Current Affairs

Sign in
राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
GS2

आशिष शेलार यांची ई-स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशनच्या अध्यक्षपदी निवड

Source:newsonair ↗

हे का महत्त्वाचे आहे

MPSC Combined Prelims मध्ये राज्यातील राजकारण्यांच्या राष्ट्रीय किंवा आंतरराष्ट्रीय क्रीडा संघटनांवरील नियुक्त्यांवर नियमितपणे प्रश्न विचारले जातात (उदा. सुरेश कलमाडी यांचा AAA मधील कार्यकाळ). ई-स्पोर्ट्सचा (esports) विकास आणि राज्यमंत्र्यांच्या अंतर्गत असणारी त्याची औपचारिक प्रशासकीय रचना यामुळे ही चालू घडामोडींची एक अत्यंत महत्त्वाची अपडेट ठरते.

सारांश

ईस्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF) च्या सर्वसाधारण सभेत महाराष्ट्राचे मंत्री आशिष शेलार यांची अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली आहे. ही निवडणूक भारतातील झपाट्याने वाढणाऱ्या ईस्पोर्ट्स क्षेत्रासाठी एक महत्त्वपूर्ण प्रशासकीय घडामोड मानली जात आहे, ज्यामध्ये तब्बल 52 कोटी गेमर्स आहेत. राष्ट्रीय संघ, स्पष्ट निवड नियम आणि विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रम स्थापित करून पारंपारिक खेळांप्रमाणेच ईस्पोर्ट्सची रचना करणे हे ESGF चे उद्दिष्ट आहे.

मुख्य मुद्दे

  • महाराष्ट्राचे इलेक्ट्रॉनिक्स, आयटी, एआय विकास आणि सांस्कृतिक कार्य मंत्री आशिष शेलार यांची एस्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF) च्या अध्यक्षपदी निवड झाली आहे.
  • ESGF च्या सर्वसाधारण सभेदरम्यान ही निवडणूक पार पडली, ज्यामध्ये 22 राज्यांतील प्रतिनिधी उपस्थित होते.
  • कौशल्य प्रशिक्षण आणि रोजगार निर्मितीसह ई-स्पोर्ट्सचे एका व्यावसायिक कारकीर्दीच्या मार्गात रूपांतर करण्यासाठी एक व्यावसायिक, पारदर्शक आणि संरचित आराखडा तयार करण्याचा महासंघाचा मानस आहे.
  • सध्या, भारतात सुमारे 52 कोटी (520 दशलक्ष) गेमर्स आहेत, ज्यामध्ये सुमारे 11 कोटी लोक दररोज गेम खेळतात, 28 खेळांमध्ये स्पर्धांचे आयोजन केले जाते आणि ई-स्पोर्ट्सचा प्रेक्षकवर्ग 8 ते 9 कोटी इतका आहे.
  • ESGF चे उद्दिष्ट पारंपारिक शारीरिक खेळांप्रमाणेच राष्ट्रीय संघ, निवड प्रक्रिया, नियम आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिनिधित्व यांना औपचारिक स्वरूप देणे हे आहे.

महत्त्वाच्या संज्ञा

ई-स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF)

पारंपारिक क्रीडा महासंघांच्या धर्तीवर रचना असलेली, भारतातील ई-स्पोर्ट्स आणि बौद्धिक खेळांना (माइंड स्पोर्ट्स) प्रोत्साहन देण्यासाठी, त्यांचे नियमन करण्यासाठी आणि त्यांचा विकास करण्यासाठी जबाबदार असलेली एक राष्ट्रीय संस्था.

UPSC context

MPSC GS पेपर II आणि III. राष्ट्रीय क्रीडा प्रशासकीय संस्था आणि त्यांच्या संघटनात्मक घडामोडींविषयीच्या जागरूकतेची चाचणी घेते.

Source
आशिष शेलार

एक ज्येष्ठ BJP नेते, ॲडव्होकेट, महाराष्ट्राचे माहिती तंत्रज्ञान आणि सांस्कृतिक कार्य कॅबिनेट मंत्री आणि BCCI चे माजी कोषाध्यक्ष, ऑगस्ट 2026 मध्ये ESGF चे अध्यक्ष म्हणून निवडून आले.

UPSC context

MPSC Prelims आणि GS Paper II. राज्य मंत्रिमंडळातील कॅबिनेट मंत्री, त्यांचे खातेवाटप आणि प्रमुख प्रशासकीय नियुक्त्यांच्या ज्ञानाची चाचणी घेते.

Source
ई-स्पोर्ट्स

व्यावसायिक स्तरावर खेळले जाणारे स्पर्धात्मक आणि संघटित व्हिडिओ गेमिंग, ज्याला अधिकृत क्रीडा प्रकार म्हणून मान्यता देण्यात आली आहे आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसारख्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये त्याचा समावेश करण्यात आला आहे.

