Current Affairs

Sign in
રાજ્યવ્યવસ્થા અને શાસનGS2
GS2

ગુજરાત લઠ્ઠાકાંડમાં મેથેનોલ ઝેરથી મૃત્યુઆંક વધ્યો

Source:The Hindu ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

કડક દારૂબંધીના કાયદાઓ અમલમાં લાવવા સાથે સંકળાયેલા વ્યાવહારિક પડકારો અને શાસકીય નિષ્ફળતાઓની સાથે સાથે, ગેરકાયદેસર દારૂના વેપારમાં મિથેનોલની ભેળસેળના કારણે જાહેર આરોગ્ય પર થતા જીવલેણ પરિણામોને દર્શાવે છે.

સારાંશ

ગુજરાતના ભાવનગર અને બોટાદ જિલ્લામાં સર્જાયેલા એક ગંભીર લઠ્ઠાકાંડમાં 13 લોકોના મોત નીપજ્યા છે, જ્યારે અન્ય કેટલાક લોકો શંકાસ્પદ મિથેનોલ પોઈઝનિંગની સારવાર હેઠળ છે. ગુજરાત પ્રોહિબિશન એક્ટ (Gujarat Prohibition Act) હેઠળ રાજ્યમાં કડક દારૂબંધી હોવા છતાં આ ઝેરી દારૂના સેવનની ઘટના ઘટી છે. જેના પગલે, સત્તાવાળાઓએ સાપરાધ મનુષ્યવધ માટે ભારતીય ન્યાય સંહિતા હેઠળ FIR નોંધી છે, અને સ્ટેટ મોનિટરિંગ સેલ (State Monitoring Cell) ગેરકાયદેસર દારૂના ઉત્પાદન નેટવર્કની તપાસ કરી રહ્યું છે. આ ઘટનાના પગલે વહીવટી કડક કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી છે, જેમાં નશાબંધી કાયદાના અમલીકરણમાં બેદરકારી દાખવવા બદલ સ્થાનિક ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓની બદલી અને સસ્પેન્શનનો સમાવેશ થાય છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • The death toll in the Gujarat hooch tragedy across the Bhavnagar and Botad districts has risen to 13 after consuming spurious liquor.
  • Forensic investigations revealed that the illicit liquor was adulterated with highly toxic methanol.
  • FIRs have been registered against the accused under the Bharatiya Nyaya Sanhita (BNS) for culpable homicide, alongside violations of the Gujarat Prohibition Act.
  • આ ઘટના કાયદાકીય રીતે દારૂબંધી ધરાવતા રાજ્ય ગુજરાતમાં કાયદાના અમલીકરણ અને શાસન સંબંધિત નોંધપાત્ર પડકારોને ઉજાગર કરે છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

Gujarat Prohibition Act

A 1949 state law strictly banning the manufacture, sale, and consumption of alcohol in Gujarat. It aims to eradicate liquor consumption in alignment with Gandhian principles, though limited permits are available.

UPSC context

Tests GPSC Paper 2 (Governance & State Policies), focusing on the socio-legal implications and challenges of enforcing state prohibition policies.

Source
Bharatiya Nyaya Sanhita (BNS)

India's modernized criminal code that replaced the colonial-era Indian Penal Code (IPC). It emphasizes restorative justice, victim rights, and equitable legal processes over a purely punitive approach.

UPSC context

GPSC Paper 2 (Criminal Justice System) માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ, જે તાજેતરના કાનૂની સુધારાઓ, નાગરિક-કેન્દ્રી શાસન અને આધુનિક દંડાત્મક માળખાનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source
State Monitoring Cell (SMC)

A specialized law enforcement unit within the Gujarat Police mandated to monitor and enforce the Gujarat Prohibition Act, specifically targeting state-wide illicit liquor networks and gambling operations.

UPSC context

Relevant for GPSC Paper 2 and Paper 3, examining state administrative mechanisms, law enforcement effectiveness, and internal security issues.

Source

પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ

ઇથેનોલ એ નકલી દારૂમાં રહેલું ઝેરી ભેળસેળયુક્ત તત્વ છે જે કાયમી અંધત્વ અને મૃત્યુનું કારણ બને છે.

Ethanol is the intoxicating agent in regular liquor and is actually used as an antidote. Methanol (methyl alcohol) is the toxic adulterant that causes blindness and death.

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Indian Polity & Governance

ભારતમાં દારૂબંધી માટેનો બંધારણીય અને કાયદાકીય આધાર શું છે?

  • DPSP અનુચ્છેદ 47: Directs the State to endeavor to bring about prohibition of intoxicating drinks and drugs injurious to health.
  • State Subject: 'Intoxicating liquors' falls squarely under the State List (Entry 8) of the Seventh Schedule, giving state legislatures exclusive power to enact prohibition laws.
  • Gujarat Prohibition Act: ગુજરાત નશાબંધી અધિનિયમ, 1949 હેઠળ અમલમાં મૂકાયેલ, જે રાજ્યના વિભાજન પહેલાં મૂળ રૂપે બોમ્બે નશાબંધી અધિનિયમ હતો.
General Science (Biology/Chemistry)

How does Methanol poisoning occur and how is it medically treated?

  • Toxicity mechanism: Methanol metabolizes in the liver into highly toxic formic acid via the enzyme alcohol dehydrogenase (ADH).
  • Clinical Symptoms: Accumulation of formic acid causes severe metabolic acidosis, optic nerve damage (leading to blindness), and eventually death.
  • પ્રતિવિષ સારવાર: ફોમેપિઝોલ અથવા ફાર્માસ્યુટિકલ-ગ્રેડ ઇથેનોલ આપવું, જે ADH ઉત્સેચકો દ્વારા મિથેનોલના વિઘટનને રોકવા માટે સ્પર્ધાત્મક અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • Prohibition (DPSP) + Methanol Biochemistry

    GPSC often bridges constitutional mandates (Article 47 DPSP) with the hard science of state failures, testing the biochemistry of methanol alongside the legal framework of state prohibition laws.

  • IPC to BNS Transition in Policing

    The shift from charging accused under IPC Section 299 to the new Bharatiya Nyaya Sanhita (BNS) Section 100 for culpable homicide will be a recurring theme in state policing questions.

અનુચ્છેદ 47 (DPSP), દારૂ પર રાજ્ય સૂચિના અધિકારક્ષેત્ર અને મિથેનોલના જીવરસાયણશાસ્ત્ર (biochemistry) ને સાંકળતા બહુ-વિધાન પ્રશ્નની અપેક્ષા રાખો.

સંલગ્ન PYQ · 2

સંલગ્ન PYQ · 2

  • 2026GPSC_PRELIMSGS1

    With reference to the Supreme Court's landmark judgment in the Harish Rana vs. Union of India case, consider the following statements regarding euthanasia in India: 1. The fundamental right to live with dignity under Article 21 of the Constitution encompasses dignity until death, consequently including the right to die with dignity. 2. While the law permits the withdrawal of life-support systems under strict medical guidelines, the deliberate administration of lethal substances to accelerate a patient's death remains a criminal offense. Which of the above statement(s) is/are correct?

  • 2026GPSC_PRELIMSGS1

    Consider the following statements regarding the technical aspects of ethanol blending: 1. E20 means a blend of 20% ethanol by weight in petrol. 2. Higher ethanol blends may require modifications to the vehicle engine. 3. Ethanol has a lower energy value than petrol. Which of the above statements are correct?