पातळीवरील थेट लोकशाहीचे पायाभूत व्यासपीठ म्हणून काम करते, ज्यामुळे तळागाळातील नागरिकांचा सहभाग सुलभ होतो.
- वित्त आयोग: कलम २४३-आय (Article 243-I) अंतर्गत स्थापन केलेला राज्य वित्त आयोग पंचायतींच्या आर्थिक स्थितीचा आढावा घेतो.
आंतर-विषय नमुने
तळागाळातील शासन आणि घटनादुरुस्त्या
महाराष्ट्रातील नागरिक सहभाग उपक्रम हे प्रशासकीय सुधारणांचे प्रश्न ७३ व्या आणि ७४ व्या घटनादुरुस्तीशी जोडतात, ज्यामध्ये वैधानिक संस्था आणि कार्यकारी संपर्क योजना या दोन्हीची परीक्षा घेतली जाते.
प्रशासकीय सुधारणा आणि नोकरशाहीची उतरंड
राज्यस्तरीय प्रशासकीय फेरबदल कार्यक्रम मुख्य सचिवांच्या समितीद्वारे हाताळल्या जाणार्‍या प्रशासकीय अंमलबजावणी आराखड्यांशी कार्यकारी धोरण निर्मितीला जोडतात.
३ टप्प्यांवर (जन मंथन, विमर्श, जन समाधान) आणि मुख्य सचिवांच्या नेतृत्वाखालील समितीवर जुळवणी करणारे किंवा बहु-विधान (multi-statement) प्रश्न येण्याची अपेक्षा करा.
संबंधित PYQ · 2
संबंधित PYQ · 2
- 2018MPSC_PRELIMSGS1
Government of Maharashtra's Sumatibai Sukalikar Udyogini Mahila Sakshamikaran Yojana is related to
- 2025MPSC_PRELIMSGS1
Identify the correct statements regarding Bhagwan Birsa Munda Road Linking Scheme. A. This scheme was started by Maharashtra Government. B. This scheme was only launched to connect the tribal villages. C. This scheme was made to connect tribal areas with primary health centres and Ashram schools through main roads. D. This scheme was discontinued by Govt. of Maharashtra in January 2025.
