ई-स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन: आशिष शेलार यांनी स्वीकारली अध्यक्षपदाची धुरा
Source:socialnews-xyz ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्रातील प्रमुख राजकीय नेत्यांच्या प्रमुख क्रीडा महासंघांवरील नियुक्त्या MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षेसाठी अत्यंत प्रासंगिक आहेत (सुरेश कलमाडी यांच्या क्रीडा महासंघाच्या अध्यक्षपदावरील मागील प्रश्नांप्रमाणेच). राज्य मंत्रिमंडळातील खाती (जसे की शेलार यांचे IT आणि AI मंत्रालय) आणि उदयोन्मुख डिजिटल क्रीडा पायाभूत सुविधांचा विकास समजून घेणे परीक्षेच्या राज्यव्यवस्था, प्रशासन आणि विज्ञान व तंत्रज्ञान या विभागांसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे.
सारांश
ॲड. आशिष शेलार, महाराष्ट्राचे इलेक्ट्रॉनिक्स, IT, AI आणि सांस्कृतिक कार्य मंत्री, यांची ई स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF) च्या अध्यक्षपदी एकमताने निवड करण्यात आली आहे. MCA, BCCI आणि ACC मध्ये यापूर्वी नेतृत्व भूमिका बजावलेले एक प्रख्यात क्रीडा प्रशासक, शेलार आता ESGF चे नेतृत्व करतील— जी पॅरालिम्पिक कमिटी ऑफ इंडिया (PCI) द्वारे मान्यताप्राप्त एक राष्ट्रीय संस्था असून संपूर्ण भारतात ई-स्पोर्ट्स आणि माइंड स्पोर्ट्सच्या प्रसाराचे व नियमनाचे काम पाहते.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्राचे इलेक्ट्रॉनिक्स, आयटी, एआय आणि सांस्कृतिक कार्य मंत्री, ॲड. आशिष शेलार यांची नवी दिल्ली येथे ई स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF) च्या अध्यक्षपदी निवड झाली आहे.
- शेलार यांच्या उमेदवारीचा प्रस्ताव ESGF चे संस्थापक/कार्यकारी अध्यक्ष ॲड. नंदन झा आणि अध्यक्ष अशोक ध्यानचंद यांनी मांडला आणि सरचिटणीस गुरशरण सिंग यांनी त्यास अनुमोदन दिले, ज्याला सर्वानुमते पाठिंबा मिळाला.
- ॲड. आशिष शेलार यांना क्रीडा प्रशासनाचा दांडगा अनुभव असून, त्यांनी यापूर्वी मुंबई क्रिकेट असोसिएशन (MCA), BCCI चे पदाधिकारी म्हणून आणि सध्या आशियाई क्रिकेट परिषद (ACC) चे बोर्ड सदस्य म्हणून काम पाहिले आहे.
- ई स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF) ही भारतात ई-स्पोर्ट्स आणि माइंड स्पोर्ट्सना प्रोत्साहन देण्यासाठी, त्यांचे नियमन करण्यासाठी आणि त्यांचा विकास करण्यासाठी एक राष्ट्रीय संघटना म्हणून कार्य करते.
- ESGF हे ग्लोबल एस्पोर्ट्स फेडरेशन (GEF), इंटरनॅशनल एस्पोर्ट्स फेडरेशन (IESF) शी संलग्न आहे आणि त्याला पॅरालिम्पिक कमिटी ऑफ इंडिया (PCI) कडून अधिकृतपणे मान्यता प्राप्त आहे.
- या कार्यक्रमादरम्यान हे अधोरेखित करण्यात आले की, भारतातील सुमारे 600 दशलक्ष लोक ई-स्पोर्ट्सशी जोडलेले आहेत आणि भारतीय ई-स्पोर्ट्स संघ सप्टेंबर 2026 मध्ये जपानमध्ये होणाऱ्या आगामी आशियाई क्रीडा स्पर्धेत सहभागी होणार आहे.
महत्त्वाच्या संज्ञा
ई-स्पोर्ट्स गेम्स फेडरेशन (ESGF)
भारतातील एक राष्ट्रीय संस्था जी ई-स्पोर्ट्स आणि माइंड स्पोर्ट्सना प्रोत्साहन देते, त्यांचे नियमन करते आणि त्यांचा विकास करते. हिला भारतीय पॅरालिम्पिक समितीची मान्यता असून ती ऑलिम्पिक/पॅरालिम्पिक नियमावलींशी सुसंगत आहे.
UPSC context
MPSC GS पेपर १ (क्रीडा प्रशासन). मान्यताप्राप्त क्रीडा संघटना आणि राज्य मंत्रिमंडळातील खात्यांविषयीच्या ज्ञानाचे परीक्षण करते.
ईस्पोर्ट्स फेडरेशन ऑफ इंडिया (ESFI)
2016 मध्ये स्थापन झालेली, भारतातील स्पर्धात्मक व्हिडिओ गेमिंगसाठीची ही एक नफाविरहित राष्ट्रीय नियामक संस्था आहे. ही इंटरनॅशनल ईस्पोर्ट्स फेडरेशन आणि एशियन ईस्पोर्ट्स फेडरेशनची पूर्ण सदस्य आहे.
UPSC context
MPSC GS Paper 1 (क्रीडा आणि तंत्रज्ञान). जागतिक स्पर्धांसाठी भारतीय खेळाडूंची निवड करणाऱ्या नियामक संस्थांविषयीच्या जागरूकतेची चाचणी घेते.
