Current Affairs

Sign in
రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలనGS2
GS2

కృష్ణా జలాల పంపిణీపై కృష్ణా నది యాజమాన్య బోర్డు ప్రతిష్టంభన

Source:timesofindia-indiatimes ↗

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం

ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలను ప్రభావితం చేసే కేఆర్‌ఎంబీ (KRMB) వంటి ప్రాంతీయ పాలనా సమస్యలు, అంతరాష్ట్ర జల వివాదాలు మరియు చట్టబద్ధమైన బోర్డు విధానాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది অত্যন্ত కీలకం.

సారాంశం

కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు (KRMB) ఇటీవల నిర్వహించిన సమావేశం, కృష్ణా జలాల పంపిణీకి సంబంధించి ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల మధ్య ఎలాంటి ఏకాభిప్రాయం కుదరకుండానే ముగిసింది. ప్రాజెక్టుల నియంత్రణ మరియు నీటి కేటాయింపుల విధానాలపై দীর্ঘకాలంగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలను ఇది ప్రతిబింబిస్తోంది.

ముఖ్య అంశాలు

  • ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ మధ్య కృష్ణానృష్ణా జలాల కేటాయింపులపై ఎలాంటి ఏకాభిప్రాయం కుదరకుండానే కృష్ణా నృష్ణా బోర్డు (KRMB) సమావేశం ముగిసింది.
  • నీటి కేటాయింపులు, ప్రాజెక్టుల అధికార పరిధి మరియు రిజర్వాయర్లపై నియంత్రణ అధికారం విషయంలో విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి.
  • ఇத்தகைய ప్రతిష్టంభనలు 2014 ఏపీ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం కింద కొనసాగుతున్న సమాఖ్య మరియు అంతర్రాష్ట్ర నీటి నిర్వహణ సవాళ్లను హైలైట్ చేస్తున్నాయి.

ముఖ్యమైన పదాలు

కృష్ణా నవాబుల నిర్వహణ బోర్డు

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 ప్రకారం జల వనరులను నిర్వహించడానికి, హెడ్‌వర్క్స్‌ను క్రమబద్ధీకరించడానికి మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ మధ్య కృష్ణా నదీ జలాలను పంపిణీ చేయడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ.

UPSC context

APPSC పేపర్ III (భౌగోళిక శాస్త్రం/ఆర్థిక వ్యవస్థ) మరియు భారతీయ పాలిటికి చాలా ముఖ్యం, ఇది అంతరాష్ట్ర నదీ జలాల పాలన మరియు సమాఖ్య వివాహాలను పరీక్షిస్తుంది.

Source
ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014

ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణగా విభజించి, నదీ బోర్డుల వంటి సంస్థాగత వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేస్తూ భారత పార్లమెంటు ఆమోదించిన 2014 నాటి మైలురాయి లాంటి చట్టం.

UPSC context

ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్ 1 & 2 పరీక్షలకు ఏపీ చరిత్ర, పాలిటీ మరియు విభజన చట్ట నిబంధనల కింద అత్యంత కీలకం.

Source
కృష్ణా జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్

కృష్ణా వంటి అంతరాష్ట్ర నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలకు సంబంధించి నీటి పంపిణీ వివాదాలను పరిష్కరించడానికి మరియు తీర్పునివ్వడానికి, అంతరాష్ట్ర నదీ జల వివాదాల చట్టం, 1956 (Inter-State River Water Disputes Act, 1956) కింద ఏర్పాటు చేసిన అర్ధ-న్యాయపరమైన ట్రిబ్యునళ్లు.

UPSC context

APPSC పేపర్ III (భారత రాజ్యాంగం మరియు పాలన - సమాఖ్య విధానం మరియు అంతర్-రాష్ట్ర వివాదాలు) కొరకు సంబంధితమైనది.

Source

ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు

ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ మధ్య దీర్ఘకాలిక నీటి కేటాయింపులను నిర్ణయించే తుది నిర్ణయాధికారం KRMB కలిగి ఉంది.

