જીજીઆરસી દ્વારા ઓખામંડળ ક્ષેત્રમાં પ્રેશરાઈઝ્ડ સિંચાઈ પ્રોજેક્ટ શરૂ
Source:tatachemicals ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
આ સમાચાર ગુજરાતના પાણીની અછતવાળા પ્રદેશોમાં આધુનિક કૃષિ હસ્તક્ષેપો, GGRC હેઠળ સૂક્ષ્મ સિંચાઈને પ્રોત્સાહન અને જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (PPP) દ્વારા ગ્રામીણ વિકાસના મોડેલોને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
સારાંશ
ગુજરાત ગ્રીન રેવોલ્યુશન કંપની (GGRC) અને ટાટા કેમિકલ્સ સોસાયટી ફોર રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (TCSRD) દ્વારા ગુજરાતના ઓખામંડળ પ્રદેશમાં પ્રેશરાઈઝ્ડ ઈરિગેશન નેટવર્ક સિસ્ટમ (PINS) પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ સંયુક્ત પહેલ ટકાઉ સંસાધન સંચાલન દ્વારા કૃષિ ક્ષેત્રે પાણીની કાર્યક્ષમતા વધારવા, સૂક્ષ્મ સિંચાઈના અપનાવવાને પ્રોત્સાહન આપવા અને ગ્રામીણ આજીવિકામાં સુધારો કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત ગ્રીન રેવોલ્યુશન કંપની (GGRC) અને ટાટા કેમિકલ્સ સોસાયટી ફોર રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (TCSRD) એ ઓખામંડળમાં પ્રેશરાઈઝ્ડ ઈરિગેશન નેટવર્ક સિસ્ટમ (PINS) પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવા માટે ભાગીદારી કરી છે.
- આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ગુજરાતના ઓખામંડળ જેવા પાણીની અછતવાળા પ્રદેશોમાં કૃષિ જળ વપરાશની કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરવાનો, સૂક્ષ્મ સિંચાઈને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને ટકાઉ ગ્રામીણ વિકાસને ટેકો આપવાનો છે.
- આ પ્રોજેક્ટ સંસાધન સંવર્ધન અને ખેડૂત સશક્તિકરણ માટે જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (PPP) અને કોર્પોરેટ સામાજિક ઉત્તરદાયিত্ব (CSR) સહયોગનું પ્રદર્શન કરે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
પ્રેશરાઇઝ્ડ ઇરિગેશન નેટવર્ક સિસ્ટમ (PINS)
એક અદ્યતન સિંચાઈ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ જે પાણીની અછતવાળા વિસ્તારોમાં પ્રસારણ નુકસાનને ઘટાડીને અને કાર્યક્ષમ સૂક્ષ્મ-સિંચાઈ અપનાવવાની સુવિધા આપીને દબાણ હેઠળ સીધા ખેતીના ખેતરોમાં પાણી પહોંચાડે છે.
UPSC context
GPSC પેપર ૩ (અર્થવ્યવસ્થા અને કૃષિ): ગુજરાતમાં આધુનિક જળ સંસાધન સંચાલન, સૂક્ષ્મ સિંચાઈ યોજનાઓ અને ટકાઉ કૃષિ હસ્તક્ષેપોનું જ્ઞાન ચકાસે છે.
ગુજરાત ગ્રીન રેવોલ્યુશન કંપની (GGRC)
જળ સંસાધનોનું સંરક્ષણ કરવા અને સમગ્ર ગુજરાતમાં ખેતીની ઉત્પાદકતા વધારવા માટે સૂક્ષ્મ સિંચાઈ (ટપક અને ફુવારા પદ્ધતિ) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સ્થાપિત એક નોડલ રાજ્ય-સ્તરીય એજન્સી.
UPSC context
GPSC પેપર 3 (ગવર્નન્સ અને રાજ્ય યોજનાઓ): ગુજરાતમાં કૃષિ ક્ષેત્રે પાણીની કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે કાર્યરત સંસ્થાકીય માળખાં અને જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (PPP)નું મૂલ્યાંકન કરે છે.
