महाराष्ट्र दारूमुक्त राज्य धोरण आणि सार्वजनिक आरोग्य चौकट
Source:deccanchronicle ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
MPSC उमेदवारांसाठी महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय शासन धोरणे, सार्वजनिक आरोग्य उपक्रम आणि औषध नियंत्रण चौकट समजून घेण्यासाठी महत्त्वपूर्ण.
सारांश
महाराष्ट्र मंत्रिमंडळाने २०२९ पर्यंत अंमली पदार्थमुक्त राज्याचे लक्ष्य ठेवून एका सामरिक मार्गदर्शकतत्वांना (स्ट्रॅटेजिक रोडमॅप) मंजुरी दिली आहे, ज्यामध्ये कडक कायदा अंमलबजावणी, अंमली पदार्थ सेवन प्रतिबंधक आराखडे आणि सार्वजनिक आरोग्य पुनर्वसन कार्यक्रमांचा समावेश आहे.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्र मंत्रिमंडळाने वर्ष २०२९ पर्यंत राज्याला पूर्णपणे अंमली पदार्थमुक्त करण्याच्या उद्देशाने एका सर्वसमावेशक धोरणात्मक आराखड्याला मंजुरी दिली आहे.
- हा उपक्रम ड्रग्स तस्करीविरोधात कडक अंमलबजावणी, पीडितांचे पुनर्वसन आणि शैक्षणिक संस्था व स्थानिक समुदायांमध्ये जनजागृती मोहिमा राबवण्यावर लक्ष केंद्रित करतो.
- हे सार्वजनिक आरोग्य सुरक्षा आणि सामाजिक कल्याण प्रशासनाTowards च्या राज्य सरकारच्या धोरणात्मक उपायांवर प्रकाश टाकते.
महत्त्वाच्या संज्ञा
२०२९ पर्यंत दारू/नशामुक्त राज्याची योजना
राष्ट्रीय 'नशा मुक्त भारत अभियाना'च्या धर्तीवर, २०२९ पर्यंत अमली पदार्थांचे उत्पादन, तस्करी आणि सेवन पूर्णपणे समूळ उच्चाटन करण्यासाठी राज्य सरकारने सर्वसमावेशक धोरणाचा सर्वसमावेशक दृष्टिकोन स्वीकारत मंजुरी दिली आहे.
UPSC context
MPSC पेपर II (शासन आणि सामाजिक क्षेत्रातील योजना) साठी महत्त्वाचे, राज्यस्तरीय धोरणात्मक हस्तक्षेप, सार्वजनिक आरोग्य धोरणे आणि औषध-नियंत्रण शासन यांचे परीक्षण करणारे.
महाराष्ट्र मंत्रिमंडळ
राज्याच्या मंत्रिमंडळाचे सर्वोच्च कार्यकारी निर्णय घेणारे मंडळ, ज्याचे नेतृत्व मुख्यमंत्री करतात आणि जे बहु-विभागीय अंमली पदार्थ विरोधी रोडमॅपसारख्या प्रमुख प्रशासकीय धोरणे तयार करण्यासाठी जबाबदार आहे.
UPSC context
MPSC पेपर II (राज्य प्रशासन आणि कार्यकारी यंत्रणा) साठी सुसंगत, महाराष्ट्रातील कार्यकारी अधिकार आणि धोरण अंमलबजावणीवर लक्ष केंद्रित करत आहे.
पूर्वपरीक्षा सापळा
२०२९ चा अंमली पदार्थमुक्त रोडमॅप हा केवळ एक केंद्रीय कायद्याची अंमलबजावणी करणारा उपक्रम असून, तो राज्यस्तरीय विभागांच्या समन्वयाशिवाय राबवला जातो.
स्पर्धक अनेकदा असा ग्रह करून घेतात की, नशा मुक्त भारत अभियानासारख्या केंद्रीय योजनांची अंमलबजावणी केवळ सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाकडून राज्यस्तरीय बहु-विभागीय नोडल अधिकाऱ्यांशिवाय केली जाते.
संबंधित स्थिर संकल्पना
भारतातील अंमली पदार्थ आणि मनोविकार परिणाम (सायकोट्रॉपिक) करणाऱ्या पदार्थांशी संबंधित प्रमुख वैधानिक तरतुदी आणि संस्थात्मक चौकट कोणती आहे?
- NDPS कायदा १९८५: एनडीपीएस कायदा, १९८५ हा अंमली पदार्थ आणि सायकोट्रॉपिक पदार्थांचे उत्पादन, निर्मिती, बाळगणे, विक्री, खरेदी, वाहतूक आणि वापरावर बंदी घालतो.
- एनसीबीचे अधिकार क्षेत्र: NCB ही गृह मंत्रालयांतर्गत, अंमली पदार्थांच्या तस्करीचा मुकाबला करण्यासाठी जबाबदार असलेली सर्वोच्च कायदा अंमलबजावणी आणि गुप्तचर यंत्रणा आहे.
- घटनात्मक मार्गदर्शक तत्त्वे: राज्यघटनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमधील (DPSP) कलम ४७ हे राज्याला आरोग्याला अपायकारक असलेल्या अंमली पेये आणि पदार्थांच्या सेवनावर बंदी आणण्याचे निर्देश देते.
आंतर-विषय नमुने
सार्वजनिक आरोग्य हस्तक्षेपांची अंतर्गत सुरक्षेशць भेट
महाराष्ट्राचा बहु-विभागीय अंमली पदार्थ विरोधी रोडमॅप सार्वजनिक आरोग्य धोरणाला (GS-2) नार्को-टेररिझम आणि संघटित गुन्हेगारी सिंडिकेटच्या अंतर्गत सुरक्षा आव्हानांशी (GS-3) जोडतो.
२०२९ च्या अंमली पदार्थमुक्त रोडमॅप, त्याचे चार स्तंभ आणि नशा मुक्त भारत अभियानाच्या अभिसरणावर (convergence) विधान-आधारित MPSC प्रश्न येण्याची अपेक्षा करा.
संबंधित PYQ · 2
संबंधित PYQ · 2
- 2018MPSC_PRELIMSGS1
Government of Maharashtra's Sumatibai Sukalikar Udyogini Mahila Sakshamikaran Yojana is related to
- 2024MPSC_PRELIMSGS1
Match the following pairs : | List-I | List-II | |---|---| | (a) Dr. Nitin Karmalkar Committee | (i) For implementation of National Education Policy - 2020 in Maharashtra | | (b) Nitin Karir Committee | (ii) To enquire the incident which happened during the distribution of Maharashtra Bhushan Award | | (c) Sunil Pawar Committee | (iii) To study why the rates of onion collapse. | | (d) Dr. K. Kasturirangan Committee | (iv) To make the syllabus for pre-primary to degree according to National Education Policy - 2020 | Code: (a) (b) (c) (d)
