ગુજરાત રૂફટોપ સોલર સબસિડી યોજના દ્વારા ગ્રીન એનર્જી અપનાવવામાં પ્રોત્સાહન
Source:english-gujaratsamachar ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
ગુજરાતમાં સ્વચ્છ ઊર્જા પહેલોની રાજ્ય-સ્તરીય અમલવારી, નાણાકીય સબસિડીઓ અને નવીનીકરણીય અપનાવવાના લક્ષ્યોને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
ગુજરાત રૂફટોપ સોલાર યોજનાની સબસિડીઓનું એક ઓવરવ્યૂ, જે ગ્રીન એનર્જી અપનાવવા અને ટકાઉ ઉર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ટેકો આપવા માટે આવાસના ઘરોને પૂરી પાડવામાં આવતી નાણાકીય પ્રોત્સાહનોને ઉજાગર કરે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત સરકાર રિન્યુએબલ એનર્જીના વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્ય અને કેન્દ્રની યોજનાઓ હેઠળ રૂફટોપ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશન માટે સબસિડી પૂરી પાડે છે.
- નાણાકીય સહાય અને સબસિડી માળખાં રહેણાંક ગ્રાહકોને ગ્રીન એનર્જી અપનાવવા અને વીજળીના બિલ ઘટાડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
- આ پہل સૌર ઊર્જા ક્ષમતાના વિસ્તરણ અને ટકાઉ વિકાસ માટેના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યાંકો સાથે સુસંગત છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
પીએમ સૂર્ય ઘર: મુફત વીજળી યોજના
વીજળીના બિલ ઘટાડવાના હેતુથી ભારતમાં એક કરોડ ઘરોમાં રૂફટોપ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશન માટે નાણાકીય સહાય અને સબસિડી પૂરી પાડવા માટે ફેબ્રુઆરી 2024 માં શરૂ કરાયેલ કેન્દ્ર સરકારની પહેલ.
UPSC context
GPSC પેપર 3: પર્યાવરણ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સરકારી યોજનાઓ; પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા નીતિઓ અને નાણાકીય પ્રોત્સાહનો અંગેની જાગૃતિ ચકાસે છે.
ગુજરાત રૂફટોપ સોલાર સ્કીમ
ગુજરાતમાં સ્વચ્છ ઊર્જાને પરવડે તેવી બનાવવા માટે કેન્દ્રીય યોજનાઓ સાથે સંકલિત, રહેણાંક છત માટે નાણાકીય પ્રોત્સાહનો અને સબસિડી પૂરતી પાડતી રાજ્ય સ્તરીય સોલાર અપનાવવાની યોજના.
UPSC context
GPSC ગુજરાત અર્થતંત્ર અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર; રાજ્ય-વિશિષ્ટ હરિત ઊર્જા નીતિઓ, સબસિડીઓ અને વીજ ક્ષેત્રના સુધારાઓની ચકાસણી કરે છે.
કેન્દ્ર સરકાર
કેન્દ્રીય સરકાર રાષ્ટ્રીય નાણાકીય નીતિઓ ઘડવા, PM સૂર્ય ઘર યોજના જેવી મુખ્ય પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પહેલોને ભંડોળ પૂરું પાડવા અને સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્શિયલ અસિસ્ટન્સ (CFA) પૂરી પાડવા માટે જવાબદાર છે.
UPSC context
GPSC પેપર ૨/૩: રાજ્યવ્યવસ્થા અને શાસન / અર્થતંત્ર; કેન્દ્રીય નાણાકીય હસ્તાંતરણ અને કેન્દ્ર-રાજ્ય યોજના અમલીકરણની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.
ગુજરાત સરકાર
ગુજરાતની પ્રાંતીય શાસન સત્તા જે રાજ્ય-વિશિષ્ટ ઊર્જા સબસિડીઓ અમલમાં મૂકે છે, સૂર્ય ગુજરાત જેવી યોજનાઓનું સંચાલન કરે છે અને ટકાઉ માળખાકીય વિકાસને ટેકો આપે છે.
UPSC context
GPSC ગુજરાત વહીવટ અને નીતિ; રાજ્ય વહીવટ, વિકેન્દ્રીકૃત કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા લક્ષ્યાંકોનું જ્ઞાન ચકાસે છે.
પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ
કેન્દ્રીય સબસિડી તમામ રાજ્યોમાં રૂફટોપ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશનના સમગ્ર બેન્ચમાર્ક ખર્ચને સરખા પ્રમાણમાં આવરી લે છે.
એસ્પિરણ્ટ્સ ઘણીવાર એવું માની લે છે કે કેન્દ્રની સબસિડી બેન્ચમાર્ક કિંમતના 100% આવરી લે છે અથવા રાજ્યના ટોપ-અપ વિના સમાનરૂપે લાગુ પડે છે, જેના કારણે તેઓ ગુજરાતની ચોક્કસ 5% થી 10% સુધીની રેસિડેન્શિયલ કન્ટ્રિબ્યુશન (ફાળો આપવાની) રચના ચૂકી જાય છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતના નેશનલ સોલાર મિશન અને રૂફટોપ સોલર સબસિડીને નિયંત્રિત કરતી મુખ્ય સંસ્થાગત રૂપરેખાઓ અને નાણાકીય પદ્ધતિઓ કઈ છે?
- નોડલ એજન્સી: नवीन અને અનિીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) દેશભરમાં ગ્રીડ-કનેક્ટેડ રૂફટોપ સોલર યોજનાઓને પ્રોત્સાહન આપતી નોડલ એજન્સી તરીકે કાર્ય કરે છે.
- ચુકવણી પદ્ધતિ: સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્શિયલ અસિસ્ટન્સ (CFA) DISCOMs અથવા નિયુક્ત પોર્ટલ દ્વારા સીધી લાભાર્થીના ખાતામાં મોકલવામાં આવે છે.
- નેટ મીટરિંગ: નેટ મીટરિંગ રહેણાંક ગ્રાહકોને વીજળીના બિલમાં ઘટાડો કરીને, વધારાની વીજળી ગ્રીડમાં પાછી મોકલવાની મંજૂરી આપે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
વિકેન્દ્રિત સોલર અને નેટ-ઝીરો લક્ષ્યાંકો
ગુજરાતનું વિકેન્દ્રીય પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મોડેલ COP26 ખાતે નિર્ધારિત ભારતના પંચઅમૃત લક્ષ્યાંકોમાં યોગદાન આપે છે, જે રાજ્ય સ્તરના કલ્યાણકારી વિતરણને રાષ્ટ્રીય કાર્બન-ઘટાડાની પ્રતિબદ્ધતાઓ સાથે સંતુલિત કરે છે.
પીએમ સૂર્ય ઘર નાણાકીય સૂત્રો (કેન્દ્રીય વિરુદ્ધ રાજ્ય સબસિડી) અથવા રૂફટોપ સોલાર ક્ષમતામાં ગુજરાતના અગ્રણી ક્રમ પર આધારિત સમાન પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Under the Green Open Access Rules, 2022, the minimum size of the renewable energy project eligible for open access is
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.
