Current Affairs

Sign in
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીGS3
GS3

ગુજરાતે ડેટા સેન્ટર નીતિ ૨૦૨૬-૨૯ શરૂ કરી

Source:revoi ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

Highlights a strategic state-level policy shift towards capturing the burgeoning data economy and digital infrastructure sector. It is highly relevant for GPSC Prelims as it covers Gujarat-specific infrastructure initiatives, economic goals, renewable energy utilization, and state-backed incentives for technological advancement.

સારાંશ

The Government of Gujarat has introduced the 'Viksit Gujarat – Data Centre Policy 2026-29' to establish the state as a leading global digital infrastructure hub. Unveiled by Chief Minister Bhupendra Patel, the policy aims to attract substantial investments in hyperscale data centres, artificial intelligence ecosystems, and high-speed digital connectivity. Recognizing that India generates nearly 20% of global data but houses only 3% of the world's data centre capacity, Gujarat aims to independently develop up to 8 GW of this critical infrastructure. The policy offers robust fiscal incentives, including capital and interest subsidies, tax reimbursements, and financial support for desalination plants. Additionally, it plans to set up two cable landing stations to enhance international internet bandwidth. Backed by an existing 69 GW installed power capacity with a heavy emphasis on renewable energy, Gujarat aims to leverage this digital infrastructure to accelerate its journey towards becoming a USD 3.5 trillion economy by 2047.

મુખ્ય મુદ્દા

  • Gujarat Chief Minister Bhupendra Patel launched the 'Viksit Gujarat – Data Centre Policy 2026-29' to attract investments in hyperscale data centres, AI infrastructure, and digital services.
  • The policy aims to develop up to 8 GW of data centre capacity in Gujarat, significantly boosting India's current overall capacity of 2-3 GW.
  • A key focus of the policy is improving international connectivity by establishing two cable landing stations in the state.
  • Extensive fiscal incentives are offered, including capital and interest subsidies, SGST and electricity duty reimbursements, and power tariff support.
  • રાજ્ય 2047 સુધીમાં USD 3.5 trillion ની અર્થવ્યવસ્થા હાંસલ કરવાના પોતાના લક્ષ્યને અનુરૂપ, આ ઊર્જા-સઘન ડેટા હબ્સને કાર્યરત કરવા માટે પોતાની 69 GW સ્થાપિત વીજ ક્ષમતા (પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જામાંથી 47 GW સહિત) નો લાભ લેવા ઈચ્છે છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

Viksit Gujarat – Data Centre Policy 2026-29

A state framework aiming to build up to 8 GW of data centre capacity. It provides fiscal incentives, such as tax reimbursements and power subsidies, to establish Gujarat as a green hyperscale digital infrastructure hub.

UPSC context

GPSC GS Paper 2 (Government Policies). Evaluates knowledge of state-level digital infrastructure and investment-attraction initiatives.

Source
હાઇપરસ୍କેલ ડેટા સેન્ટર્સ

Massive, highly scalable computing facilities that house thousands of servers. They are designed to efficiently process, store, and manage enormous volumes of data required for cloud computing and artificial intelligence.

UPSC context

GPSC GS પેપર 3 (વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી). ડેટા અર્થતંત્ર અને AI ના વિસ્તરણ માટે નિર્ણાયક એવા આધુનિક ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સમજ ચકાસે છે.

Source
કેબલ લેન્ડિંગ સ્ટેશન્સ (CLS)

Infrastructure facilities where submarine telecommunications cables make landfall. They connect domestic networks to the global internet, providing high-speed international bandwidth and enhancing reliable digital connectivity.

UPSC context

GPSC GS પેપર 3 (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર). ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કોઈ પ્રદેશની ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીને વેગ આપવામાં તેની ભૂમિકા અંગેની જાગૃતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે.

Source
USD 3.5 ટ્રિલિયન અર્થતંત્રનું વિઝન

Gujarat's long-term macroeconomic roadmap for 2047, driven by strategic investments in digital infrastructure, artificial intelligence, renewable energy, and advanced manufacturing to significantly expand the state's gross domestic product.

