સરકારી ઇમારતોમાં પંચાણું મેગાવોટ સોલાર ક્ષમતા સ્થાપિત કરતું ગુજરાત
Source:newindianexpress ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
આ પહેલ ગુજરાતમાં વહીવટી સ્તરે સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણના વ્યવહારિક અમલીકરણને દર્શાવે છે, જે ભારતની વ્યાપક આબોહવા પરિવર્તન પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાઓ અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતાના લક્ષ્યો સાથે સીધી રીતે સુસંગત છે.
સારાંશ
ગુજરાતે 95 મેગાવોટ સૌર ઉર્જા ક્ષમતા સાથે સરકારી ઇમારતોને ઉર્જાસભર બનાવી છે, જેમાં વધુ 65 મેગાવોટ સ્થાપિત કરવાની યોજના છે. આ પહેલ ટકાઉ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા સંક્રમણ અને હરિત શાસન પ્રથાઓ પર રાજ્યના ફોકસને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાતે વિવિધ સરકારી ઇમારતો પર ૯૫ મેગાવોટ સોલાર ઉર્જા ક્ષમતા સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરી છે.
- રાજ્ય સરકારે ગ્રીન એનર્જી અપનાવવામાં વધુ પ્રોત્સાહન આપવા માટે વધારાની 65 મેગાવોટ (MW) સોલાર ક્ષમતા સ્થાપિત કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.
- આ પહેલ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને ટકાઉ શાસનમાં ગુજરાતની અગ્રણી ભૂમિકાને ઉજાગર કરે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
ગુજરાત એનર્જી ડેવલપમેન્ટ એજન્સી (GEDA)
ગુજરાતના ક્લાઇમેટ ચેન્જ વિભાગ હેઠળની એક નોડલ સ્ટેટ એજન્સી, જે 2011-12 થી સરકારી ઇમારતો પર રૂફટોપ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશન સહિતની પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પહેલોના અમલીકરણ માટે જવાબદાર છે.
UPSC context
GPSC પેપર 3 (વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ) માટે મહત્વપૂર્ણ, જેમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પ્રમોશન માટે રાજ્ય સ્તરીય સંસ્થાકીય માળખાને આવરી લેવામાં આવ્યું છે.
ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (IIoT)-આધારિત રિન્યુએબલ એનર્જી મોનિટરિંગ સિસ્ટમ
સ્માર્ટ મીટર્સ, સેન્સર્સ અને IoT ગેટવેનો ઉપયોગ કરીને રિન્યુએબલ એનર્જી ઇન્સ્ટોલેશન્સનું દૂરથી મોનિટરિંગ કરતી સિસ્ટમ, જે સોલાર અને વિન્ડ ફાર્મ્સમાં પર્ફોર્મન્સ ટ્રેક કરે છે અને ઉત્પાદન સંબંધિત સમસ્યાઓની ઓળખ કરે છે.
UPSC context
GPSC જનરલ સ્ટડીઝ પેપર 3 અંતર્ગત ઇ-ગવર્નન્સ, ડિજિટલ ટેક્નોલોજી એપ્લિકેશન્સ અને ટકાઉ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ગવર્નન્સ માટે સુસંગત.
સરકારી ઇમારતો માટે રૂફટોપ સોલર પ્રોગ્રામ
પરંપરાગત વીજ વપરાશ ઘટાડવા, વીજ બિલમાં ઘટાડો કરવા અને હરિયાળા શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સાર્વજનિક સુવિધાઓ પર ગ્રીડ-કનેક્ટેડ ફોટોવોલ્ટેઈક સિસ્ટમ્સ સ્થાપિત કરવા માટે ગુજરાત સરકારની એક પહેલ.
UPSC context
GPSC પેપર 3 (પર્યાવરણ, ઉર્જા નીતિ અને ટકાઉ વિકાસ) માટે રાજ્યની આબોહવા પરિવર્તન્યુક્ત ન્યૂનતાની રણનીતિઓનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ.
પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ
ક્લાઇમેટ ચેન્જ ડિપાર્ટમેન્ટના બજેટ દ્વારા ૧૦૦% મૂડી-ખર્ચ સહાય.
પરીક્ષાર્થીઓ એવું ધારી શકે છે કે રૂફટોપ સોલર માટેનું ભંડોળ સંપૂર્ણપણે પીએમ-સૂર્ય ઘર જેવી કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓમાંથી જ આવે છે, અને તેઓ GEDA દ્વારા અપાતી ૧૦૦% રાજ્ય બજેટ સહાયની અવગણના કરી શકે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ગુજરાતની પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા નીતિઓની મુખ્ય અમલીકરણ એજન્સીઓ અને ઉદ્દેશ્યો શું છે?
- નોડલ એજન્સી: GEDA ક્લાઈમેટ ચેન્જ ડિપાર્ટમેન્ટ હેઠળ નવા અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા સ્ત્રોતોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્ય નોડલ એજન્સી તરીકે કાર્ય કરે છે.
- મુખ્ય કેન્દ્ર: મ્યુનિસિપલ અને રાજ્ય સુવિધાઓમાં વિકેન્દ્રિત સોલાર જનરેશન, રૂફટોપ સોલાર અપનાવવા અને ઊર્જા કાર્યક્ષમતા કાર્યક્રમો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- નેશનલ અલાઈનમેન્ટ: ૨૩૦ સુધીમાં બિન-અશ્મિભૂત ઊર્જા ક્ષમતાના વિસ્તરણ માટે COP26 ખાતે નિર્ધારિત ભારતના પંચામૃત લક્ષ્યાંકો સાથે સુસંગત છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
રૂફટોપ સોલર + નાણાકીય વિકેન્દ્રીકરણ
સરકારી ઈમારતો પર ગુજરાતનું રૂફટોપ સોલાર મોડેલ રાજ્ય સ્તરીય નાણાકીય ફાળવણીને PM-Surya Ghar Muft Bijli Yojana અંતર્ગત રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યાંકો સાથે જોડે છે.
IIoT ગવર્નન્સ + રિન્યુએબલ એનર્જી મેનેજમેન્ટ
રિઅલ-ટાઇમ સોલર ટ્રેકિંગ માટે IIoTનો ઉપયોગ એ ઇ-ગવર્નન્સ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિન્યુએબલ એનર્જી મેનેજમેન્ટના સુમેળને ઉજાગર કરે છે.
GPSC પ્રિલિમ્સમાં GEDA ની ભૂમિકા, રૂફટોપ સોલર ફાઇનાન્સિંગ યોજનાઓ અને ગુજરાતના વિકેન્દ્રીકૃત નવીનીકરણીય ઊર્જા શાસન મોડેલો પર પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Under the Green Open Access Rules, 2022, the minimum size of the renewable energy project eligible for open access is
- 2026GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statement/s is/are correct regarding Renewable Energy Installed Capacity in India? 1. Wind energy is second only to solar energy in the Indian renewable sector. 2. Biomass power capacity accounts for around 30% of India's total renewable energy. 3. India ranks among the top three countries in the world in Hydropower Installed Capacity. Choose the correct option from the following.
