ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పునరుద్ధరించబడిన వెలుగొండ సాగునీటి ప్రాజెక్టు
Source:The Hindu ↗
ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
APPSC అభ్యర్థులు రాష్ట్ర మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రాంతీయ అసమానతలు, నదీ జలాల వినియోగం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ భౌగోళిక శాస్త్రాన్ని అధ్యಯనం చేయడానికి అత్యంత కీలకం.
సారాంశం
ఈ వ్యాసము ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పునరుద్ధరణ మరియు పురోగతిని వివరంగా తెలుపుతుంది. నల్లమల అడవుల క్రింద నిర్మించిన సొరంగాల ద్వారా శ్రీశైలం జలాశయం నుండి బేసిన్ల మధ్య నీటి మళ్లింపు ద్వారా ప్రకాశం, కడప మరియు నెల్లూరు వంటి తీవ్ర కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు సాగు మరియు తాగునీటిని అందించడంలో దీని ప్రాముఖ్యతను ఇది హైలైట్ చేస్తుంది.
ముఖ్య అంశాలు
- వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ (అధికారికంగా శ్రీశైలం లెఫ్ట్ కెనాల్ టన్నెల్ ప్రాజెక్ట్) అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాల్లోని కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు సాగు మరియు తాగునీటిని అందించడానికి రూపొందించబడిన ఒక ప్రధాన సాగునీటి ప్రాజెక్ట్.
- ఇది శ్రీశైలం జలాశయం నుండి సేకరించిన కృష్ణా నది వరద నీటిని ఉపయోగించుకుంటూ, నల్లమల కొండల గుండా విస్తరించి ఉన్న భారీ సొరంగ నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా మళ్లిస్తుంది.
- ఈ ప్రాజెక్టు పునరుద్ధరణ మరియు పురోగతి రాయలసీమ మరియు ప్రకాశం మెట్ట ప్రాంతాలలో వ్యవసాయ అభివృద్ధికి మరియు దీర్ఘకాలిక తాగునీటి సంక్షోభాల పరిష్కారానికి కొత్త ఆశలను రేకెత్తిస్తున్నాయి.
ముఖ్యమైన పదాలు
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒక ప్రధాన సాగునీరు మరియు తాగునీరు ప్రాజెక్ట్. ఇది ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాల్లోని కరవు మరియు ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత ఎత్తిపోతల ప్రాంతాలకు నల్లమల కొండల మీదుగా కవల సొరంగాల ద్వారా శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది వరద నీటిని మళ్లించడానికి రూపకల్పన చేయబడింది.
UPSC context
APPSC గ్రూప్ 1 & 2 లకు అత్యంత ముఖ్యం (ఆంధ్రప్రదేశ్ ভূগোল శాస్త్రం, నీటిపారుదల, అంతర్-బేసిన్ నీటి బదిలీ, మరియు కరవు పీడిత ప్రాంతాల అభివృద్ధి).
నల్లమలసాగర్ రిజర్వాయర్
VELIGONDA ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా సుంకేసుల మరియు గొట్టిపాడి వంటి గ్యాప్‌లను పూడ్చడం ద్వారా సృష్టించబడిన కృత్రిమ సరస్సు. ఇది ప్రాంతీయ సాగునీరు మరియు తాగునీటి అవసరాల కోసం మళ్లించిన కృష్ణా వరద నీటిని నిల్వ చేయడానికి రూపుదిద్దుకుంది.
UPSC context
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నీటి వనరుల మౌలిక సదుపాయాలు, రిజర్వాయర్ల సామర్థ్యాలు మరియు ప్రాంతীয় సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై ఏపీపీఎస్సీ (APPSC) ప్రశ్నలకు ఇది ముఖ్యం.
వెలిగొండ కవల సొరంగాల
శ్రీశైలం జలాశయం నుండి నల్లమలసాగర్ జలాశయానికి కృష్ణా వరద నీటిని గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత బేసిన్ల మధ్య బదిలీ చేయడానికి వీలుగా నల్లమల అటవీ కేంద్ర ప్రాంతం కింద తవ్విన 18.8 కిలోమీటర్ల కవల సొరంగ వ్యవస్థ (ట్విన్-టన్నెల్ సిస్టమ్).
