పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ మొదటి దశ జాతికి అంకితం
Source:newindianexpress ↗
ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు కరవు పీడిత రాయలసీమ మరియు కోస్తా ఆంధ్ర ప్రాంతాలకు ఒక కీలకమైన జీవనాధారం. దీని గ్రావిటీ-ఫ్లో డిజైన్, నల్లమల కొండల క్రింద నిర్మించిన సంక్లిష్టమైన ఇంజనీరింగ్ సొరంగాలు మరియు ఒక ప్రముఖ టైగర్ రిజర్వ్ పరిధిలో దీని ఉనికి వంటి అంశాలు APPSC Group 1 ప్రిలిమ్స్‌కు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన బహుళ కోణాలను (భౌగోళికం, పర్యావరణం, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ) కలిగి ఉన్నాయి.
సారాంశం
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు 1996లో ఈ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేసినప్పటి నుండి ఉన్న 30 ఏళ్ల కలను నెరవేరుస్తూ, పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ ఫేజ్-I ను ఆగస్టు 31, 2026న దేశానికి అంకితం చేశారు. శ్రీశైలం జలాశయం నుండి పూర్తిగా గ్రావిటీ ప్రవాహం ఆధారంగా పనిచేసే ఈ ప్రాజెక్ట్, ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాల్లోని కరవు పీడిత ప్రాంతాలకు 43.50 TMCల మిగులు కృష్ణా వరద జలాలను తరలిస్తుంది. నల్లమల పర్వత శ్రేణి కింద నిర్మించిన జంట భూగర్భ సొరంగాల ద్వారా ప్రవహించే ఈ నీరు, భూగర్భ జలాల్లోని ఫ్లోరోసిస్ సమస్యను నిర్మూలించడానికి 1,657 నివాస ప్రాంతాలకు సురక్షితమైన తాగునీటిని అందించడంతో పాటు లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీటిని అందిస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ఇన్‌లెట్ (ప్రవేశ మార్గం) నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్ పరిధిలో ఉండటం వల్ల ఎదురైన క్లిష్టమైన పర్యావరణ సవాళ్లను ఇది అధిగమించింది.
ముఖ్య అంశాలు
- విశిష్ట గ్రావిటీ-ఫ్లో ఇంజనీరింగ్: పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ ఫోర్‌షోర్ నుండి 43.50 TMC మిగులు కృష్ణా వరద జలాలను పూర్తిగా గ్రావిటీ ప్రవాహం ద్వారానే గ్రహిస్తుంది. ఇది అత్యధిక విద్యుత్ అవసరమయ్యే ఎత్తిపోతల నీటిపారుదల అవసరాన్ని తొలగించి, భారీగా విద్యుత్ ఖర్చులను ఆదా చేస్తుంది.
- భూగర్భ జలాల ఫ్లోరోసిస్ పరిష్కారం: పశ్చిమ ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాలలోని శుష్క ప్రాంతాలలో తీవ్రమైన భూగర్భ జలాల ఫ్లోరోసిస్ బారినపడిన 1,657 ఆవాసాలకు ఫ్లోరైడ్ రహిత తాగునీటిని అందించడానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ రూపొందించబడింది.
- జంట సొరంగాలు - ఆసియాలోనే అత్యంత పొడవైనవి: నల్లమల పర్వత శ్రేణి కింద తవ్విన రెండు సమాంతర భూగర్భ సొరంగాల ద్వారా నీటిని తరలిస్తారు. టన్నెల్-1 పొడవు 18.82 కి.మీ (3,001 క్యూసెక్కుల సామర్థ్యం) మరియు టన్నెల్-2 పొడవు 18.787 కి.మీ (8,580 క్యూసెక్కుల సామర్థ్యం) కలిగి ఉండటంతో, ఇవి ఆసియాలోనే అత్యంత పొడవైన భూగర్భ జల మార్గాలలో ఒకటిగా నిలిచాయి.
- పర్యావరణ & పరిరక్షణ పరిమితులు: కొల్లాంవాగు వద్ద ఉన్న ఇన్‌టేక్ పాయింట్ నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్ (NSTR) అంతర్భాగంలో ఉంది. వన్యప్రాణుల ఆవాసాలను సంరక్షించేందుకు గాను, భారీ పరికరాలు మరియు సామగ్రి మొత్తాన్ని శ్రీశైలం బ్యాక్‌వాటర్స్ మీదుగా వాటర్ బార్జ్‌ల ద్వారా రవాణా చేయాల్సి వచ్చింది.
