Current Affairs

Sign in
ભૂગોળGS3
GS3

પીએમ સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ રૂફટોપ સોલાર સબસીડીની જાહેરાત

Source:energetica-india ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

તે ગ્રીન એનર્જી અને વિકેન્દ્રીકૃત સોલાર પાવર જનરેશન તરફના રાજ્ય-સ્તરીય નીતિગત પ્રોત્સાહનને ઉજાગર કરે છે, જે ગુજરાત રાજ્ય વહીવટીતંત્ર અને આર્થિક આયોજનની પરીક્ષાઓ (GPSC) માટે અત્યંત સુસંગત છે.

સારાંશ

ગુજરાત સરકારે પીએમ સૂર્ય ઘર: મુફ્ટ વીજળી યોજના હેઠળ ૨ થી ૧૮ કિલોવોટ પીક (kWp) સુધીની રૂફટોપ સોલર (RTS) સિસ્ટમો માટે વધારાની રાજ્ય સબસીડીની જાહેરાત કરી છે, જેનાથી રહેણાંક ક્ષેત્રે પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાના અપનાવને પ્રોત્સાહન મળશે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગુજરાતે PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana અંતર્ગત 2-18 kWp ક્ષમતા સુધીની રૂફટોપ સોલાર (RTS) સિસ્ટમ્સ માટે વધારાની રાજ્ય સબસિડીની જાહેરાત કરી છે.
  • આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય રેટાયન્શિયલ (રહેણાક) ગ્રાહકો પરના નાણાકીય બોજને વધુ હળવો કરવાનો છે, જે રાજ્યમાં સોલર ઉર્જાના ઝડપી અપનાવને પ્રોત્સાહન આપે છે.
  • તે રાષ્ટ્રીય પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા લક્ષ્યાંકો અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષમતામાં ગુજરાતના નેતૃત્વ સાથે સુસંગત છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

પીએમ સૂર્ય ઘર: મુફત બિજલી યોજના

ભારતમાં ૧ કરોડ ઘરોમાં રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવા માટે નાણાકીય સહાય અને સબસિડી પૂરી પાડવા તથા પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાના અપનાવને પ્રોત્સાહન આપવા અને મફત વીજળી આપવાના ઉદ્દેશ્યથી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ માં શરૂ કરાયેલી કેન્દ્ર સરકારની એક મુખ્ય યોજના.

UPSC context

GPSC પેપર 3 (પર્યાવરણ, ઉર્જા અને સરકારી નીતિઓ) માટે મહત્વપૂર્ણ. રાષ્ટ્રીય પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા મિશન અને સોલાર અપનાવવાના લક્ષ્યો સંબંધિત જ્ઞાનની ચકાસણી કરે છે.

Source
રૂફટોપ સોલર માટે ગુજરાત રાજ્ય સબસીડી

૨.૧૮ કિલોવોટ પીક (kWp) સુધીની રેસિડેન્શિયલ રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ્સ માટે ગુજરાત સરકાર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી વધારાની નાણાકીય પ્રોત્સાહક સહાય, જે ગ્રાહકનું ફાળો બેન્ચમાર્ક કિંમતના ૫-૧૦% સુધી ઘટાડે છે.

UPSC context

GPSC મુખ્ય પરીક્ષા (ગુજરાત-વિશિષ્ટ શાસન અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ) માટે સુસંગત. આ પ્રશ્ન રિન્યુએબલ એનર્જી અને ગ્રીન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રાજ્ય સ્તરની નીતિગત પહેલોની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source
kWp (કિલોવોટ-પીક)

કિલોવોટ-પીક, ફોટોવોલ્ટેઇક સોલર ઇન્સ્ટોલેશનની મહત્તમ ઉત્પાદન ક્ષમતા માપવા માટે પ્રમાણભૂત પરીક્ષણ પરિસ્થિતિઓ હેઠળ ઉપયોગમાં લેવાતું પીક પાવર યુનિટ.