అభ్యర్థులు KRMB యొక్క చట్టబద్ధమైన అధికార పరిధిని కృష్ణా जल వివాదాల ట్రిబ్యునల్ (KWDT) యొక్క న్యాయ నిర్ణేత పాత్రతో తరచుగా గందరగోళానికి గురిచేస్తారు, KRMB రోజువారీ నిర్వహణ మరియు రిజర్వాయర్ నియంత్రణను నిర్వహిస్తుందని మర్చిపోతారు.

అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు

Indian Polity Constitution and Governance

భారతదేశంలో అంతర్రాష్ట్ర నదీ జల వివాదాల పరిష్కారం కోసం గల రాజ్యాంగ నిబంధనలు ఏమిటి?

  • ఆర్టికల్ 262: అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వినియోగம், పంపిణీ లేదా నియంత్రణకు సంబంధించిన ఏవైనా వివాదాల పరిష్కారం కోసం చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేసే అధికారాన్ని పార్లమెంటుకు కల్పిస్తుంది.
  • అధికార పరిధి నిషేధం: చట్టం ప్రకారం ట్రిబ్యునళ్లకు సిఫారసు చేసిన నీటి వివాదాల విషయంలో సుప్రీంకోర్టు మరియు ఇతర అన్ని కోర్టుల అధికార పరిధిని ఇది మినహాయిస్తుంది.
  • అంతరాష్ట్ర జల వివాదాల చట్టం: జల వివాదాల పరిష్కారానికి వాటర్ డిస్ప్యూట్స్ ట్రిబ్యునల్స్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి పార్లమెంటు ద్వారా ఇది చట్టరూపం దాల్చింది.
Andhra Pradesh Economy and Geography Governance

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014 ప్రకారం కృష్ణా మరియు గోదావరి నదీ యాజమాన్య బోర్డులను పాలిస్తున్న సంస్థాగత ఏర్పాట్లు ఏమిటి?

  • KRMB & GRMB: ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ, నియంత్రణ మరియు పరిపాలన కోసం 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం సెక్షన్ 85 ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వంచే ఏర్పాటు చేయబడింది.
  • అపెక్స్ కౌన్సిల్: కేంద్ర జలవనరుల శాఖ మంత్రి ఛైర్‌పర్సన్‌గా మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రులు సభ్యులుగా ఉంటారు.
  • ప్రధాన విధులు: జలాశయాల నుండి నీటి సరఫరాల క్రమబద్ధీకరణ, కొత్త ప్రాజెక్ట్‌ల అంచనా మరియు కార్యాచరణ వివాదాలను పరిష్కరించడం వంటి విధులలో ఉన్నాయి.

అంతర-అంశ నమూనాలు

  • ఆర్టికల్ 262 వర్సెస్ ఎంట్రీ 56 సమాఖ్య గతిశీలత

    అసెంబ్లీ 262 కింద అంతరాష్ట్ర జల వివాదాలు ఏడవ షెడ్యూల్‌లోని యూనియన్ జాబితా ఎంట్రీ 56 (అంతరాష్ట్ర నదుల నియంత్రణ)తో నేరుగా కలుస్తాయి.

  • విభజన వారసత్వాలు మరియు చట్టబద్ధమైన నదీ బోర్డులు

    ఏపీ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014, విభజన తర్వాత ఆస్తుల విభజన మరియు వనరుల పంపిణీని పరిష్కరించడానికి కేఆర్‌ఎంబీ (KRMB) మరియు జీఆర్‌ఎంబీ (GRMB) వంటి సంస్థాగత యంత్రాంగాలను తప్పనిసరి చేసింది.

APPSC గ్రూప్ 1 మెయిన్స్ పరీక్షలో 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ప్రకారం KRMB మరియు GRMB ల నిర్మాణనాత్మక సమర్థతపై ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

అనుసంధాన PYQలు · 1

అనుసంధాన PYQలు · 1

  • 2023APPSC_PRELIMSGS1

    Apex Council of Godavari and Krishna river water resources and their management consists of