Current Affairs

Sign in
अर्थव्यवस्थाGS3
GS3

एसटी महामंडळाच्या जमिनीच्या विकासाला महाराष्ट्र सरकारची मंजुरी

Source:hindustantimes ↗

हे का महत्त्वाचे आहे

महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय मालमत्ता कमाई उपक्रम (asset monetization initiatives), सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSU) जमीन सुधारणा आणि पायाभूत सुविधा विकास धोरण समजून घेण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे.

सारांश

महाराष्ट्र राज्य मंत्रिमंडळाने महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (MSRTC) मालकीच्या ३,५०० एकरांहून अधिक जमिनीच्या विकासासाठी एका महत्त्वाच्या धोरणात्मक निर्णयाला मंजुरी दिली आहे. हा प्रकल्प महाराष्ट्रभरातील पायाभूत सुविधांच्या सुविधांचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि वित्तीय व्यवहार्यता सुधारण्यासाठी राज्य परिवहन महामंडळाच्या कमी वापर झालेल्या जमीन मालमत्तांचे मुद्रीकरण करण्याच्या उद्देशाने हाती घेण्यात आला आहे.

मुख्य मुद्दे

  • महाराष्ट्र सरकारने महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (MSRTC) मालकीच्या ३,५०० एकरहून अधिक जमिनीच्या विकासाला मंजुरी दिली आहे.
  • या उपक्रमाचा उद्देश महसूल मिळवण्यासाठी आणि वाहतूक पायाभूत सुविधांचा स्तर उंचावण्यासाठी राज्य परिवहन महामंडळाच्या कमी वापर होत असलेल्या सार्वजनिक जमिनीच्या मालमत्तांचे आधिपत्य monetization करणे हा आहे.
  • राज्यातील विविध मोक्याच्या ठिकाणचे एमएसआरटीसीचे (MSRTC) भूखंड व्यावसायिक आणि मिश्र-वापराच्या रिअल इस्टेट विकासासाठी खुले केले जातील.

महत्त्वाच्या संज्ञा

महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ (MSRTC)

महाराष्ट्रात प्रवासी आणि मालवाहतूक बस सेवा पुरवणारी राज्य सरकारच्या मालकीची सार्वजनिक वाहतूक महामंडळ, ज्याची स्थापना १९५० च्या रस्ते वाहतूक महामंडळ कायद्यांतर्गत झाली आहे.

UPSC context

MPSC पेपर III (अर्थव्यवस्था/पायाभूत सुविधा): सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम, राज्य परिवहन महामंडळे आणि मालमत्ता मुद्रीकरण धोरणांवरील प्रश्नांसाठी महत्त्वाचे.

Source

पूर्वपरीक्षा सापळा

कॅबिनेटच्या मंजुरीनुसार MSRTC च्या ३,५०० एकर जमिनीची मालकी कायमस्वरूपी खाजगी विकासकांकडे हस्तांतरित करण्यात आली आहे.

स्पर्धक उमेदवारांचा भाडेपट्ट्याच्या कालावधीबाबत गैरसमज होऊ शकतो किंवा जमिनीची मालकी कायमस्वरूपी हस्तांतरित झाली आहे असे त्यांना वाटू शकते, तर प्रत्यक्षात पीपीपी (PPP) मॉडेल अंतर्गत हा एक दीर्घकालीन भाडेपट्टा आहे.

संबंधित स्थिर संकल्पना

Maharashtra Polity and Governance

महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाचा (MSRTC) कायदेशीर पाया आणि भूमिका काय आहे?

  • वैधानिक उगम: राज्यस्तरीय सार्वजनिक वाहतूक पुरवठादार म्हणून रस्ते वाहतूक महामंडळ कायदा, १९५० अंतर्गत स्थापित.
  • प्रशासकीय नियंत्रण: महाराष्ट्र शासनाच्या परिवहन विभागाच्या प्रशासकीय नियंत्रणाखालील कार्ये.
  • मुख्य आदेश: महाराष्ट्रेभर सुरक्षित, पुरेशी, किफायतशीर आणि योग्य प्रकारे समन्वित प्रवासी रस्ते वाहतूक सेवा पुरवण्याचे उद्दिष्ट आहे.

आंतर-विषय नमुने

  • राज्य पीएसयू मुद्रीकरण विरुद्ध राष्ट्रीय मालमत्ता गतिकरण

    MSRTC चे मुद्रीकरण धोरण हे तोट्यात चाललेल्या सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांना वाचवण्यासाठी राज्य सार्वजनिक क्षेत्र उपक्रम स्तरावर लागू केलेल्या राष्ट्रीय मालमत्ता मुद्रीकरण पाइपलाइनशी (जसे की NMP) तंतोतंत जुळणारे आहे.

  • सार्वजनिक जमिनीचा पट्टा आणि राजकोषीय संघराज्यवाद

    सार्वजनिक जमिनीसाठी ९८ वर्षांच्या लिजसह पीपीपी (PPP) मॉडेलचा वापर करणे, हा महाराष्ट्राच्या विकसित होत असलेल्या नागरी जमीन महसूल संहितेशी आणि राजकोषीय संघराज्यवादाच्या वादाशी संबंधित आहे.

MSRTC च्या जमिनीचे मुद्रीकरण (land monetization) आणि सुबोध कुमार समितीच्या शिफारसी हे MPSC च्या वर्णनात्मक किंवा विधान स्वरूपाच्या प्रश्नांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मुद्दे आहेत.

संबंधित PYQ · 2

संबंधित PYQ · 2

  • 2022MPSC_PRELIMSGS1

    Government of Maharashtra has adopted gender budgeting from the year ________.

  • 2021MPSC_PRELIMSGS1

    Maharashtra Legislative Council completed its 50 years of existence in ______.