સંવેદનશીલ કલ્યાણ માટે ગુજરાત બાળ સંરક્ષણ નીતિ
Source:theprint ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
ગુજરાતમાં ખાસ કરીને બાળ કલ્યાણ અને સુરક્ષા જેવા સંવેદનશીલ વર્ગો માટેના રાજ્ય-વિશિષ્ટ નીતિગત માળખા અને શાસકીય પગલાંઓ પર નજર રાખતા ઉમેદવારો માટે મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં બાળ સુરક્ષા, શોષણ અટકાવવા અને સંવેદનશીલ બાળકોના પુનર્વસન માટે વ્યાપક સંસ્થાકીય માળખાકીય વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરવાના હેતુથી ચાઇલ્ડ પ્રોટેક્શન પૉલિસી ૨૦૨૬ રજૂ કરી છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત સરકારે રાજ્યભરના બાળકોની સુરક્ષા, કલ્યાણ અને સર્વાંગી વિકાસને મજબૂત કરવા માટે ચાઈલ્ડ પ્રોટેક્શન પોલિસી 2026 (Child Protection Policy 2026) અનાવરણ કરી છે.
- આ નીતિ મજબૂત સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ, બાળ શોષણ, અત્યાચાર અને તસ્કરીની રોકથામ તથા સંવેદનશીલ બાળકો માટે પુનર્વસન સહાય સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- તે બાળ અધિકારો અને કિશોર ન્યાય માટેના રાષ્ટ્રીય આદેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય માર્ગદર્શિકાઓ સાથે રાજ્ય-સ્તરીય માળખાંને સંરેખિત કરે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
બાળ સુરક્ષા નીતિ ૨૦૨૬
બાળ સુરક્ષા અને શોષણ અટકાવવા માટે સંસ્થાકીય માળખાકીય વ્યવસ્થાઓ, ફરજિયાત સ્ટાફ પોલીસ વેરિફિકેશન, રિપોર્ટિંગ પ્રોટોકોલ્સ અને ઝીરો-ટૉલરન્સ પગલાંઓ સ્થાપિત કરતી એક વ્યાપક રાજ્ય-સ્તરીય નીતિ.
UPSC context
GPSC જનરલ સ્ટડીઝ પેપર II અંતર્ગત સરકારી નીતિઓ, સમાજ કલ્યાણ યોજનાઓ અને બાળ અધિકાર સંરક્ષણ માટે મહત્વપૂર્ણ.
ગુજરાત સરકાર
ગુજરાતમાં ઉપ-રાષ્ટ્રીય કલ્યાણકારી યોજનાઓ, વહીવટી માર્ગદર્શિકાઓ અને બાળ અધિકાર આદેશો ઘડવા અને લાગુ કરવા માટે જવાબદાર વહીવટી રાજ્ય સરકાર.
UPSC context
GPSC વહીવટ, શાસન માળખાં અને પ્રાદેશિક નીતિ અમલીકરણ માળખાં માટે સંબંધિત.
మహిلا अने बाल विਕાસ विભાગ
મહિલા અને બાળ વિકાસ, કલ્યાણ અને સલામતી સંબંધિત નીતિઓની રચના, અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે જવાબદાર નોડલ રાજ્ય વહીવટી સંસ્થા.
UPSC context
GPSC GS પેપર II (સામાજીક ન્યાય) માં સંવેદનશીલ વર્ગના કલ્યાણ માટેની સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓની ચકાસણી કરે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ (બાળકોની સંભાળ અને રક્ષણ) અધિનિયમ હેઠળ મુખ્ય સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ કઈ છે?
- બાળકલ્યાણ સમિતિઓ (CWCs)નો આદેશ: સંભાળ અને રક્ષણની જરૂરિયાતવાળા બાળકો માટે જિલ્લા સ્તરે બાળ કલ્યાણ સમિતિઓની (CWCs) રચના કરે છે.
- જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ બોર્ડ્સ (JJBs) ની કામગીરી: કાયદાના સંઘર્ષમાં આવેલા બાળકોના નિવારણ માટે જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ બોર્ડ (JJBs) ની સ્થાપના કરે છે.
- પુનર્વસન એકમો: પુનર્વસન માટે સ્પેશિયલ જુવેનાઈલ પોલીસ યુનિટ્સ (SJPUs) અને ચાઇલ્ડ કેર ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ (CCIs) ની સ્થાપના કરે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
બાળ કલ્યાણ નીતિઓ અને વૈધાનિક અમલીકરણ
બાળ સુરક્ષાની નીતિઓ રાજ્ય વહીવટી તંત્રના સ્તરે જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટ અને પોક્સો એક્ટના અમલીકરણ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે.
ગુજરાતની રાજ્ય બાળ સુરક્ષા નીતિઓ અવારનવાર નબળા વર્ગો અથવા વિશિષ્ટ રાજ્ય કલ્યાણ પહેલો સંબંધિત મુખ્ય પરીક્ષાના ઉત્તરોમાં જોવા મળે છે.
સંલગ્ન PYQ · 1
સંલગ્ન PYQ · 1
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements is/are correct regarding the G-SAFAL scheme?
