વિકસિત ગુજરાત વિઝન સાથે સુસંગત ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ
Source:cmogujarat ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
રાજ્ય સ્તરીય આર્થિક નીતિઓ,industrial incentives, અને વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭ તરફના વિકાસલક્ષી લક્ષ્યાંકો પર નજર રાખતા ઉમેદવારો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
ગુજરાત સરકારે વ્યાપક 'વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭' વિઝન સાથે સુસંગત રહીને ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ગુજરાતઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ અનાવરણ કરી છે. આ નીતિ ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અને સ્થિર મૂડીમાં રાષ્ટ્રીય અગ્રણી તરીકે ગુજરાતના સ્થાનને વધુ મજબૂત કરવા માટે ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ, MSME સહાય, તકનીકી નવીનતા અને ટકાઉ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર મૂકે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત સરકારે 'વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭'ના વિઝન સાથે સુસંગત રહીને સતતૌદ્યોગિક અને આર્થિક વિકાસને વેગ આપવા માટે ગુજરાતindustrialpolicy ૨૦૨૬ ની જાહેરાત કરી.
- આ નીતિ MSME ને પ્રોત્સાહન આપવા, ઉત્પાદન સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા, ગ્રીન ટેક્નોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવા અને અદ્યતન વૈશ્વિક રોકાણો આકર્ષવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- તે મજબૂતૌદ્યોગિક પાયા અને રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદનમાં ઉચ્ચ યોગદાનના આધારે, ભારતના અગ્રણી ઔદ્યોગિક અને ઉત્પાદન પાવરહાઉસ તરીકે ગુજરાતના નેતૃત્વના સ્થાનને મજબૂત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬
રાજ્યને વૈશ્વિક ঔદ્યોગિક મહાશક્તિમાં પરિવર્તિત કરવા માટે ગુજરાત સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલ પાંચ વર્ષનું આર્થિક માળખું, જે ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ, MSME સહાય, R&D અને ટકાઉ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
UPSC context
GPSC પેપર-3 (અર્થવ્યવસ્થા અને આયોજન) માટે મહત્વપૂર્ણ; રાજ્ય-સ્તરીય ઔદ્યોગિક નીતિઓ, આર્થિક વિકાસના પ્રેરકો અને રોકાણ લક્ષ્યોના જ્ઞાનનું પરીક્ષણ કરે છે.
વિકસિત ગુજરાત ૨૦૪૭
ગુજરાત સરકારનો એક વ્યાપક વ્યૂહાત્મક વિઝન દસ્તાવેજ જે રાષ્ટ્રીય 'વિકસિત ભારત' ધ્યેય સાથે સુસંગત રહીને ૨૦૪૭ સુધીમાં ૩.૫ ટ્રિલિયન ડોલર GSDP અને નેટ-ઝીરો ઉત્સર્જનનું લક્ષ્ય રાખે છે.
UPSC context
GPSC પેપર-3 (અર્થવ્યવસ્થા અને શાસન) માટે સંબંધિત; લાંબા ગાળાના રાજ્ય આયોજન, ટકાઉ વિકાસ અને આર્થિક પરિવર્તનના લક્ષ્યોની ચકાસણી કરે છે.
પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ
સક્ષમ-ઉદ્યોગોને પ્લાન્ટ અને મશીનરી પરના રોકાણ માટે માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝિસ (सूक्ष्म उद्यमों) ને ૨૫% સુધીની કેપિટલ સબસીડી અને નાના/મધ્યમ સાહસોને ૨૦% સબસીડી મળે છે.
એસ્પિરન્ટ્સ રાજ્યની કેપિટલ સબસિડી મર્યાદાઓ (માઇક્રો માટે ૨૫% સુધી, નાના/મધ્યમ માટે ૨૦%) ને PLI અથવા MSME CGTMSE થ્રેશોલ્ડ જેવી કેન્દ્રીય યોજનાઓ સાથે ગૂંચવી શકે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને ટેકો આપતી મુખ્ય સંસ્થાકીય સંસ્થાઓ અને મિકેનિઝમ્સ કઈ છે?
- GIDC ની ભૂમિકા: ગુજરાતભરમાં ઔદ્યોગિક માળખાકીય સુવિધાઓ અને વસાહત વિકાસ સંભાળતી સર્વોચ્ચ સંસ્થા.
- iNDEXTbનું કાર્ય: વ્યવસાય કરવાની સરળતા અને પ્રોજેક્ટ મંજૂરીઓને સુવિધાજનક બનાવતી સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ સિસ્ટમ.
- SEZs અને PCPIRs: સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન અને પેટ્રોલિયમ, કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રીઝન નિકાસને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
રાજ્ય ઔદ્યોગિક નીતિ + ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન
ગ્રીન GIDC વસાહતો અને ઝીરો લિક્વિડ ડિસ્ચાર્જ પરનો ભાર COP આબોહવા લક્ષ્યો હેઠળ ભારતના આંતરરાષ્ટ્રીય નેટ-ઝીરો પ્રત્યારોપણ સાથે રાજ્યનાૌદ્યોગિક વિકાસને સાંકળે છે.
ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૬ ના લક્ષ્યો (દા.ત., સબસિડી માળખાં, આરએન્ડડી મર્યાદાઓ, સેમિકોન્ડક્ટર્સ જેવા ફોકસ ક્ષેત્રો) પર વિધાન-આધારિત પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
______ is one of the cities chosen by the NITI Aayog for its Growth Hub (G-HUB) programme to boost their economic growth.
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.
