Current Affairs

Sign in
રાજ્યવ્યવસ્થા અને શાસનGS2
GS2

ગુજરાત સરકાર દ્વારા આદિવાસી દર્દીઓ માટે કલ્યાણકારી યોજનાની જાહેરાત કરાઈ

Source:newsarenaindia ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

આ યોજના અનુસૂચિત આદિજાતિઓને લક્ષ્ય બનાવતી રાજ્ય-સ્તરીય જાહેર આરોગ્ય હસ્તક્ષેપોને ઉજાગર કરે છે, જે ગુજરાતમાં સામાજિક કલ્યાણ, સમાવેશી વૃદ્ધિ અને આદિજાતિ વિકાસ નીતિઓ પરના પ્રશ્નો માટે સ્પષ્ટ સંદર્ભ બિંદુ પૂરું પાડે છે.

સારાંશ

ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં હાંસિયામાં ધવાયેલા અને અનુસૂચિત જનજાતિ વસ્તી માટે સ્વાસ્થ્ય સેવાઓની પહોંચને મજબૂત બનાવવા, આદિવાસી દર્દીઓને નાણાકીય અને તબીબી સહાય પૂરી પાડવા માટે સમર્પિત રૂ. 2 કરોડની કલ્યાણકારી યોજના શરૂ કરી છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગુજરાત સરકારે આદિવાસી દર્દીઓને સહાય કરવાના હેતુથી રૂ. ૨ કરોડની કલ્યાણકારી યોજનાની જાહેરાત કરી છે.
  • આ પહેલનો હેતુ તબીબી સારવાર લઈ રહેલા અનુસૂચિત જનજાતિના સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓને નાણાકીય સહાય અને સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સહાય પૂરી પાડવાનો છે.
  • આ તે રાજ્યના સર્વસમાવેશક વિકાસ, જાહેર સ્વાસ્થ્યની સુલભતા અને હાંસિયામાં ધકેલાયેલા સમુદાયો માટેના સામાજિક કલ્યાણ પરના સતત ભારને દર્શાવે છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

આદિવાસી દર્દી આરોગ્ય કલ્યાણ યોજના

એક ₹૨ કરોડની ગુજરાત સરકારની સ્વાસ્થ્ય પહેલ જે પ્રમાણભુત જાહેર વીમા મર્યાદાઓથી ઉપર અનુસૂચિત જનજાતિના દર્દીઓ માટે ગંભીર અંગ प्रत्यारोપણ અને રોબોટિક સર્જરી માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.

UPSC context

GPSC પેપર 2 (ગવર્નન્સ, સામાજિક ક્ષેત્ર, સંવેદનશીલ વર્ગો માટેની કલ્યાણકારી યોજનાઓ) માટે સંબંધિત. રાજ્ય સ્તરના લક્ષિત આરોગ્યસંભાળ હસ્તક્ષેપોના જ્ઞાનની ચકાસણી કરે છે.

Source
Institute of Kidney Diseases and Research Centre (IKDRC)

અમદાવાદ સ્થિત અગ્રીમ તબીબી સંસ્થા કે જે ગુજરાતની આદિજાતિ આરોગ્ય કલ્યાણ યોજના હેઠળ જટિલ અંગ प्रत्यारोपण (ટ્રાન્સપ્લાન્ટ) કેસોની ચકાસણી કરવા અને તેનું સંચાલન કરવા માટેની પ્રાથમિક નોડલ એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે.

UPSC context

GPSC પ્રિલિમ્સ અને મેઈન્સ માટે મહત્વપૂર્ણ (ગુજરાતમાં આરોગ્ય માળખું અને તબીબી સંસ્થાઓ). જાહેર આરોગ્ય સેવા વિતરણના સંસ્થાકીય માળખાની ચકાસણી કરે છે.

Source
ગૅપ-ફંડિંગ હેલ્થ મૉડલ

એક નાણાકીય સહાયતા મોડેલ જ્યાં રાજ્યના કલ્યાણ ભંડોળ PM-JAY અને MA કાર્ડ જેવા પ્રાથમિક જાહેર આરોગ્ય સુરક્ષા નેટના ઉપયોગ પછી બાકી રહેતા અથવા તેનાથી વધુ થતા સારવાર ખર્ચને આવરી લે છે.

UPSC context

GPSC જાહેર વહીવટ અને સામાજિક કલ્યાણના વિષયો માટે સુસંગત. સાર્વત્રિક આરોગ્ય સંભાળમાં રહેલી ખામીઓને પૂરવામાં રાજકોષીય નીતિની રચનાની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Gujarat Polity and Governance

ગુજરાતમાં અનુસૂચિત જનજાતિઓ (Scheduled Tribes) માટે બંધારણીય રક્ષણો અને વહીવટી તંત્રો કયા છે?

  • अनुच्छेद ૨૭૫(૧): अनुચ્છેદ ૨૭૫(૧) અનુસૂચિત જનજાતિઓના કલ્યાણને પ્રોત્સાહન આપવા અથવા અનુસૂચિત ક્ષેત્રોના વહીવટના સ્તરને ઉંચું લાવવા માટે રાજ્યોને ગ્રાન્ટ-ઇન-એઇડ પૂરી પાડે છે.
  • રાજ્ય તંત્ર: ગુજરાતમાં એક સમર્પિત આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ છે અને લક્ષિત સામાજિક-આર્થિક વિકાસ માટે ચોક્કસ ઉપ-યોજનાઓ (TSP) અમલમાં મૂકે છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • આદિવાસી આરોગ્ય યોજનાઓ અને કેન્દ્રીય અનુદાન

    अनुच्छेद ૨૭૫(૧) હેઠળના આદિજાતિ કલ્યાણ હસ્તક્ષેપો ઘણીવાર રાજ્ય સ્તરીય આરોગ્ય પૅકેજ સાથે ભળતા હોય છે, જે બહુ-સ્તરીય સુરક્ષા કવચ બનાવે છે જેને UPSC અને GPSC કલ્યાણ નીતિ જોડકાંના પ્રશ્નોમાં વારંવાર પૂછે છે.

રાજ્યની આદિવાસી આરોગ્ય યોજનાઓ (જેવી કે IKDRC નોડલ એજન્સી) ને PM-JAY અભિસરણ (કન્વર્જન્સ) સાથે જોડતા 'જોડકાં જોડો' અથવા 'વિધાન આધારિત' પ્રશ્નની અપેક્ષા રાખો.

સંલગ્ન PYQ · 1

સંલગ્ન PYQ · 1

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    Which of the following statements is/are correct regarding the G-SAFAL scheme?