महाराष्ट्र विधानपरिषद निवडणुका आणि आघाडीतील जागावाटप वाद
Source:indianrajniti ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
MPSC उमेदवारांसाठी महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय राजनैतिक रचना, युतीचे राजकारण आणि निवडणुकीच्या गतिशीलता समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचे.
सारांश
हा लेख महाराष्ट्र विधानपरिषद (MLC) निवडणुकांच्या संदर्भात महाविकास आघाडी (MVA) मधील राजकीय तणाव आणि जागावाटपावरील मतभेदांवर चर्चा करतो, ज्यामध्ये राजकीय संघर्ष आणि आघाडीतील सौदेबाजीवर लक्ष केंद्रित केले आहे.
मुख्य मुद्दे
- आगामी महाराष्ट्र विधानपरिषद (MLC) निवडणुकांबाबत महाविकास आघाडी (MVA) युतीमध्ये जागावाटपावरून वाद निर्माण झाले आहेत.
- जागावाटपाच्या वाटाघाटी महाराष्ट्राच्या राजकारणातील अंतर्गत राजकीय चलाखी आणि आघाडीच्या गतिशीलता अधोरेखित करतात.
- महाराष्ट्राच्या विधान परिषदेच्या रचनेत आणि निवडणुकीच्या निकालांमध्ये आघाडीच्या राजकारणाने अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
महत्त्वाच्या संज्ञा
मवि (महाविकास आघाडी)
महाराष्ट्रातील काँग्रेस, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष (शरदचंद्र पवार पक्ष) यांचा समावेश असलेली एक राजकीय आघाडी, जी राज्य विधानसभा निवडणुका लढवण्यासाठी आणि सरकार स्थापन करण्यासाठी स्थापन करण्यात आली आहे.
UPSC context
MPSC पेपर II (भारतीय राज्यशास्त्र आणि प्रशासन): महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय युतीचे राजकारण, बहुपक्षीय आघाड्या आणि निवडणूक गतिशीलता समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचे.
पूर्वपरीक्षा सापळा
महाराष्ट्र विधानपरिषद दर पाच वर्षांनी विसर्जित केली जाते आणि तिच्या सदस्यांचे वय किमान २५ वर्षे असणे आवश्यक असते.
उमेदवार अनेकदा विधानपरिषदेसाठी किमान वयाची अट (३० वर्षे) आणि विधानसभा (२५ वर्षे) यांच्यात संभ्रम निर्माण करतात, किंवा विधानपरिषद ही लोकसभेप्रमाणे विसर्जित केली जाऊ शकते असे गृहीत धरतात.
संबंधित स्थिर संकल्पना
कलम १६९ अंतर्गत राज्य विधानपरिषदेची निर्मिती किंवा उच्चाटन करण्यासाठीची घटनात्मक प्रक्रिया काय आहे?
- विधानसभा ठराव: विशेष बहुमताने (एकूण सदस्यसंख्येचे बहुमत + उपस्थित आणि मतदान करणाऱ्यांपैकी २/३ सदस्य) विधानसभा ठराव मंजूर करून सुरुवात.
- संसदेचे अधिकार: कलम ३६८ अंतर्गत घटनादुरुस्ती मानली न जाता, साध्या बहुमताच्या कायद्याद्वारे संसदेची कृती.
- द्विसदनीय राज्ये: द्विसदनी विधिमंडळे असणाऱ्या राज्यांच्या उदाहरणांमध्ये महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, बिहार, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा यांचा समावेश होतो.
आंतर-विषय नमुने
आमदार (MLC) निवडणुका आणि तळागाळातील युतीची वाटाघाटी
विधान परिषद (MLC) निवडणुकांवर अनेकदा स्थानिक प्राधिकारी आणि पदवीधर मतदारसंघांचा प्रभाव असतो, ज्यामुळे महायुती/आघाडीची वाटाघाटी थेट ग्रामीण आणि शहरी महाराष्ट्रातील तळागाळातील राजकीय गतिशीलतेशी जोडली जाते.
कलम १६९ आणि राज्याची कायदेविषयक सर्वोच्चता
विधानपरिषद निर्माण करण्याचे किंवा ती बरखास्त करण्याचे संसदेचे अनुच्छेद १६९ मधील अधिकार राज्य विधिमंडळाच्या रचनेला थेट संघराज्यीय विधिमंडळाच्या सर्वोच्चक्रियेशी आणि विशेष बहुमताच्या आवश्यकतांशी जोडतात.
विधान परिषदेची रचना, कलम १६९ अंतर्गत निर्मिती प्रक्रिया आणि सदस्यांचे निवृत्ती चक्र यावर बहु-विधान (मल्टी-स्टेटमेंट) प्रश्नाची अपेक्षा करा.
संबंधित PYQ · 2
संबंधित PYQ · 2
- 2011MPSC_PRELIMSGS1
How many members are there in Maharashtra Vidhan Parishad at present ?
- 2022MPSC_PRELIMSGS1
Which Article of the Indian Constitution empowers the Parliament of India to create or abolish Legislative Councils, if the Legislative Assembly of the State passes a resolution to that effect ?
