महाराष्ट्रात प्राथमिक शाळांसाठी नवीन अभ्यासक्रम आराखडा मंजूर
Source:educationworld ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
NEP 2020 अंतर्गत राष्ट्रीय शैक्षणिक सुधारणा आणि अभ्यासक्रम बदलांच्या राज्यस्तरीय अंमलबजावणीची समज मिळवण्यासाठी महत्त्वाचे.
सारांश
महाराष्ट्र सरकारने राष्ट्रीय धोरण (NEP) २०२० च्या धर्तीवर प्राथमिक वर्गांसाठी नवीन अभ्यासक्रम आराखडा मंजूर केला आहे, ज्यामध्ये राज्य शालेय शिक्षणव्यवस्थेत सुधारणा करण्यासाठी मूलभूत साक्षरता, संख्याज्ञान आणि कृती-आधारित शिक्षणावर भर देण्यात आला आहे.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्राने राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२० च्या चौकटीनुसार प्राथमिक वर्गांसाठी एका नवीन अभ्यासक्रमाला अधिकृतपणे मंजुरी दिली आहे.
- अभ्यासक्रमाच्या या फेरबदलाचे उद्दिष्ट मूलभूत आणि प्राथमिक शिक्षणामध्ये रूपांतर घडवून आणणे हे असून, यामध्ये कृती-आधारित शिक्षण, मूलभूत साक्षरता आणि संख्याज्ञान तसेच आकलनविषयक विकासावर भर देण्यात आला आहे.
- याची अंमलबजावणी SCERT महाराष्ट्र यांसारख्या राज्य शैक्षणिक संस्थांद्वारे केली जाते.
महत्त्वाच्या संज्ञा
राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP) २०२०
भारताच्या शिक्षण पद्धतीत आमूलाग्र बदल करण्यासाठी २०२० मध्ये आणलेले एक सर्वसमावेशक राष्ट्रीय धोरणात्मक चौकट, ज्यामध्ये १०+२ रचनेवरून बदल करून पायाभूत साक्षरता आणि संख्याज्ञानावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या ५+३+३+४ रचनेकडे वाटचाल करण्यात आली आहे.
UPSC context
MPSC सामान्य अध्ययन पेपर II / सामाजिक क्षेत्र: भारतातील शैक्षणिक सुधारणा, शाळा संरचना पुनर्रचना आणि राज्य स्तरावर धोरण अंमलबजावणीचे मूल्यांकन करते.
राज्य शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषद (SCERT)
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणांच्या सुसंगत अभ्यासक्रम, पाठ्यपुस्तके आणि शिक्षक प्रशिक्षण कार्यक्रमांची रचना करण्यासाठी जबाबदार असलेली एक सर्वोच्च राज्यस्तरीय शैक्षणिक प्राधिकरण.
UPSC context
MPSC प्रशासन आणि शिक्षण: महाराष्ट्राच्या शालेय शिक्षण क्षेत्रातील प्रशासकीय चौकट, संस्थात्मक मंडळे आणि धोरण अंमलबजावणीची चाचणी घेते.
संबंधित स्थिर संकल्पना
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२० चे मुख्य संरचनात्मक आणि अध्यापनशास्त्रीय (pedagogical) स्तंभ कोणते आहेत?
- ५+३+३+४ रचना:: ३ ते १८ वयोगटाचा समावेश असलेल्या ५+३+३+४ अभ्यासक्रम रचनेद्वारे १०+२ संरचनेची जागा घेतली आहे.
- एफएलएन (FLN) वर भर:: इयत्ता ३ पर्यंत मूलभूत साक्षरता आणि संख्याज्ञान (FLN) चे सार्वत्रिक अधिग्रहण सुनिश्चित करण्याला प्राधान्य देते.
- मातृभाषा:: किमान इयत्ता ५ वी पर्यंत मातृभाषा किंवा प्रादेशिक भाषा शिक्षणाचे माध्यम म्हणून प्रोत्साहन देते.
- अध्यापनशास्त्र बदल:: कडक शिस्तीच्या शाखांऐवजी बहुविद्याशाखीय, लवचिक आणि कृती-आधारित शिक्षणाचा अवलंब करते.
आंतर-विषय नमुने
भारतीय राज्यांमध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२० ची अंमलबजावणी
NEP 2020 ची पुनर्रचना भारतीय शालेय शिक्षणाला 10+2 प्रणालीवरून 5+3+3+4 रचने toward बदलते, ज्यामुळे राज्यांमधील अर्थसंकल्पीय तरतुदी आणि शिक्षक प्रशिक्षणाचे आदेश यामध्ये मोठा बदल होतो.
बालपणीची काळजी व शिक्षण (ECCE) आणि बाल पौष्टिक आहार योजना
बालपणीच्या सुरुवातीच्या काळातील बालसंगोपन एकात्मिकरणाद्वारे (ECCE) राज्याच्या प्राथमिक अभ्यासक्रम बदलांना अंगणवाड्या आणि पोषण अभियानांसारख्या ग्रामीण बाल पोषण योजनांशी थेट जोडले जाते.
NEP 2020 ची ५+३+३+४ रचना आणि SCERT चे वैधानिक भूमिका MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा पेपर-३ (सामाजिक क्षेत्र) मध्ये समाविष्ट केले जातील.
संबंधित PYQ · 1
संबंधित PYQ · 1
- 2024MPSC_PRELIMSGS1
Match the following pairs : | List-I | List-II | |---|---| | (a) Dr. Nitin Karmalkar Committee | (i) For implementation of National Education Policy - 2020 in Maharashtra | | (b) Nitin Karir Committee | (ii) To enquire the incident which happened during the distribution of Maharashtra Bhushan Award | | (c) Sunil Pawar Committee | (iii) To study why the rates of onion collapse. | | (d) Dr. K. Kasturirangan Committee | (iv) To make the syllabus for pre-primary to degree according to National Education Policy - 2020 | Code: (a) (b) (c) (d)
