ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ પહેલથી હળદરના ઉત્પાદનમાં બે ગણો વધારો
Source:newindianexpress ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
આ લેખ જીપીએસસી (GPSC)ના એસ્પિરન્ટ્સ માટે રાજ્ય-વિશિષ્ટ કૃષિ વિકાસ, ટકાઉ ખેતીની પહેલો અને પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા ખેડૂતોની આવક વધારવાના પગલાંઓ પર નજર રાખવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
સારાંશ
ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતી તરફના તાજેતરના પ્રયાસોના નોંધપાત્ર પરિણામો આવ્યા છે, જેમાં હળદરનું ઉત્પાદન પ્રતિ હેક્ટર આશરે બમણું થઈને 40 ટન પર પહોંચી ગયું છે. આ રાજ્યમાં રસાયણમુક્ત કૃષિ પદ્ધતિઓની વ્યવહારિકતા અને ઉત્પાદકતાના લાભોને ઉજાગર કરે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન મળવાથી હળદરનું ઉત્પાદન સફળતાપૂર્વક વધીને પ્રતિ હેક્ટર ૪૦ ટન થઈ ગયું છે.
- કુદરતી ખેતી પદ્ધતિઓ રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોને દૂર કરે છે, જે જમીનની તંદુરસ્તી અને લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું સુધારે છે સાથે સાથે ખેડૂતો માટે ઇનપુટ ખર્ચ ઘટાડે છે.
- આ પહેલ ખેડૂતોની આવક અને પાકની ઉત્પાદકતા વધારવા માટે પર્યાવરણને અનુકૂળ, રસાયણમુક્ત કૃષિ મોડેલો પર ગુજરાતના વધતા ધ્યાન પર પ્રકાશ પાડે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ઝીરો બજેટ નેચરલ ફાર્મિંગ (ZBNF) / પ્રાકૃતિક ખેતીના મુખ્ય ઘટકો અને સિદ્ધાંતો શું છે?
- રાસાયણિક મુક્ત: તમાم સિન્થેટિક કેમિકલ ખાતરો, સિન્થેટિક જંતુનાશકો અને ખરીદેલ બાહ્ય નૌસાદો (ઇનપુટ્સ) નાબૂદ કરવા.
- બીજામૃત: યુવાન મૂળને ફૂગ અને જમીનજન્ય રોગોથી બચાવવા માટે ગાયના છાણ, મૂત્ર, ચૂનો અને પાણીના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરીને બીજ સંસ્કાર (બીજ મા્ર્જણ/ટ્રીટમેન્ટ).
- જીવામૃત: જમીનની જૈવિક પ્રવૃત્તિ વધારવા માટે ગાયના છાણ, ગૌમૂત્ર, ગોળ, કઠોળના લોટ અને માટીમાંથી બનાવવામાં આવતું ፈરમેન્ટેડ (આથો લાવેલું) માઇક્રોબિયલ કલ્ચર.
- ઘનજીવામૃત: ગાયના છાણ, ગોળ અને માટીનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરવામાં આવતું, જમીનની પોષક ક્ષમતા વધારવા માટે આપવામાં આવતું એક નક્કર જૈવિક ખાતર.
આંતર-વિષય પેટર્ન
કુદરતી ખેતી + એગ્રી-બાયોટેક આર એન્ડ ડી
સ્વદેશી બાયોટેકનોલોજી (GBRC) અને પરંપરાગત કૃષિ પદ્ધતિઓ (SDAU) નું સંકલન એ કૃષિ-ઇનપુટ આત્મનિર્ભરતા અને ઓછા ખર્ચવાળા આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક ખેતી મોડેલોમાં 'આત્મનિર્ભર ભારત' માટેના વ્યાપક પ્રોત્સાહનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ટકાઉ ખેતી + ખેડૂતોની આવક માળખું
માત્ર ટેકાના ભાવ (MSP) માં વધારો કરવાના બદલે ઇનપુટ ખર્ચ ઘટાડીને ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું એ PKVY અને નમામિ ગંગે બેસિન ફાર્મિંગ જેવા રાષ્ટ્રીય ટકાઉ કૃષિ માળખાકીય અભિગમો સાથે સુસંગત છે.
પ્રાકૃતિક ખેતીના ઇનપુટ ફોર્મ્યુલેશન (બીજામૃત/જીવામૃત) ને ચોક્કસ રાજ્ય કૃષિ સંશોધન તારણો સાથે જોડતા વિધાન-આધારિત પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.
