Current Affairs

Sign in
અર્થતંત્રGS3
GS3

ખાતર સુરક્ષા માટે ગુજરાત દ્વારા પચાસ કરોડના બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન

Source:newindianexpress ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

ગુજરાતમાં ટકાઉ કૃષિ, રાસાયણિક ખાતર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને હરિયાળા ઉત્પાદન ક્ષેત્રોને પ્રોત્સાહન આપવામાં રાજ્ય-સ્તરીય નીતિગત હસ્તક્ષેપોને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

સારાંશ

ગુજરાત સરકાર ખાતર સુરક્ષાને મજબૂત કરવા, ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા અને આયાતી કે રાસાયણિક-સઘન ખાતરો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને રૂ. 50 કરોડના બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોત્સાહનની શરૂઆત કરી રહી છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગુજરાતમાં ખાતર સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે રાજ્ય સરકાર રૂ. ૫૦ કરોડના બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોત્સાહનનું આયોજન કરી રહી છે.
  • આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ટકાઉ કૃષિને પ્રોત્સાહન આપવાનો, રાસાયણિક ખાતરો પરની ભારે નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને સ્થાનિક બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતાઓને વેગ આપવાનો છે.
  • બાયો-આધારિત વિકલ્પોને પ્રોત્સાહન આપીને પર્યાવરણને અનુકૂળ ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવા અને ખાતરની સબસીડી ઘટાડવાના વ્યાપક લક્ષ્યો સાથે સુસંગત છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ પુશ

સ્વદેશી બાયો-ઇનપુટ્સને પ્રોત્સાહન આપવા, રાસાયણિક આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સંશોધન સંસ્થાઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સહકારી સંસ્થાઓનું સહયોગી ઇકોસિસ્ટમ નિર્માણ કરવા માટે ગુજરાત દ્વારા રૂ. 50 કરોડની વ્યૂહાત્મક 5-વર્ષીય પહેલ.

UPSC context

GPSC પેપર ૩ (અર્થવ્યવસ્થા અને કૃષિ): રાજ્યની ঔદ્યોગિક નીતિઓ, ટકાઉ કૃષિ ઇનપુટ્સ અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમની સમજ ચકાસે છે.

Source
ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેકનોલોજી મિશન (GSBTM)

ગુજરાત સરકારના વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી વિભાગ હેઠળની એક નોડલ એજન્સી, જે સમગ્ર રાજ્યમાં બાયોટેકનોલોજી સંશોધન,ૌદ્યોગિક વિકાસ અને જીનોમિક પહેલનું નેતૃત્વ કરે છે.

UPSC context

GPSC પેપર ૩ (વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી): સંસ્થાકીય માળખાં, બાયોટેકનોલોજી પ્રોત્સાહન અને રાજ્ય સ્તરના R&D ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું મૂલ્યાંકન કરે છે.

Source
આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી (AAU)

બાયોફર્ટિલાઇઝર્સ અને બાયોપેસ્ટીસાઇડ્સ માટે સેન્ટ્રલ બાયો-સ્ટ્રેઇન રિપોઝીટરી અને પાયલોટ-સ્કેલ મેન્યુફેક્ચરિંગ સુવિધા સ્થાપવા માટે GSBTM સાથે ભાગીદારી કરતી ગુજરાતની એક અગ્રણી કૃષિ યુનિવર્સિટી.

UPSC context

GPSC પેપર 3 (કૃષિ): સંશોધન અનુવાદ, ટેકનોલોજી હસ્તાંતરણ અને ખેડૂત સશક્તિકરણમાં રાજ્ય કૃષિ યુનિવર્સિટીઓની ભૂમિકાનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Economy - Science & Technology / Industrial Policy

બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ (જૈવ-ઉત્પાદન) અંગેની ભારતની રાષ્ટ્રીય બાયોટેકનોલોજી વિકાસ રણનીતિના મુખ્ય ઘટકો અને ઉદ્દેશ્યો શું છે?

  • ગ્લોબલ હબ વિઝન: ક Agriculture, healthcare અને industrial ક્ષેત્રોમાં ભારતને વૈશ્વિક બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે રૂપાંતરિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
  • નવીનતા સહાય: સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ક્યુબેશન, બાયો-ક્લસ્ટર્સ અને લેબોરેટરી સંશોધનને વ્યાપારી સ્તરે રૂપાંતરિત કરવા પર ભાર મૂકે છે.
  • ટકાઉ વિકલ્પો: કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવા અને અશ્મિભૂત ઈંધણમાંથી મેળવેલા અથવા આયાતી રસાયણો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે બાયો-આધારિત વિકલ્પોને પ્રોત્સાહન આપે છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • રાજ્ય બાયોટેક નીતિ ખાતર સબસિડી સુધારણાને મળે છે

    ગુજરાતનું પગલું કૃષિ ઇનપુટ્સ (બાયોફર્ટિલાઇઝર્સ) ને ઔદ્યોગિક બાયોટેકનોલોજી નીતિ સાથે જોડે છે, જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે રાજ્ય-સ્તરીય મિશન રાષ્ટ્રીય આત્મનિર્ભર ભારત ઉત્પાદન લક્ષ્યોને પૂરક બનાવે છે.

ગુજરાતની બાયો-એગ્રી યોજનાઓમાં જી.એસ.બી.ટી.એમ. (GSBTM) ના ડિજિટલ સ્ટ્રેન ડેટાબેઝને એફ.પી.ઓ. (FPO) / એમ.એસ.એમ.ઇ. (MSME) ના નાણાકીય ખર્ચ સાથે જોડતા વિધાન-આધારિત પ્રશ્નની અપેક્ષા રાખો.

સંલગ્ન PYQ · 2

સંલગ્ન PYQ · 2

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    According to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat, Gujarat comes in ______ category in Logistic Ease Across Different States (LEADS), 2024.

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following major crops are covered under the Minimum Support Price Policy of Government of India? 1. Sorghum 2. Maize 3. Cotton 4. Sugarcane