UPSC context

GPSC GS Paper 3 (Economy). Tests knowledge of state-specific economic growth targets aligning with the national 'Viksit Bharat' vision.

Source
Captive Desalination Plants

દરિયાઈ પાણીમાંથી ક્ષાર દૂર કરીને મીઠું પાણી મેળવવાની સુવિધાઓ, જે ખાસ કરીને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ નીતિ સ્થાનિક મીઠા પાણીના સ્ત્રોતો પર ભારણ વધાર્યા વિના ડેટા સેન્ટર્સની વિશાળ કૂલિંગ (ઠંડક) જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે તેમને સહાય કરે છે.

UPSC context

GPSC GS Paper 3 (Environment/Infrastructure). Tests understanding of sustainable industrial practices and water resource management in tech infrastructure.

Source

પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ

"India currently houses 20% of global data centre capacity."

ઉમેદવારો ઘણીવાર ડેટા જનરેશન અને ફિઝિકલ હોસ્ટિંગ વચ્ચે ગૂંચવણ અનુભવે છે. ભારત વૈશ્વિક ડેટાના ~20% ઉત્પન્ન કરે છે પરંતુ હાલમાં વૈશ્વિક ડેટા સેન્ટર ક્ષમતાના માત્ર આશરે 3% જ ધરાવે છે.

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Science & Technology / IT

ડિજિટલ ટેલિકોમમાં કેબલ લેન્ડિંગ સ્ટેશન (CLS) શું છે?

  • Definition: A secure facility where a submarine or subsea telecommunications cable makes landfall on the coast.
  • Function: It acts as a gateway, connecting international oceanic cable networks with domestic terrestrial internet grids.
  • Significance: આંતરરાષ્ટ્રીય ઇન્ટરનેટ બેન્ડવિડ્થનું સંચાલન કરવા, ડેટા લેટન્સી ઘટાડવા અને હાઇપરસ્કેલ ડેટા સેન્ટર રોકાણોને આકર્ષવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ.
Economy Infrastructure / Environment

હાઇપરસ્કેલ ડેટા સેન્ટર્સને ડિસેલિનેશન અને ભારે RE ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની શા માટે જરૂર પડે છે?

  • થર્મલ મેનેજમેન્ટ: Servers generate extreme heat and run 24/7, requiring massive amounts of water for cooling systems (chillers), which desalination plants can provide without stressing local freshwater.
  • Energy Intensity: Operating constantly, hyperscale centres consume vast amounts of electricity, demanding highly reliable, high-capacity power grids.
  • Green Mandates: Global tech companies mandate strict ESG compliance, making Gujarat's existing 47 GW of renewable energy capacity a primary attraction for data hosting.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • IT Infrastructure + Water Resource Mgmt

    ડેટા સેન્ટર્સ માટે ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સને સબસિડી આપવી એ બાબતને રેખાંકિત કરે છે કે આધુનિક ડિજિટલ માળખાકીય નીતિઓએ કેવી રીતે સ્થાનિક ભૌતિક સંસાધનોની મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ, ખાસ કરીને કૂલિંગ સિસ્ટમ્સ માટે મોટા પાયે થતા ઔદ્યોગિક પાણીના વપરાશને.

  • દરિયાકિનારાની ભૂગોળ + ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ

    Gujarat is leveraging its extensive 1600-km coastline beyond traditional maritime ports and trade, shifting toward digital sovereignty and connectivity gateways via subsea cable landing stations.

Expect a multi-statement GPSC question linking the 8 GW Data Centre target, desalination incentives, and cable landing stations.

સંલગ્ન PYQ · 3

સંલગ્ન PYQ · 3

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Reliance industries has announced plans to build the world's largest data centre in ______

  • 2026GPSC_PRELIMSGS1

    What is the primary objective of the BharatNet project?

  • 2026GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following initiatives are primarily aimed at strengthening digital governance and digital public infrastructure in India? 1. Digital India 2. Aadhaar 3. Unified Payments Interface (UPI) Choose the correct option from the following.