महाकृषी धोरण आणि कृषी क्षेत्रातील AI इन्क्युबेशन केंद्र
Source:lokmat ↗
हे का महत्त्वाचे आहे
महाराष्ट्राच्या कृषी परिसंस्थेत कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि प्रगत तंत्रज्ञान समाविष्ट करण्यासाठी हे राज्यस्तरीय धोरणात्मक हस्तक्षेप आणि संस्थात्मक चौकट अधोरेखित करते.
सारांश
महाराष्ट्र शासन आपल्या नवीन 'महाकृषी धोरणा'च्या माध्यमातून शेतीत तांत्रिक क्रांती घडवून आणत आहे. या उपक्रमाचा एक भाग म्हणून, स्मार्ट शेती तंत्रज्ञानाला चालना देण्यासाठी, कृषी-स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि पीक व्यवस्थापन व शेतकरी कल्याणासाठी डिजिटल साधनांचा लाभ घेण्यासाठी अकोला येथील डाॅ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठात (PDKV) कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) इनक्युबेशन सेंटर उभारण्यात येत आहे.
मुख्य मुद्दे
- महाराष्ट्र सरकार कृषी क्षेत्रात तांत्रिक क्रांती घडवून आणण्याच्या उद्देशाने 'महाकृषी धोरण' आणत आहे.
- डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ (PDKV), अकोला येथे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) इन्क्युबेशन सेंटरची स्थापना केली जात आहे.
- हा उपक्रम राज्यातील शेतकऱ्यांना आणि कृषी स्टार्टअप्सना मदत करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञान, अचूक शेती (प्रिसिजन फार्मिंग) आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित उपायांच्या एकात्मिकरणावर लक्ष केंद्रित करतो.
महत्त्वाच्या संज्ञा
महाकृषी धोरण
महाराष्ट्राने कृषी क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), IoT आणि डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा एकात्मिक करण्यासाठी, कृषी-स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन देण्यासाठी, स्मार्ट शेती आणि शाश्वत पीक व्यवस्थापनासाठी सुरू केलेले एक अग्रगण्य राज्यस्तरीय धोरण.
UPSC context
MPSC साठी महत्त्वाची (GS पेपर III: कृषी, तंत्रज्ञान मोहिमा आणि राज्य अर्थव्यवस्था), शेतीमधील राज्यस्तरीय तंत्रज्ञान उपक्रमांच्या ज्ञानाची चाचणी घेणारी.
डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ (PDKV) अकोला
महाराष्ट्रातील अकोल्यात स्थित एक सार्वजनिक कृषी विद्यापीठ, ज्याची स्थापना १९६९ मध्ये विदर्भ क्षेत्रात कृषी शिक्षण, संशोधन आणि विस्तार यांना चालना देण्यासाठी झाली.
UPSC context
MPSC (मुख्य परीक्षा भूगोल/महाराष्ट्राची कृषी) साठी महत्त्वाची, विदर्भातील कृषी विद्यापीठे आणि प्रादेशिक संशोधन केंद्रांविषयीच्या जागरूकतेची चाचणी घेणारी.
संबंधित स्थिर संकल्पना
महाराष्ट्रातील प्रमुख कृषी विद्यापीठे आणि त्यांची ठिकाणे कोणती आहेत?
- पीडीकेव्ही अकोला: डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ (Dr. PDKV) अकोला येथे स्थित असून, हे विदर्भ विभागातील कापूस आणि धान्य संशोधनाचे कार्य करते.
- महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी: MPKV हे अहमदनगर जिल्ह्यातील राहुरी येथे स्थित असून, ते पश्चिम महाराष्ट्रातील कृषी क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करते.
- वसंतराव नायक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी: व्ही.एन.एम.के.व्ही. (VNMKV) हे परभणी येथे स्थित असून, ते मराठवाडा विभागाची गरज भागवते.
- बसंकेकृवि दापोली: डॉ. बिएसकेकेव्ही (Dr. BSKKV) दापोली, रत्नागिरी येथे स्थित असून, कोकणातील किनारपट्टीच्या शेतीमध्ये विशेष प्राविण्य राखते.
आंतर-विषय नमुने
महाकृषी धोरण आणि राष्ट्रीय डिजिटल कृषी मिशन
महाकृषी धोरणाची डिजिटल साधने राज्याच्या कृषी उद्दिष्टांना नॅशनल ई-गव्हर्नन्स प्लॅन इन ॲग्रीकल्चर (NeGP-A) आणि डिजिटल ॲग्रीकल्चर मिशनशी जोडतात.
महाराष्ट्रातील कृषी विद्यापीठे आणि त्यांची विशेष केंद्रे (उदा. PDKV अकोला + AI इन्क्युबेशन सेंटर) यावर 'योग्य जोड्या जुळवा' असा प्रश्न अपेक्षित आहे.
संबंधित PYQ · 2
संबंधित PYQ · 2
- 2023MPSC_PRELIMSGS1
The following statements are written about a. He played an important role in the field of education in Maharashtra. b. He prepared textbooks on various subjects. c. He wrote a book 'Shunyalabdhi' on Mathematics and Science in Marathi. d. Keshavrao Bhavalkar has written his biography.
- 2022MPSC_PRELIMSGS1
Observe the statements regarding agriculture in Maharashtra : (a) Soil erosion is not a serious problem of agriculture. (b) Soil erosion takes place due to flooding in rivers, forest cutting and uncontrolled grazing. (c) Soils are saline due to over-irrigation. Answer Options :
