ગુજરાતમાં ગુટખા અને તમાકુ ઉત્પાદનો પરના પ્રતિબંધમાં એક વર્ષનો વધારો
Source:timesofindia-indiatimes ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
ગુજરાતમાં રાજ્ય સ્તરની વહીવટી કાર્યવાહી, જાહેર આરોગ્ય શાસન અને ખાદ્ય સુરક્ષા નિયમોને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
ગુજરાત સરકારે જનસ્વાસ્થ્યની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને ગુટખા, તંબાકુ અને તંબાકુ કે નિકોટિનયુક્ત પાન મસાલા પરના તેના વાર્ષિક પ્રતિબંધને સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી વધુ એક વર્ષ માટે લંબાવ્યો છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત સરકારે ગુટખા, તંબાકુ અને તંબાકુ કે નિકોટિન યુક્ત પાન મસાલાના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વિતરણ અને વેચાણ પરના સંપૂર્ણ પ્રતિબંધને વધુ એક વર્ષ માટે સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી લંબાવ્યો છે.
- આ પ્રતિબંધ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળ ઘડવામાં આવેલા ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (વેચાણ પર પ્રતિબંધ અને નિયંત્રણો) વિનિયમોની જોગવાઈઓ હેઠળ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.
- આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય જનસ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવાનો, યુવાનોમાં કેન્સરકારક પદાર્થોના સેવન પર અંકુશ મેળવવાનો અને બિન-ચેપી રોગોના બોજને ઘટાડવાનો છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ ૨૦૦૬
ભારતમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણોનું નિયમન કરવા માટે ૨૦૦૬માં ઘડવામાં આવેલું કેન્દ્રીય કાયદો, જે ખાદ્ય સુરક્ષા કમિશનરોને તમાકુ કે નિકોટિન જેવા હાનિકારક ઘટકો ધરાવતા ખાદ્ય ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની સત્તા આપે છે.
UPSC context
UPSC પ્રિલિમ્સ અને મેન્સ (GS પેપર II/III - આરોગ્ય, ગવર્નન્સ, ફૂડ સિક્યોરિટી) માટે સંબંધિત, જે ફૂડ સેફ્ટી રેગ્યુલેશન્સ અને પબ્લિક હેલ્થ એન્ફોર્સમેન્ટની જાણકારીનું પરીક્ષણ કરે છે.
COTPA
ભારતમાં ૨૦૦૩માં તમાકુના વપરાશ પર નિયંત્રણ લાવવા, જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકવા અને તમાકુના ઉત્પાદનોના વેપાર, વિતરણ તથા વેચાણનું નિયમન કરવા માટે ઘડવામાં આવેલું પ્રાથમિક કેન્દ્રીય કાયદો.
UPSC context
GS પેપર II (આરોગ્ય નીતિઓ) અને પ્રિલિમ્સ માટે મહત્વપૂર્ણ, જે ભારતમાં તમાકુ નિયંત્રણ અને જનકલ્યાણનું નિયમન કરતા વૈધાનિક માળખાની ચકાસણી કરે છે.
ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો મંત્રાલય
એફએસએસ (FSS) એક્ટ, ૨૦૦૬ હેઠળ સ્થપાયેલ વૈધાનિક સર્વોચ્ચ નિયમનકાર, જે ખાદ્ય પદાર્થો માટે વિજ્ઞાન આધારિત ધોરણો નક્કી કરવા અને તેમના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વિતરણ, વેચાણ અને આયાતનું નિયમન કરવા માટે જવાબદાર છે.
UPSC context
સંસ્થાકીય સંસ્થાઓ, શાસન અને જાહેર આરોગ્ય નીતિ અમલીકરણ અંતર્ગત GPSC અને UPSC પરીક્ષાઓ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને તમાકુ નિયંત્રણનું નિયમન કરતી મુખ્ય નિયમનકારી સંસ્થાઓ અને કાયદાકીય જોગવાઈઓ કઈ છે?
- FSSA ૨૦૦૬: ભારતમાં ખાદ્ય પદાર્થોના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વિતરણ અને વેચાણને નિયંત્રિત કરતું કાનૂની છત્ર, જે ૨૦૦૬માં ઘડવામાં આવ્યું હતું.
- કલમ ૩૦(૨)(એ): જન આરોગ્યના હિતમાં રાજ્યોના ખાદ્ય સુરક્ષા કમિશનરોને એક સમયે એક વર્ષ સુધીના પ્રતિબંધિત આદેશોારી કરવાની સત્તા આપે છે.
- કોટપા ૨૦૦૩: પ્રોહિબિશન ઓફ એડવર્ટાઇઝમેન્ટ એન્ડ રેગ્યુલેશન ઓફ ટ્રેડ એન્ડ કોમર્સ ઇન પ્રોડક્શન, સપ્લાય એન્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન એક્ટ, 2003, જે ખાસ કરીને તમાકુનું નિયમન કરે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
FSSA ની જોગવાઈઓ + રાજ્યની જન આરોગ્ય પોલીસ સત્તાઓ
FSSA જેવા કેન્દ્રીય અધિનિયમો હેઠળ ખાદ્ય અને તમાકુની વસ્તુઓ પરના રાજ્ય સ્તરના પ્રતિબંધો એ સંઘીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા અને રાજ્ય સ્તરની જાહેર આરોગ્ય પોલીસિંગ વચ્ચેની જટિલ પરસ્પર ક્રિયા દર્શાવે છે.
પબ્લિક હેલ્થ બેન્સ + ડીપીએસપી આર્ટિકલ 47
બિન-ચેપી રોગો સામે અટકાયતી પ્રતિબંધો દ્વારા મુકાબલો કરવો તે બંધારણીય રાજ્યની નીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો (अनुच्छेद 47) સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે.
FSSA ૨૦૦૬ની વૈધાનિક સત્તાઓને જાહેર આરોગ્ય અને તમાકુ પ્રતિબંધો પર રાજ્ય-સ્તરીય અમલીકરણ સાથે જોડતા વિધાન-આધારિત પ્રશ્નની અપેક્ષા રાખો.