भारतीय पॅरालिम्पिक समिती (PCI)
१९९२ मध्ये स्थापन झालेली राष्ट्रीय संस्था जी पॅरालिम्पिक खेळ आणि इतर आंतरराष्ट्रीय पॅरा-क्रीडा स्पर्धांमध्ये भारतीय खेळाडूंची निवड आणि व्यवस्थापन करण्यासाठी जबाबदार आहे, जिला आंतरराष्ट्रीय पॅरालिम्पिक समितीने मान्यता दिली आहे.
UPSC context
MPSC GS पेपर १ (क्रीडा GK). केंद्रीय क्रीडा संघटना आणि पॅरा-ॲथलीट प्रशासनाच्या ओळखीची चाचणी घेते.
ग्लोबल एस्पोर्ट्स फेडरेशन (GEF)
सिंगापूर येथे २०१९ मध्ये स्थापन झालेली एक आंतरराष्ट्रीय बिगर-शासकीय संघटना. ही संस्था जागतिक स्तरावर ई-स्पोर्ट्सच्या वैधतेला, प्रतिष्ठेला आणि वाढीला प्रोत्साहन देते आणि वार्षिक 'ग्लोबल ई-स्पोर्ट्स गेम्स'चे आयोजन करते.
UPSC context
MPSC GS Paper 1 (आंतरराष्ट्रीय क्रीडा संघटना). डिजिटल क्रीडा प्लॅटफॉर्मचे संचालन करणाऱ्या जागतिक संघटनांबद्दलच्या आकलनाची चाचणी घेते.
मुंबई क्रिकेट असोसिएशन (MCA)
मुंबई आणि सभोवतालच्या जिल्ह्यांमधील क्रिकेटसाठीची अधिकृत नियामक संस्था. 1930 मध्ये स्थापन झालेली ही संस्था देशांतर्गत क्रिकेटचे नियमन करते आणि तिचे मुख्यालय प्रतिष्ठित वानखेडे स्टेडियम येथे आहे.
UPSC context
MPSC GS पेपर १ (महाराष्ट्र राज्य सामान्य ज्ञान). राज्यातील प्रमुख क्रीडा संघटना आणि त्यांच्या नेतृत्वाविषयीच्या ज्ञानाची चाचणी घेते.
पूर्वपरीक्षा सापळा
ESGF ला भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशन (IOA) कडून भारतातील ई-स्पोर्ट्ससाठी सर्वोच्च संस्था म्हणून मान्यता मिळाली आहे.
ESGF ला एकमेव सर्वोच्च संस्था म्हणून पॅरालिम्पिक कमिटी ऑफ इंडिया (PCI) कडून अधिकृतपणे मान्यता मिळाली आहे, इंडियन ऑलिम्पिक असोसिएशन (IOA) किंवा MYAS कडून नाही.
संबंधित स्थिर संकल्पना
भारत सरकारअंतर्गत ई-स्पोर्ट्सचे अधिकृतपणे वर्गीकरण आणि नियमन कसे केले जाते?
- खातेवाटप: 2022 मध्ये, बहु-क्रीडा स्पर्धांचा एक भाग म्हणून इस्पोर्ट्सचा (Esports) अधिकृतपणे युवा कार्यक्रम आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या (MYAS) अंतर्गत समावेश करण्यात आला.
- नियामक विभाजन: एस्पोर्ट्स हे ऑनलाईन गेमिंग/जुगारापेक्षा भिन्न आहे, ज्याचे नियमन इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाद्वारे (MeitY) केले जाते.
- शासी मंडळे: पारंपरिक खेळांच्या विपरीत, ई-स्पोर्ट्समध्ये (ESGF आणि ESFI सारखे) मंत्रालयाची अनन्य मान्यता मिळवू इच्छिणारे अनेक प्रतिस्पर्धी राष्ट्रीय महासंघ आहेत.
महाराष्ट्राच्या माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) प्रशासनाची प्रशासकीय रचना काय आहे?
- नोडल विभाग: मुख्य सचिवांच्या अंतर्गत असलेले माहिती तंत्रज्ञान संचालनालय (DIT) महाराष्ट्रात प्रमुख ई-गव्हर्नन्स धोरणांची अंमलबजावणी करते.
- राज्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता धोरण: तळागाळात तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यासाठी आणि केंद्रीय 'IndiaAI Mission' शी सुसंगत राहण्यासाठी महाराष्ट्र एका स्वतंत्र AI धोरणाचा मसुदा तयार करत आहे.
आंतर-विषय नमुने
ई-स्पोर्टส์ विरुद्ध ऑनलाइन गेमिंग नियमन
क्रीडा मंत्रालयांतर्गत येणाऱ्या ॲथलेटिक डिजिटल खेळांना MeitY द्वारे नियमन केल्या जाणाऱ्या व्यावसायिक रिअल-मनी गेमिंगपासून वेगळे करते, जे डिजिटल कायद्यांमधील एका महत्त्वपूर्ण विभाजनाचे प्रतिबिंब आहे.
क्रीडा प्रशासनातील राजकारणी
कार्यरत मंत्र्यांनी क्रीडा महासंघांमध्ये कार्यकारी पदे भूषवण्याबाबत, लोढा समितीच्या मार्गदर्शक तत्त्वांसह, कायदेशीर वादांचा आढावा घेते.
MPSC ई-स्पोर्ट्स आणि ऑनलाइन गेमिंगमधील नियामक फरक, किंवा महाराष्ट्राच्या नवीन IT/AI धोरणात्मक उपक्रमांची चाचणी घेऊ शकते.
संबंधित PYQ · 1
संबंधित PYQ · 1
- 2026MPSC_PRELIMSGS1
During which tenure did Shri. Suresh Kalmadi hold the presidency of the 'Asian Athletics Association' ?