UPSC context

GPSC વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના પ્રશ્નો માટે ઉપયોગી. પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતા અને સૌર વીજ ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલી મૂળભૂત તકનીકી પરિભાષાની ચકાસણી કરે છે.

Source

પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ

વધારાની રાજ્ય સબસીડી તમામ ગ્રાહક વર્ગોમાં ક્ષમતાની મર્યાદાઓ અથવા સ્થાપના પછીના પ્રતિબંધો વિના લાગુ પડે છે.

એસ્પિરન્ટ્સ અક્ષરસઃ એવું ધારી લે છે કે પીએમ સૂર્ય ઘર જેવી કેન્દ્રીય યોજનાઓ ૧૦૦% ખર્ચ આવરી લે છે અથવા રાજ્યના ટોપ-અપ્સમાં વિસ્તરણ માટે કોઈ ક્ષમતા મર્યાદા કે કુલિંગ-ઓફ પિરિયડ હોતા નથી.

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Government Policies & Interventions / Energy Infrastructure

PM સૂર્ય ઘર: મુફત વીજળી યોજનાના મુખ્ય નાણાકીય અને સંસ્થાકીય ઘટકો કયા છે?

  • કેન્દ્રીય સબસિડી: સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્શિયલ અસિસ્ટન્સ (CFA) 2 kWp સિસ્ટમ્સ માટે બેન્ચમાર્ક કિંમતના 60% સુધી અને 3 kWp સુધીની વધારાની ક્ષમતા માટે 40% સુધી આવરી લે છે.
  • નોડલ એજન્સી: રાજ્ય સ્તરની નોડલ એજન્સીઓ (જેમ કે ગુજરાતમાં GUVNL) અમલીકરણને સરળ બનાવે છે, જ્યારે DISCOMs તકનીકી વ્યવહારિકતા અને નેટ-મીટરિંગનું સંચાલન કરે છે.
  • સિયાતી ધિરાણ: કોઈપણ પ્રકારની અસ્ક્યામતની ગિરવે મૂક્યા વિનાની જરૂરિયાત વગરના ગ્રાહક ધિરાણ માટે આ યોજનામાં નીચા વ્યાજદર ધરાવતી ધિરાણ ઉત્પાદનો (~7%) સંકલિત કરવામાં આવી છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • PM Surya Ghar + નાણાકીય ફેડરલિઝમ

    કેન્દ્રીય હરિત ઊર્જા યોજનાઓ પર રાજ્ય-સ્તરના ટોપ-અપ્સ એ નાણાકીય સંઘવાદને વિકેન્દ્રીકૃત આબોહવા શાસન સાથે જોડે છે, જે આર્ટિકલ 246 (સત્તા વિતરણ) ને રાજ્યની નાણાકીય ખાધ સાથે સાંકળે છે.

  • GUVNL સબસિડી + RDSS પાવર સુધારા

    GUVNL દ્વારા DISCOMs મારફત ડીબીટી (DBT) વિતરણનું સંચાલન કરવું એ ગુજરાતના વીજ ક્ષેત્રના સુધારાને રાષ્ટ્રીય ડિસ્કોમ નાણાકીય ટર્નઅરાઉન્ડ (રિવેમ્પ્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સેક્ટર સ્કીમ) સાથે સીધી રીતે જોડે છે.

ગુજરાત રૂફટોપ સોલર સબસિડી મર્યાદાઓ (2.18 kWp) + GUVNL DBT વિતરણ પદ્ધતિ મલ્ટી-સ્ટેટમેન્ટ પ્રિલિમ્સ પ્રશ્નમાં પૂછાવાની સંભાવના છે.

સંલગ્ન PYQ · 2

સંલગ્ન PYQ · 2

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Under the Green Open Access Rules, 2022, the minimum size of the renewable energy project eligible for open access is