ગુજરાત બાળ સુરક્ષા માળખું બાળ કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરે છે
Source:theprint ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
બાળકો જેવા સંવેદનશીલ વર્ગોને લક્ષમાં રાખીને તૈયાર કરાયેલી રાજ્ય-વિશિષ્ટ સામાજિક ક્ષેત્રની પહેલો, શાસન માળખાં અને નીતિઓ પર નજર રાખતા GPSCના ઉમેદવારો માટે મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
ગુજરાત સરકારે રાષ્ટ્રીય બાળ હકોના ધોરણો સાથે રાજ્યની પહેલોને સુસંગત બનાવીને, સંસ્થાકીય માળખાંને મજબૂત કરવા અને બાળકોને શોષણ, ઉપેક્ષા અને અત્યાચાર સામે રક્ષણ આપવા માટે ચાઇલ્ડ પ્રોટેક્શન પોલિસી ૨૦૨૬ રજૂ કરી છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત સરકારે રાજ્યભરમાં બાળ સુરક્ષા, કલ્યાણ અને અધિકારોને મજબૂત કરવા માટે ચાઇલ્ડ પ્રોટેક્શન પોલિસી ૨૦૨૬ અનાવરણ કરી છે.
- આ નીતિ બાળ શોષણ, અત્યાચાર અને ઉપેક્ષાને રોકવા માટે એક વ્યાપક સંસ્થાકીય માળખું ઊભું કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- તે રાજ્ય સ્ તરની કલ્યાણકારી પહેલોને રાષ્ટ્રીય માર્ગદર્શિકાઓ અને જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટ તથા POCSO જેવા કાનૂની માળખા સાથે સુસંગત બનાવે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
ગુજરાત રાજ્ય બાળ સુરક્ષા નીતિ ૨૦૨૬
બાળકોના શોષણ, અત્યાચાર અને ઉપેક્ષા પ્રત્યે શૂન્ય સહિષ્ણ ુતા સ્થાપિત કરતું, પૃષ્ઠભૂમિની ચકાસણી (બેકગ્રાઉન્ડ ચેક), ફરજિયાત રિપોર્ટિંગ અને ભૌતિક તેમજ ડિજિટલ જગ્યાઓમાં સલામતી ફરજિયાત બનાવતું ગુજરાત દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવેલું એક સીમાચિહ્નરૂપ રાજ્ય માળખું.
UPSC context
GPSC પેપર ૨ / ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય: સંવેદનશીલ જનસંખ્યા માટે રાજ્ય-સ્તરીય બાળ અધિકારની નીતિઓ, સંસ્થાકીય સુરક્ષા અને કલ્યાણકારી હસ્તક્ષેપોનું પરીક્ષણ કરે છે.
સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ ગુજરાત
ગુજરાતમાં બાળકો, મહિલાઓ અને પછાત વર્ગો સહિતના હાંસિયામાં ધકેલાયેલા જૂથો માટે કલ્યાણકારી નીતિઓ, સામાજિક સુરક્ષા કાર્યક્રમો અને સશક્તિકરણ માળખાંના વહીવટ માટે જવાબદાર મુખ્ય રાજ્ય સરકારી વિભાગ.
UPSC context
GPSC પેપર ૨ / રાજ્ય વહીવટીતંત્ર: સર્વસમાવેશી કલ્યાણકારી પહેલો ઘડવામાં અને તેનો અમલ કરવામાં રાજ્યના વિભાગોની ભૂમિકાનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
જુવેનાઈલ જસ્ટિસ (બાળકોની સંભાળ અને રક્ષણ) અધિનિયમ, 2015 હેઠળ મુખ્ય સંસ્થાકીય સંસ્થાઓ કઈ છે?
- કિશોર ન્યાય બોર્ડ:: કાયદાના સંઘર્ષમાં આવેલા બાળકોના પ્રશ્નો ઉકેલવા માટે દરેક જિલ્લામાં રચવામાં આવે છે; જેનું નેતૃત્વ ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ કરે છે.
- બાળ કલ્યાણ સમ િતિ:: સ ંભાળ અને સુરક્ષાની જરૂરિયાતવાળા બાળકો માટે રચાયેલ; જેમાં એક અધ્યક્ષ અને ચાર સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
- જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમ:: ಮહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય હેઠળ બાળ સંરક્ષણ સેવાઓનું સંકલન કરવા માટે દરેક જિલ્લામાં ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
બાલ સંરક્ષણ + કાનૂની આયોગો (SCPCR)
રાજ્ય સ્તરના બાળ સુરક્ષા માળખાં સીધી રીતે બાળ ન્યાય અધિનિયમ અને નેશનલ એન્ડ સ્ટેટ કમિશન્સ ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ (NCPCR/SCPCR) દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવતા POCSO ના અમલીકરણ સાથે છેદે છે.
ગુજરાતની બાળ સુરક્ષા નીતિ ૨૦૨૬ સંભવતઃ જીએસ (GS) મેઇન્સ ગવર્નન્સ/સોશિયલ જસ્ટિસમાં રાજ્ય સ્તરની કલ્યાણકારી પહેલના ઉદાહરણ તરીકે સામેલ થશે.
સંલગ્ન PYQ · 1
સંલગ્ન PYQ · 1
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements is/are correct regarding the G-SAFAL scheme?