UPSC context

MPSC GS पेपर III (ICT & HRD). डिजिटल उद्योगाची वाढ, युवा रोजगार आणि तंत्रज्ञानावर आधारित क्रीडा धोरणे यांच्या आकलनाची चाचणी घेते.

Source
बौद्धिक क्रीडा

बौद्धिक, रणनीतीवर आधारित खेळ (जसे की बुद्धिबळ, ड्राफ्ट्स आणि ई-स्पोर्ट्स) जे शारीरिक क्षमतेपेक्षा संज्ञानात्मक आणि रणनीतिक विचारांची चाचणी घेतात.

UPSC context

MPSC GS Paper III (HRD). संज्ञानात्मक कौशल्य-विकास उपक्रम आणि युवा विकास क्रीडांच्या आधुनिक वर्गीकरणाच्या आकलनाची चाचणी घेते.

Source
राष्ट्रीय क्रीडा विकास संहिता

क्रीडा महासंघांमध्ये सुशासन, पारदर्शकता आणि वयाच्या फसवणुकीला आळा घालणे सुनिश्चित करण्यासाठी 2011 मध्ये भारताच्या युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाने स्थापित केलेली एक संहिता.

UPSC context

MPSC GS पेपर II (शासन) आणि GS पेपर III. भारतातील क्रीडा प्रशासनाचे नियमन करणाऱ्या नियामक संहितांच्या ज्ञानाची चाचणी घेते.

Source

पूर्वपरीक्षा सापळा

ESGF ला इंडियन ऑलिम्पिक असोसिएशन (IOA) कडून ई-स्पोर्ट्ससाठीची एकमेव नियामक संस्था म्हणून मान्यता प्राप्त आहे.

उमेदवार अनेकदा ई-स्पोर्ट्स प्रशासनाची सामान्य क्रिकेट/क्रीडा प्रशासनाशी गल्लत करतात, आणि ESGF ला थेट भारतीय ऑलिम्पिक संघटना (IOA) किंवा क्रीडा मंत्रालयाची मान्यता असल्याचे गृहीत धरतात, तर प्रत्यक्षात त्याला भारतीय पॅरालिम्पिक समितीकडून (PCI) मान्यता मिळालेली आहे.

संबंधित स्थिर संकल्पना

Polity and Governance / IT Act

भारतात केंद्रीय पातळीवर ऑनलाइन गेमिंग आणि ई-स्पोर्ट्सचे नियमन कसे केले जाते?

  • नोडल मंत्रालये: ऑनलाइन गेमिंगसाठी MeitY हे नोडल मंत्रालय आहे, तर ई-स्पोर्ट्स (बहु-क्रीडा स्पर्धा म्हणून) युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अखत्यारीत येते.
  • नियामक चौकट: IT सुधारणा नियम 2023 ने परवानगीयोग्य ऑनलाइन रिअल-मनी गेम्सची पडताळणी करण्यासाठी स्वयं-नियामक संस्थांसाठी (SRBs) एक आराखडा सादर केला आहे.
Maharashtra Economy and Infrastructure

महाराष्ट्राच्या AVGC धोरणाची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?

  • क्षेत्रांवर लक्ष: विशेष वित्तीय प्रोत्साहने आणि जमीन वाटपाच्या माध्यमातून ॲनिमेशन, व्हिज्युअल इफेक्ट्स, गेमिंग आणि कॉमिक्स (AVGC) ला प्रोत्साहन देते.
  • रोजगार ध्येय: ई-स्पोर्ट्स प्रतिभा विकासाशी सुसंगती साधत, महाराष्ट्राला डिजिटल सामग्री निर्मितीचे जागतिक केंद्र म्हणून स्थापित करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

आंतर-विषय नमुने

  • ई-स्पोर्ट्सची वाढ आणि AVGC धोरण

    गेमिंगमधील झपाट्याने झालेली वाढ (52 कोटी खेळाडू) महाराष्ट्राच्या AVGC-XR धोरण 2023 ला थेट पूरक ठरते, ज्याचे उद्दिष्ट उच्च-कौशल्याचे रोजगार आणि डिजिटल इनक्युबेशन केंद्रे निर्माण करणे हे आहे।

  • क्रीडा प्रशासनातील मंत्री

    शेलार यांचे MCA/BCCI कडून ESGF मधील स्थित्यंतर राष्ट्रीय क्रीडा महासंघांमध्ये सक्रिय मंत्री/राजकारण्यांच्या सहभागाबाबत सध्या सुरू असलेल्या प्रशासकीय वादाला अधोरेखित करते.

MPSC शेलार यांच्या दुहेरी प्रोफाईलवर लक्ष्य करू शकते: वांद्रे पश्चिमचे आमदार, सध्याची IT/AI खाती आणि PCI-मान्यताप्राप्त ESGF चे त्यांचे अध्यक्षपद.

संबंधित PYQ · 1

संबंधित PYQ · 1

  • 2026MPSC_PRELIMSGS1

    During which tenure did Shri. Suresh Kalmadi hold the presidency of the 'Asian Athletics Association' ?