ટાટા કેમિકલ્સ સોસાયટી ફોર રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (TCSRD)
ટાટા કેમિકલ્સની સામાજિક પાંખ જે તેના કાર્યક્ષેત્રમાં તળિયાના સ્તરના સમુદાય વિકાસ, ગ્રામીણ આજીવિકા વૃદ્ધિ, કુદરતી સંસાધન સંચાલન અને ટકાઉ કલ્યાણ પહેલો માટે સમર્પિત છે.
UPSC context
GPSC પેપર ૧/૩ (સામાજિક ક્ષેત્ર અને CSR): ગ્રામીણ વિકાસ અને ટકાઉ ખેતીમાં કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (CSR) ના યોગદાનને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં માઈક્રો ઈરિગેશન ફંડ (MIF) ના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો અને તેનો અમલ કરતી એજન્સીઓ કઈ છે?
- નાબાર્ડ ફંડ: નાબાર્ડ (NABARD) નિયમિત બજેટ ફાળવણી ઉપરાંત વિસ્તાર વધારવા માટે રાજ્યોને સંસાધનો એકત્રિત કરવામાં સહાય કરવા માટે રૂ. ૫,૦૦૦ કરોડના સમર્પિત સૂક્ષ્મ સિંચાઈ ભંડોળનું સંચાલન કરે છે.
- PMKSY ઇન્ટિગ્રેશન: પ્રધાન મંત્રી કૃષિ સિંચાઈ યોજના (PMKSY - પર ડ્રોપ મોર ક્રોપ) પાણીના વપરાશની કાર્યક્ષમતા, સૂક્ષ્મ સિંચાઈ અપનાવવા અને ખેતરના શેઢે ચોક્કસ પાણી પહોંચાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
સીએસઆર આદેશ અને ટકાઉ કૃષિ કડીઓ
કંપની અધિનિયમ ૨૦૧૩ હેઠળના કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (CSR) ભંડોળને માઇક્રો-ઇરિગેશન અને વોટરશેડ મેનેજમેન્ટ જેવા રાજ્ય પ્રાયोजित કૃષિ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં ઉત્તરોત્તર વાળવામાં આવી રહ્યા છે.
દરિયાકાંઠાની શુષ્કતા અને સૂક્ષ્મ સિંચાઈ અર્થશાસ્ત્ર
દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાનું ઓખામંડળ સૂકી અને ક્ષારતાથી પ્રભાવિત તટીય ભૌગોલિક સ્થિતિ ધરાવે છે, જ્યાં ભૂગર્ભજળના ઘટાડા અને દરિયાઈ પાણીના ઘૂસણખોરીને અટકાવવા માટે સૂક્ષ્મ સિંચાઈ અત્યંત આવશ્યક છે.
ગુજરાતના પાણીની તંગી ધરાવતા શુષ્ક પ્રદેશોમાં CSR સંચાલિત પબ્લિક-પ્રાઇવેટ મોડલ સાથે GGRC ના મેન્ડેટને જોડતા વિધાન-આધારિત પ્રશ્નની અપેક્ષા રાખો.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following is / are the objective(s) of Deendayal Upadhyaya Gram Jyoti Yojana? (i) To separate agriculture and non-agriculture feeders for judicious rostering of supply to agricultural and non-agricultural consumers in rural area (ii) Strengthening and augmentation of sub-transmission and distribution infrastructure in rural area (iii) Metering in rural area (feeders, distribution transformers and consumers)
- 2026GPSC_PRELIMSGS1
Consider the following pairs of mineral resources and their prominent mining districts/regions in Gujarat: Mineral - Associated Region 1. Bauxite - Devbhumi Dwarka 2. Lignite - Panandhro (Kutch) 3. Limestone - Porbandar 4. Chalk (Porbandar Stone) - Junagadh Which of the above pairs are correctly matched?
