Current Affairs

Sign in
विज्ञान आणि तंत्रज्ञानGS3
GS3

सार्वजनिक सेवा आणि प्रशासनासाठी महाराष्ट्र कृत्रिम बुद्धिमत्ता धोरण

Source:newsonair ↗

हे का महत्त्वाचे आहे

महाराष्ट्रातील राज्यस्तरीय तंत्रज्ञानविषयक धोरणात्मक उपक्रम, डिजिटल प्रशासन आणि औद्योगिक विकास समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचे.

सारांश

महाराष्ट्र सरकारने राज्यात उद्योगांच्या विकासाला गती देण्यासाठी, प्रशासकीय सुशासन सुधारण्यासाठी आणि कार्यक्षम जनसेवा वितरणासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञानाचा (AI) वापर करण्यासाठी 'एआय धोरण २०२६' (AI Policy 2026) जाहीर केले आहे.

मुख्य मुद्दे

  • महाराष्टrumध्ये उद्योगांच्या वाढीला चालना देण्यासाठी, प्रशासन सुधारण्यासाठी आणि सार्वजनिक सेवा वितरण अधिक प्रभावी करण्यासाठी एआय धोरण २०२६ (AI Policy 2026) जाहीर करण्यात आले आहे.
  • या धोरणाचा उद्देश महाराष्ट्राला कृत्रिम बुद्धिमत्ता (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) नवोपक्रम, डेटा पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल कौशल्य विकासाचे अग्रगण्य केंद्र म्हणून प्रस्थापित करणे हा आहे.
  • हे प्रशासनात कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) नैतिक अंमलबजावणीवर आणि जनहितासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यावर लक्ष केंद्रित करते.

महत्त्वाच्या संज्ञा

महाराष्ट्र कृत्रिम बुद्धिमत्ता धोरण २०२६

उद्योग विकासाला वेग देण्यासाठी, प्रशासकीय सुशासन सुधारण्यासाठी आणि सार्वजनिक सेवा वितканаसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारद्वारे मंजूर करण्यात आलेला राज्यस्तरीय धोरणात्मक रोडमॅप.

UPSC context

MPSC पेपर III (विज्ञान व तंत्रज्ञान / राज्य धोरणे) - महाराष्ट्राच्या उदयोन्मुख तंत्रज्ञान प्रशासन, स्टार्टअप उपक्रम आणि आर्थिक उद्दिष्टांबद्दलची जागरूकता तपासते.

Source
महाराष्ट्र शासन

महाराष्ट्र राज्याची कार्यकारी शाखा, ज्याने प्रादेशिक तंत्रज्ञान स्वीकार्यता आणि गुंतवणूक वाढवण्यासाठी एआय धोरण २०२६ तयार केले आणि त्याची अंमलबजावणी केली.

UPSC context

MPSC पेपर II/III (राज्यशास्त्र आणि प्रशासन / अर्थव्यवस्था) - राज्यस्तरीय धोरण निर्मिती, प्रशासकीय कारभार आणि आर्थिक विकास धोरणांच्या ज्ञानाची चाचणी घेते.

Source

संबंधित स्थिर संकल्पना

Science and Technology - Information Technology

भारताच्या राष्ट्रीय कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) धोरण आणि संगणकीय (कम्प्युट) आराखड्यांतर्गत प्रमुख संस्थात्मक यंत्रणा कोणत्या आहेत?

  • इंडियाएआय मिशन: IndiaAI मिशन ही एक सर्वसमावेशक चौकट म्हणून काम करते, जी राष्ट्रीय संगणकीय क्षमता, स्टार्टअप वित्तपुरवठा आणि नैतिक मार्गदर्शक तत्त्वे प्रदान करते.
  • जीपीयू पायाभूत सुविधा: कम्पु्युट क्षमता (Compute Capacity) मध्ये देशांतर्गत AI स्टार्टअप्स आणि संशोधन संस्थांना मदत करण्यासाठी समर्पित GPU पायाभूत सुविधा उभारण्याचा समावेश आहे.

आंतर-विषय नमुने

  • राज्याचे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) धोरण + राष्ट्रीय डिजिटल पायाभूत सुविधा

    महाराष्ट्र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) धोरण 'कम्प्युट-ॲज-अ-सर्व्हिस' (Compute-as-a-Service) पायाभूत सुविधांचा वापर करते, ज्यामुळे राज्याच्या पातळीवरील औद्योगिक धोरण हे थेट इंडियाएआय मिशन (IndiaAI Mission) सारख्या राष्ट्रीय डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा उपक्रमांशी जोडले जाते.

  • AI धोरण + MSME अनुदान चौकट

    MPSC अभ्यासक्रमांतर्गत राज्य-संचालित व्हेंचर फंडिंग आणि MSME अनुदाने तंत्रज्ञान प्रशासनाला विकेंद्रित आर्थिक विकास आणि रोजगार निर्मितीच्या उद्दिष्टांशी जोडतात.

महाराष्ट्र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) धोरण २०२६ ची उद्दिष्टे, GPU संगणकीय क्षमता (कम्प्युट कॅपॅसिटी), आणि क्षेत्रनिहाय उत्कृष्ट केंद्रांचे (Centers of Excellence) निकष हे MPSC मधील जोड्या लावा या स्वरूपाच्या प्रश्नांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे साहित्य आहेत.

संबंधित PYQ · 2

संबंधित PYQ · 2

  • 2022MPSC_PRELIMSGS1

    Government of Maharashtra has adopted gender budgeting from the year ________.

  • 2026MPSC_PRELIMSGS1

    Women Technology Parks (WTPs) have been set up in which of the following states to promote gender equality and empower women through science and technology based solutions. (a) Gujarat (b) Tamilnadu (c) Sikkim (d) Maharashtra (e) Uttar Pradesh