UPSC context
APPSC పరీక్షలలో ఇంజనీరింగ్ మైలురాళ్లు, అంతర్-బేసిన్ నీటి బదలాయింపు సవాళ్లు, మరియు నల్లమల వంటి పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతాలలో పర్యావరణ నిర్వహణ కింద పరీక్షించబడింది.
ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ అనేది నల్లమల కొండల గుండా ఉన్న అత్యధిక సామర్థ్య గల పంపులపై పూర్తిగా ఆధారపడిన ఒక ప్రధాన ఎత్తిపోతల సాగునీటి పథకం.
అభ్యర్థులు తరచుగా వెలిగొండ ఒక ఎత్తిపోతల పథకం (లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ స్కీమ్) అని భావిస్తారు, అయితే నల్లమల కొండల గుండా దాని ప్రధాన నీటి రవాణా గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత కవల సొరంగాల (గ్రావిటీ-ఫెడ్ ట్విన్ టన్నెల్స్) ద్వారా జరుగుతుంది.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కీలకమైన నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల మధ్య నీటి బదలాయింపు మరియు సాగునీటి ప్రాజెక్టులు ఏమిటి?
- వెలిగొండ ప్రాజెక్టు: పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ నుండి కృష్ణా వరద నీటిని నల్లమల కొండల గుండా నిర్మించిన కవల సొరంగాల ద్వారా ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాలకు మళ్లిస్తుంది.
- తెలుగు గంగ: తెలుగు గంగా ప్రాజెక్ట్ చెన్నైకి కృష్ణా నటి నీటిని అందిస్తుంది మరియు కర్నూలు, కడప, చిత్తూరు మరియు నెల్లూరు జిల్లాల్లోని కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందిస్తుంది.
- హంద్రీ-నీవా: రాయలసీమ జిల్లాలలోని దీర్ఘకాలిక కరవుపీడిత మెట్ట ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించడానికి హంద్రీ-నీవా సుజల స్రవంతి శ్రీశైలం నీటిని ఎత్తిపోస్తుంది.
- గలూరు-నగరి: గాలేరు-నగరి సుజల స్రవంతి శ్రీశైలం కుడి కాలువ నుండి కృష్ణా వరద నీటిని ఉపయోగించుకుని కడప మరియు చిత్తూరు జిల్లాలకు సాగునీరు అందిస్తుంది.
అంతర-అంశ నమూనాలు
వెలిగొండ సొరంగాలు + ఎన్‌ఎస్‌టిఆర్‌ వన్యప్రాణి సంరక్షణ
వెలిగొండ सुरुಂಗలు నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్ కిందకు వెళుతున్నాయి, ఇవి వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం (Wildlife Protection Act) పరిధిలోని పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన పులుల కారిడార్లలో మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిని సమతుల్యం చేయడంపై కీలకమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి.
అంతర్-బేసిన్ నీటి బదిలీ + కరవు పీడిత ప్రాంతాల అభివృద్ధి
శ్రీశైలం జలాశయం నుండి బేసిన్ల మధ్య నీటి మళ్లింపు ద్వారా కరవు పీడిత రాయలసీమ మరియు ప్రకాశం జిల్లాలకు నీరు అందుతుంది, ఇది నదుల అనుసంధాన ఇంజనీరింగ్‌ను ప్రాంతీయ వెనుకబాటుతనం నివారణ వ్యూహాలతో అనుసంధానిస్తుంది.
APPSC గ్రూప్-1 లొకేషన్-టన్నెల్-నది మ్యాట్రిక్స్ ప్రశ్నలను ఇష్టపడుతుంది: వెలిగొండ, శ్రీశైలం, నల్లమల మరియు జిల్లాలపై జతపరచండి ప్రశ్నను ఆశించవచ్చు.
అనుసంధాన PYQలు · 2
అనుసంధాన PYQలు · 2
- 2023APPSC_PRELIMSGS1
Match the following Irrigation Projects and their States (location): | Irrigation Projects | States | |---|---| | a. Parwan Multipurpose Project | I. Madhya Pradesh | | b. Renukaji Dam Project | II. Uttarakhand | | c. Lakhwar | III. Himachal Pradesh | | d. Ken-Betwa Link Project | IV. Rajasthan | Choose the correct answer using the codes given below: Code: a b c d
- 2019APPSC_PRELIMSGS1
To enhance food security and to make Indian Agriculture more resilient to climate change, which programme was started in 2011-12?
