અનુપાલન ઘટાડા માટે ગુજરાત ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ બિલ
Source:timesofindia-indiatimes ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
આ વિધેયક વ્યાપારિક વાતાવરણને સુધારવા, લાલફિયાશાહી (રેડ ટેપ) ઘટાડવા અને નિયમનકારી તર્કસંગતીકરણ દ્વારા સહકારી સંઘવાદને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી રાજ્ય સ્તર પરના મુખ્ય વહીવટી સુધારાઓને રેખાંકિત કરે છે.
સારાંશ
ગુજરાત સરકારે રાજ્ય વિધાનસભામાં ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ (EoDB) બિલ પસાર કર્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ઔદ્યોગિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને રોકાણ આકર્ષવા માટે અનુપાલન બોજ ઘટાડવા, નાના અપરાધોને અપરાધમુક્ત કરવા અને નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવાનો છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાત વિધાનસભાએ વ્યવસાયો માટે પાલન બોજ ઘટાડવા અને નિયમોને સરળ બનાવવા માટે ગુજરાત ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ (EoDB) બિલ પસાર કર્યું.
- આ કાયદો નાના ટેકનિકલ કે પ્રક્રિયાગત ડિફૉલ્ટને ગુનાહિત શ્રેણીમાંથી મુક્ત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જ્યાં યોગ્ય હોય ત્યાં ફોજદારી દંડના સ્થાને નાગરિક કે વહીવટી દંડ લાગુ કરે છે.
- તેનો ઉદ્દેશ ગુજરાતમાં વધુ રોકાણકાર-अनुकૂળ ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવાનો, વિદેશી અને સ્થાનિક રોકાણો આકર્ષવાનો અને ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ આપવાનો છે.
- આ પગલું અમોહ વહીવટી અવરોધોને ઘટાડીને અને વિશ્વાસ આધારિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપીને 'ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ' (Ease of Doing Business) માં ભારતનું ક્રમાંક સુધારવાના વ્યાપક રાષ્ટ્રીય પ્રયાસો સાથે સુસંગત છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
ગુજરાત ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ (EoDB) બિલ
રાજ્યની વૈધાનિક સુધારણા જે અનુપાલન બોજ ઘટાડવા, નાના ગુનાઓને અપરાધમુક્ત કરવા, નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા અને વાણિજ્યિક સંસ્થાનો માટે 24x7 કામગીરી જેવા વિશ્વાસ-આધારિત શાસનને દાખલ કરવાના હેતુથી છે.
UPSC context
GPSC જનરલ સ્ટડીઝ (અર્થતંત્ર અને રાજ્ય વહીવટ) માટે મહત્વપૂર્ણ, ઔદ્યોગિક નીતિઓ, રાજ્ય-સ્તરીય વ્યવસાય સુધારણા અને રોકાણ પ્રમોશનના જ્ઞાનનું પરીક્ષણ કરવું.
ગુજરાત વિધાનસભા
ગુજરાત રાજ્યનું એકગૃહી કાયદાઘડતર મંડળ, જે રાજ્યના કાયદા ઘડવા, જાહેર નીતિઓ પર ચર્ચા કરવા અને રાજ્ય વહીવટીતંત્ર પર દેખરેખ રાખવા માટે જવાબદાર છે.
UPSC context
GPSC રાજનીતિ અને શાસન માટે સુસંગત, રાજ્ય વિધાનમંડળની કામગીરી, કાયદા ઘડવાની પ્રક્રિયાઓ અને રાજ્ય સ્તરના શાસનની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.
પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ
વર્લ્ડ બેંકનો વાર્ષિક ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ સૂચકાંક હાલમાં ભારતીય રાજ્યોને તેમના અનુપાલન ઘટાડાના સ્કોરના આધારે ક્રમાંક આપે છે.
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના ઉમેદવારો ઘણીવાર એમ માની લે છે કે ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ (EoDB) ઇન્ડેક્સ અને રાષ્ટ્રીય રેન્કિંગ પ્રકાશનો હજુ પણ વિશ્વ બેંક દ્વારા વાર્ષિક ધોરણે સંકલિત અને બહાર પાડવામાં આવે છે, જ્યારે 'ડુઈંગ બિઝનેસ' પ્રોજેક્ટ ૨૦૨૧ માં બંધ કરવામાં આવ્યો હતો.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ (Ease of Doing Business) માળખા અને નિયમનકારી સુધારાઓના મુખ્ય સ્તંભો કયા છે?
- ટ્રસ્ટ-બેઝ્ડ ગવર્નન્સ: રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધારવા અને ઇન્સ્પેક્ટર રાજથી વિશ્વાસ આધારિત શાસન તરફ આગળ વધવા માટે નાના તકનીકી ડિફોલ્ટ્સનું અપરાધીકરણ (ડીક્રિમિનલાઇઝેશન).
- જોખમ-આધારિત નિયમો: સખત અગાઉની મંજૂરીઓથી સંભવિત જોખમ-આધારિત નિરીક્ષણો, સ્વ-પ્રમાણપત્ર અને ટેક્નોલોજી-સંચાલિત સિંગલ વિન્ડો ક્લિયરન્સ તરફનું સ્થળાંતર.
- અનુપાલન બોજ: બિનજરૂરી કાયદાઓને રદ્દ કરવા, ઓવરલેપિંગ પાલનોને મર્જ કરવા અને રાજ્ય અને કેન્દ્રીય કાયદાઓમાં રિટર્ન ફાઇલિંગને તર્કસંગત બનાવવું.
આંતર-વિષય પેટર્ન
રાજ્ય EoDB કાયદો અને જન વિશ્વાસ અધિનિયમ
રાજ્ય સ્તરીય EoDB કાયદો રાષ્ટ્રીય સુધારાઓ જેમ કે જન વિશ્વાસ એક્ટ (Jan Vishwas Act) સાથે સુસંગત છે, જે નાના-મોટા ડિફોલ્ટ માટે ફોજદારી જવાબદારીમાંથી નાણાકીય દંડ જેવી દીવાની (સિવિલ) જોગવાઈઓ તરફ સ્થાनांतरિત થાય છે.
પ્રિલિમ્સમાં ગુજરાત EoDB બિલ દ્વારા નાના ગુનાઓનું અપરાધીકરણ નાબૂદ કરવા (decriminalization) વિરુદ્ધ ફોજદારી દંડ (criminal penalties) ની ચકાસણી વિશ્લેષણાત્મક નિવેદનો દ્વારા કરવામાં આવશે.
સંલગ્ન PYQ · 1
સંલગ્ન PYQ · 1
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
According to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat, Gujarat comes in ______ category in Logistic Ease Across Different States (LEADS), 2024.
