કૃત્રિમ બુદ્ધિ અને ડિજિટલ માળખા માટે ગુજરાત ડેટા સેન્ટર નીતિ
Source:indianmasterminds ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, AI ઇન્ટિગ્રેશન અને હાઇ-ટેક રોકાણો આકર્ષવા તરફ ગુજરાતની વ્યૂહાત્મક રાજ્ય નીતિઓને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
આ લેખ ગુજરાત ડેટા સેન્ટર પૉલિસી ૨૦૨૬-૨૯ની ચર્ચા કરે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં AI અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસને વેગ આપવાનો, રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને તકનીક-સક્ષમ ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- ગુજરાતે રાજ્યમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ડેટા સેન્ટર નીતિ 2026-29 જાહેર કરી છે.
- આ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય ડેટા સેન્ટર્સ, ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ અને અદ્યતન ટેક્નોલોજીકલ ઇકોસિસ્ટમ્સમાં રોકાણ આકર્ષવાનો છે.
- તે ગુજરાતને ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન અને ટેક-ડ્રિવન ગ્રોથ માટે અગ્રણી હબ તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે વિવિધ પ્રોત્સાહનો અને સરળ મંજૂરીઓ પ્રદાન કરે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
ગુજરાત ડેટા સેન્ટર નીતિ ૨૦૨૬-૨૯
ગુજરાત સરકાર દ્વારા હાઇસ્કેલ ગ્રીન AI ડેટા સેન્ટર્સ માટે રાજ્યને અગ્રણી વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે અધિસૂચિત કરવામાં આવેલી રાજ્ય નીતિ, જેનો ૨૦૨૯ સુધીમાં ૭.૫ GW ક્ષમતા અને વ્યાપક રોકાણો આકર્ષવાનો લક્ષ્યાંક છે.
UPSC context
GPSC મુખ્ય પરીક્ષા (અર્થતંત્ર, વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી, તેમજ રાજ્યની નીતિઓ) માટે મહત્વપૂર્ણ, જે રાજ્ય સ્તરના ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રોકાણ પહેલ અંગેના જ્ઞાનનું પરીક્ષણ કરે છે.
ગુજરાત સરકાર
ગુજરાત રાજ્યની કારોબારી સત્તા, જે શાસન માળખાં, રાજકોષીય નીતિઓ અને ઔદ્યોગિક તથા ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ જેવી વ્યૂહાત્મક આર્થિક પહેલો ઘડવા માટે જવાબદાર છે.
UPSC context
GPSC પોલીટી અને ગવર્નન્સ માટે સુસંગત, રાજ્યની કારોબારી સત્તાઓ, નીતિ-ઘડતર અને વહીવટી શાસન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં માહિતી ટેકનોલોજી અને ડેટાનું સંચાલન કરતા મુખ્ય સંસ્થાકીય ઘટકો અને વૈધાનિક નિકાયો (statutory bodies) કયા છે?
- આઈ.ટી. એક્ટ 2000:: ઇલેક્ટ્રોનિક ગવર્નન્સ માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડવા અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રાલય હેઠળ સાયબર ક્રાઈમનો સામનો કરવા માટે ઘડવામાં આવ્યું.
- DPDP એક્ટ 2023:: ડેટા પ્રાઇવસી, સરહદ પાર ડેટા પ્રવાહો અને વ્યક્તિઓના ડિજિટલ અધિકારોનું નિયમન કરે છે.
- નેશનલ આઈટી ટાસ્કફોર્સ:: રાષ્ટ્રીય IT અને ટેલિકોમ વ્યૂહરચના માટે વડાપ્રધાનની અધ્યક્ષતાવાળી સર્વોચ્ચ સલાહકાર સંસ્થા.
આંતર-વિષય પેટર્ન
ડેટા સેન્ટર્સ + રિન્યૂએબલ એનર્જી ઇન્ટિગ્રેશન
ડેટા સેન્ટરના વિસ્તરણ માટે મોટા પ્રમાણમાં પાવર ઇનપુટ્સની જરૂર પડે છે, જે રિન્યુએબલ એનર્જી ફ્રેમવર્ક હેઠળ રાજ્યનીૌ industrial policies સીધી રીતે હરિત ઉર્જા લક્ષ્યાંકો અને ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડે છે.
રાજ્ય ટેક નીતિઓ + રાષ્ટ્રીય AI મિશન
રાજ્ય-સ્તરીય ટેકનોલોજી નીતિઓ ક્ષેત્રીય ટેકનોલોજી ક્લસ્ટર્સ બનાવવા માટે ઈન્ડિયાએઆઈ મિશન (IndiaAI Mission) અને સેમિકોન્ડક્ટર નીતિઓ જેવી રાષ્ટ્રીય પહેલો સાથે જોડાણ કરે છે.
ગુજરાતની IT નીતિઓ + પ્રોત્સાહક માળખાં (incentive structures) મેચ-ધ-ફોલોઇંગ અથવા વિધાન-આધારિત પ્રિલિમ્સ/મેઈન્સ પ્રશ્નોમાં વારંવાર પૂછાય છે.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
According to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat, Gujarat comes in ______ category in Logistic Ease Across Different States (LEADS), 2024.
- 2026GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statement/s is/are correct regarding Renewable Energy Installed Capacity in India? 1. Wind energy is second only to solar energy in the Indian renewable sector. 2. Biomass power capacity accounts for around 30% of India's total renewable energy. 3. India ranks among the top three countries in the world in Hydropower Installed Capacity. Choose the correct option from the following.