- నల్లమల సాగర్ జలాశయం: మూడు సహజ పర్వత గ్యాప్‌లను (సుంకేసుల, గొట్టిపాడియ మరియు కాకర్ల) 14.77 లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల కాంక్రీటుతో మూసివేయడం ద్వారా ఏర్పడిన ఈ జలాశయం మొత్తం సామర్థ్యం 53.85 TMC కాగా, Phase-I లో 10.70 TMCల నీటిని నిల్వ చేస్తారు.
- చారిత్రక మరియు పరిపాలనా మైలురాయి: డాక్టర్ కుడితపూడి శ్రీరామకృష్ణయ్య నివేదిక ఆధారంగా 1989లో ఈ ప్రాజెక్టును మొదటిసారిగా ప్రతిపాదించారు, మరియు మార్చి 5, 1996న CM ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు దీనికి శంకుస్థాపన చేశారు. Phase-I ఆగస్టు 31, 2026న దేశానికి అంకితం చేయబడింది.
ముఖ్యమైన పదాలు
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది మిగులు వరద నీటిని ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాల్లోని దుర్భిక్ష, ఫ్లోరోసిస్ ప్రభావిత ప్రాంతాలకు తరలించడానికి రూపకల్పన చేయబడిన గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత నీటిపారుదల ప్రాజెక్ట్.
UPSC context
AP భౌగోళిక శాస్త్రం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థపై APPSC పేపర్; రాష్ట్ర నీటి వనరుల ప్రాజెక్టులు మరియు కరవు నివారణ చర్యలపై అవగాహనను పరీక్షిస్తుంది.
నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్
వైశాల్యం పరంగా భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద పులుల సంరక్షణ కేంద్రం, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ వ్యాప్తంగా నల్లమల కొండలలో విస్తరించి ఉంది. ఇది గొప్ప జీవవైవిధ్యం, పొడి ఆకురాల్చే అడవులు మరియు ప్రాచీన బౌద్ధ వారసత్వాన్ని కలిగి ఉంది.
UPSC context
APPSC పర్యావరణం మరియు జీవావరణ శాస్త్రం; రక్షిత ప్రాంతాలు, వన్యప్రాణుల పరిరక్షణ విధానాలు మరియు పర్యావరణ-సున్నితమైన మౌలిక సదుపాయాల మండలాలను పరీక్షిస్తుంది.
భూగర్భ జలాల ఫ్లోరోసిస్
అధిక ఫ్లోరైడ్ స్థాయిలు ఉన్న నీటిని తాగడం వల్ల సంభవించే, అంగవైకల్యానికి దారితీసే ఒక తీవ్రమైన ఆరోగ్య పరిస్థితి, ఇది ప్రకాశం మరియు నెల్లూరుతో సహా భూగర్భజలాలపై ఆధారపడే ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శుష్క ప్రాంతాలలో విస్తృతంగా ఉంది.
UPSC context
APPSC జనరల్ సైన్స్ & పర్యావరణం; ప్రజారోగ్య ముప్పులు, నీటి కాలుష్య సమస్యలు మరియు రాష్ట్ర స్థాయి ఆరోగ్య సంరక్షణ జోక్య కార్యక్రమాలను పరీక్షిస్తుంది.
శ్రీశైలం రిజర్వాయర్
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కృష్ణా నదిపై ఉన్న ఒక ప్రధాన లోతైన గార్జ్ జలాశయం, ఇది రాయలసీమకు నీరందించే పలు ఎత్తిపోతల మరియు గురుత్వాకర్షణ నీటిపారుదల కాలువలకు ప్రధాన ఆధారంగా పనిచేస్తోంది.
UPSC context
APPSC ఆంధ్రప్రదేశ్ భూగోళశాస్త్రం; ప్రధాన నదులు, జలాశయాలు, నీటిపారుదల నెట్‌వర్క్‌లు మరియు అంతర్-రాష్ట్ర నీటి భాగస్వామ్యాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
పునరావాస మరియు పునఃస్థాపన (R&R) పథకం
భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల వల్ల నిర్వాసితులైన కుటుంబాలకు పరిహారం, గృహ వసతి మరియు జీవనోపాధి మద్దతును అందిస్తూ, సంక్షేమ-ఆధారిత పునరావాసాన్ని నిర్ధారించే ఒక విధాన చట్రం.
UPSC context
APPSC ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు సామాజిక న్యాయం; అభివృద్ధి-ప్రేరిత నిర్వాసితత్వం, సంక్షేమ పరిపాలన మరియు సామాజిక భద్రతా వలయాలను పరీక్షిస్తుంది.
ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు, శ్రీశైలం జలాశయం నుండి నీటిని గ్రహించే ఒక ప్రధాన ఎత్తిపోతల సాగునీటి పథకంగా పనిచేస్తుంది.
ఖరీదైన ఎత్తిపోతల వ్యవస్థలపై ఆధారపడే అత్యధిక సమకాలీన ప్రధాన AP నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుల వలె కాకుండా, వెలిగొండ జంట భూగర్భ సొరంగాల ద్వారా పూర్తిగా గురుత్వాకర్షణ ప్రవాహంతోనే పనిచేస్తుంది.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
నల్లమల కొండలు మరియు NSTR యొక్క భౌగోళిక లక్షణాలు ఏమిటి?
- తూర్పు కనుమల శ్రేణి: ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతటా విస్తరించి, తూర్పు కనుమలలోని కృష్ణా నదీ బేసిన్‌కు ఒక ప్రధాన పరీవాహక ప్రాంతంగా వ్యవహరిస్తోంది.
- NSTR హోదా: వైశాల్యం పరంగా భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద పులుల సంరక్షణ కేంద్రం, ఇది నల్లమల కొండల్లో విస్తరించి, లోతైన లోయలను కలిగి ఉంది.
- భూగర్భ భూభాగం: ప్రధానంగా క్వార్ట్‌జైట్లు మరియు షేల్స్‌తో కూడి ఉండి, భూగర్భ సొరంగాల తవ్వకానికి గణనీయమైన ఇంజనీరింగ్ సవాళ్లను కలిగిస్తోంది.
భూగర్భ జలాల ఫ్లోరోసిస్ అంటే ఏమిటి మరియు దాని అనుమతించదగిన పరిమితులు ఏమిటి?
- అనుమతించదగిన పరిమితి: WHO మరియు BIS ప్రకారం, తాగునీటిలో ఫ్లోరైడ్ యొక్క గరిష్ట అనుమతించదగిన పరిమితి 1.5 mg/L.
- ఆరోగ్య ప్రమాదాలు: దీర్ఘకాలికంగా గురికావడం వల్ల దంత ఫ్లోరోసిస్ (దంతాలపై మచ్చలు ఏర్పడటం) మరియు బలహీనపరిచే అస్థిపంజర వైకల్యాలు సంభవిస్తాయి.
- భూగర్భజనిత మూలం: గ్రానైట్ శిలలలోని ఫ్లోరైట్ మరియు అపటైట్ వంటి ఫ్లోరైడ్ కలిగిన ఖనిజాల సహజ శైథిల్యం నుండి ఉద్భవిస్తుంది.
అంతర-అంశ నమూనాలు
మౌలిక సదుపాయాల ఇంజనీరింగ్ వర్సెస్ వన్యప్రాణుల సంరక్షణ
NSTR పరిధిలోని వెలిగొండ ఇన్‌లెట్, రక్షిత భారతీయ అడవులలో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి అవసరమైన సంక్లిష్టమైన పర్యావరణ అనుమతులు, ఎకో-సెన్సిటివ్ జోన్ మార్గదర్శకాలు మరియు న్యాయపరమైన పర్యవేక్షణను ఎత్తిచూపుతోంది.
గురుత్వాకర్షణ ప్రవాహం వర్సెస్ ఎత్తిపోతల నీటిపారుదల ఆర్థికాంశాలు
పట్టిసీమ వంటి అధిక విద్యుత్ ఆధారిత ఎత్తిపోతల పథకాలతో వెలిగొండ గురుత్వాకర్షణ నమూనాను పోల్చడం, AP యొక్క విద్యుత్ రాయితీలు మరియు వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఇంజనీరింగ్ ఎంపికల దీర్ఘకాలిక ప్రభావాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది.
వెలిగొండ గురుత్వాకర్షణ ప్రవాహ రూపకల్పన, నల్లమల సొరంగం కొలతలు మరియు NSTR తో దాని ఖండన బహుళ-ప్రకటనల APPSC ప్రశ్నగా వచ్చే అవకాశం ఉంది.
అనుసంధాన PYQలు · 2
అనుసంధాన PYQలు · 2
- 2023APPSC_PRELIMSGS1
Apex Council of Godavari and Krishna river water resources and their management consists of
- 2024APPSC_PRELIMSGS1
Match the following : | List-I (Wildlife Sanctuary in Andhra Pradesh) | List-II (Region) | |---|---| | A. Coringa | I. Kurnool | | B. Gundla Brahmeswaram | II. Kadapa | | C. Rollapadu | III. East Godavari | | D. Sri Lankamalleswara | IV. Kurnool and Prakasam | Choose the correct answer using the codes given below : Code: A B C D
