Current Affairs

Sign in
અર્થતંત્રGS3
GS3

વિકસિત ગુજરાત વિઝન માટેની ગુજરાત ઉદ્યોગ નીતિ

Source:cmogujarat ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

વ વિકસિત ભારત/ગુજરાતના વિઝન તરફ ગુજરાતમાં આર્થિક વિકાસ, ઉત્પાદન ક્ષેત્રનું ઉત્પાદન અને ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ આપતી રાજ્ય સ્તરીય નીતિગત રૂપરેખાને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ.

સારાંશ

ગુજરાત સરકારે 'વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭' ના વિઝનને સાકાર કરવા માટે ગુજરાતઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ ની જાહેરાત કરી છે, જેમાં ભવિષ્યવાદી અને ટકાઉ ઔદ્યોગિક વિકાસ, તકનીકી ઉન્નતીકરણ, MSME માટે સમર્થન અને રાજ્યની મેન્યુફેક્ચરિંગ લીડરશિપને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગુજરાત સરકારે 'વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭'ના વિઝન સાથે સુસંગત ગુજરાતઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ શરૂ કરી છે.
  • આ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં ટકાઉ આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો, હાઇ-ટેક રોકાણોને આકર્ષિત કરવાનો, MSME ને વેગ આપવાનો અને રોજગારીની તકોનું સર્જન કરવાનો છે.
  • ગુજરાતના ઔદ્યોગિક મહાશક્તિ તરીકેના નેતૃત્વને જાળવી રાખવા માટે તે ભવિષ્યલક્ષી ક્ષેત્રો, ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ, ઇનોવેશન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પર ભાર મૂકે છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬

ગુજરાત સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલ પાંચ વર્ષનું એક વ્યાપક માળખું, જેનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યને હાઇ-ટેક ક્ષેત્રો, સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) અને સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, નવાચાર-સંચાલિત ઔદ્યોગિક મહાશક્તિમાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે.

UPSC context

GPSC મુખ્ય પરીક્ષા (અર્થતંત્ર, ગુજરાતમાંૌ ઔદ્યોગિક વિકાસ અને નીતિ) માટે સુસંગત, જે રાજ્ય સ્તરીય આર્થિક આયોજન અને ઔદ્યોગિક પ્રોત્સાહનોની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source
વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭

૨૦૪૭ સુધીમાં ગુજરાતને ૩.૫ ટ્રિલિયન ડૉલરની અર્થવ્યવસ્થામાં પરિવર્તિત કરવાનો અને રાષ્ટ્રીય 'વિકસિત ભારત@૨૦૪૭' વિઝન સાથે રાજ્યના વિકાસને સુસંગત બનાવવાનો દીર્ઘકાલીન વિકાસાત્મક બ્લૂપ્રિન્ટ.

UPSC context

GPSC આર્થિક વિકાસના વિષયો, દીર્ઘકાલીન આયોજનનું મૂલ્યાંકન, ટકાઉ વૃદ્ધિ અને રાજ્યના સામાજિક-આર્થિક પરિવર્તન માટેના નીતિગત લક્ષ્યો માટે મહત્વપૂર્ણ.

Source

પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ

વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭ એ કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજના છે જેનો અમલ ફક્ત વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવે છે.

સ્પર્ધકો ઘણીવાર વિકસિત ગુજરાત 2047 જેવા રાજ્ય-વિશિષ્ટ પરિપ્રેક્ષ્ય આયોજનોને કેન્દ્રીય પહેલો સાથે ગૂંચવી નાખે છે અથવા એવું વિચારે છે કે તે DMIC જેવા રાષ્ટ્રીયઔદ્યોગિક કોરિડોર કરતાં ચઢિયાતાં છે.

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Indian Economy Industrial Growth and Policy in Gujarat

ભારતમાં આધુનિક રાજ્ય ઔદ્યોગિક નીતિઓના મુખ્ય સ્તંભો કયા છે?

  • નિયમનકારી સરળતા: સ્થાનિક અને વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) આકર્ષવા માટે ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ (EoDB), સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ અને નિયમનકારી મંજૂરીઓનું ડિજિટાઈઝેશન.
  • રાજકોષીય સહાય: MSME અને એન્કર મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ માટે તૈયાર કરાયેલ નાણાકીય પ્રોત્સાહનો, કેપિટલ સબસિડી, વ્યાજ સબસિડી અને વીજળી ટેરિફ છૂછાટો.
  • ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટાડવા માટે વિશેષindustrialક્લસ્ટર્સ, પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મલ્ટી-મોડલ લોજિસ્ટિક્સ પાર્ક્સનો વિકાસ.
  • ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન: સ્થિર ઔદ્યોગિક વિકાસ હાصل કરવા માટે ગ્રીન ટેક્નોલોજી, સર્ક્યુલર ઇકોનોમી પદ્ધતિઓ અને ડીકાર્બોનાઇઝેશનને પ્રોત્સાહન.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓ + વિકસિત ભારત ૨૦૪૭

    વિકસિત ગુજરાત જેવા રાજ્ય સ્તરીયઔદ્યોગિક બ્લૂપ્રિન્ટ્સ રાષ્ટ્રીય વિકસિત ભારત ૨૦૪૭ના ધ્યેય સાથે સીધા સુસંગત છે, જે મુખ્ય પરીક્ષામાં બહુસ્તરીય સંઘીય શાસનનો પ્રશ્ન બનાવે છે.

  • ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ + ભારતની આબોહવા પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાઓ

    રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓમાં ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોત્સાહનો UNFCCC હેઠળ ભારતના પંચઅમૃત આબોહવા લક્ષ્યો અને નેટ ઝીરો લક્ષ્યો સાથે જોડાયેલા છે.

ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિના લક્ષ્યાંકો + MSME સહાય રાજ્યના આર્થિક વિકાસ અંગેના જોડકા જોડો અથવા બહુવિધ વિધાનવાળા પ્રશ્નમાં પૂછાઈ શકે છે.

સંલગ્ન PYQ · 2

સંલગ્ન PYQ · 2

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    According to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat, Gujarat comes in ______ category in Logistic Ease Across Different States (LEADS), 2024.