Current Affairs

Sign in
భూగోళశాస్త్రంGS1
GS1

వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ మొదటి దశ సాగునీరు మరియు ఫ్లోరైడ్ నివారణకు

Source:The Hindu ↗

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం

వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒక కీలకమైన బహుళార్థసాధక నీటి ప్రాజెక్ట్, ఇది AP భూగోళశాస్త్రం మరియు రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ కింద APPSC Group 1 ప్రిలిమ్స్‌కు ఎంతో ప్రాముఖ్యమైనది. ప్రాంతీయ భూగోళశాస్త్రం మరియు మౌలిక సదుపాయాల విభాగాలలో వీటి నుండి తరచుగా ప్రశ్నలు అడుగుతారు కాబట్టి, అభ్యర్థులు రాష్ట్రంలోని ప్రధాన నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు, అవి ఉపయోగించుకునే నదులు (కృష్ణా నది) మరియు వాటి ద్వారా లబ్ధి పొందే ప్రాంతాల (ప్రకాశం, రాయలసీమ) గురించి తప్పనిసరిగా అవగాహన కలిగి ఉండాలి.

సారాంశం

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు రాష్ట్రంలోని కరవు పీడిత ప్రాంతాలకు ఇచ్చిన దీర్ఘకాలిక హామీని నెరవేరుస్తూ, ఆగస్టు 31, 2026 న వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ Phase-I ను ప్రారంభించనున్నారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు రాయలసీమలలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు కీలకమైన సాగునీరు మరియు తాగునీటిని అందించడానికి శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది వరద నీటిని తరలిస్తుంది. ముఖ్యంగా, పశ్చిమ ప్రకాశం పరిధిలోని భూగర్భ జలాల్లో గల తీవ్రమైన ఫ్లోరైడ్ కాలుష్యాన్ని నిర్మూలించడం దీని లక్ష్యం. రాష్ట్ర ఆర్థిక అభివృద్ధిని పెంపొందించేందుకు రామాయపట్నం పోర్టు మరియు బెంగళూరు-అమరావతి హైవే వంటి సమాంతర మౌలిక సదుపాయాల కల్పన ప్రయత్నాలపై కూడా ముఖ్యమంత్రి నొక్కిచెప్పారు.

ముఖ్య అంశాలు

  • వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ ఫేజ్-I ఆగస్టు 31, 2026 న ప్రారంభించబడుతుంది, ఇది శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది నీటిని కరవు పీడిత ప్రాంతాలకు అందిస్తుంది.
  • పశ్చిమ ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు రాయలసీమ ప్రాంతాలలో ఫేజ్-I లో 1.19 లక్షల ఎకరాలకు, ఫేజ్-II లో 3.28 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం.
  • వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ద్వారా సురక్షితమైన తాగునీటిని అందించడం వల్ల పశ్చిమ ప్రకాశంలో తీవ్రమైన భూగర్భ జలాల ఫ్లోరైడ్ కాలుష్య సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని భావిస్తున్నారు.
  • ఈ ప్రారంభోత్సవం మార్కాపురం జిల్లా ఏర్పాటు, రామాయపట్నం పోర్టు అభివృద్ధి మరియు బెంగళూరు-అమరావతి హైవే వంటి విస్తృతమైన రాష్ట్ర అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది.

ముఖ్యమైన పదాలు

వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్

శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది వరద జలాలను ప్రకాశం మరియు రాయలసీమ వంటి కరవు మరియు ఫ్లోరైడ్ పీడిత ప్రాంతాలకు మళ్లించే ఒక భారీ సాగునీటి మరియు తాగునీటి పథకం.

UPSC context

AP భూగోళశాస్త్రం మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థ (Group 1/2) పరీక్షలు — ప్రత్యేకంగా ప్రాంతీయ అభివృద్ధి, నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు మరియు కరువు నివారణ వ్యూహాలు.

శ్రీశైలం జలాశయం

కృష్ణా నదిపై నిర్మించబడిన భారతదేశపు అతిపెద్ద కృత్రిమ జలాశయాలలో ఇది ఒకటి. ఇది కీలకమైన జలవిద్యుత్తును అందిస్తుంది మరియు AP మరియు తెలంగాణలకు తాగునీరు మరియు సాగునీటిని సరఫరా చేస్తుంది.

UPSC context

AP జాగ్రఫీకి అత్యంత కీలకం; కృష్ణా నదీ పరివాహక ప్రాంతం, అంతర్రాష్ట్ర నీటి నిర్వహణ మరియు రాష్ట్రంలోని కీలకమైన ఆనకట్టలపై పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తుంది.

ఫ్లోరైడ్ కాలుష్యం

ప్రకాశం మరియు అనంతపురం వంటి AP జిల్లాలలో ఒక తీవ్రమైన పర్యావరణ ఆరోగ్య సమస్య, ఇక్కడ శుష్క పరిస్థితులు మరియు గ్రానైట్ శిలల కారణంగా భూగర్భ జలాల్లో ఫ్లోరైడ్ విషపూరిత స్థాయిలకు చేరుకుంటుంది.

UPSC context

జనరల్ సైన్స్ మరియు AP భౌగోళిక శాస్త్రానికి సంబంధించినది. ప్రజారోగ్య సవాళ్లు (ఫ్లోరోసిస్) మరియు నీటి నాణ్యత నిర్వహణపై అవగాహనను పరీక్షిస్తుంది.

రామాయపట్నం ఓడరేవు

AP లోని నెల్లూరు/ప్రకాశం ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చేయబడుతున్న ఒక గ్రీన్‌ఫీల్డ్ లోతైన సముద్ర ఓడరేవు. భారీ సరుకు రవాణా నౌకలను నిర్వహించడానికి రూపొందించబడిన ఇది, ప్రాంతీయ వాణిజ్యం మరియు పారిశ్రామిక వృద్ధిని పెంపొందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

UPSC context

AP ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు మౌలిక సదుపాయాలకు ముఖ్యమైనది. తీరప్రాంత అభివృద్ధి, సముద్ర లాజిస్టిక్స్ మరియు రాష్ట్ర నేతృత్వంలోని ఆర్థిక ద్వారాలపై అవగాహనను పరీక్షిస్తుంది.

బెంగళూరు-అమరావతి రహదారి

ఒక ప్రధాన ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ప్రాజెక్ట్ (బెంగళూరు-విజయవాడ ఆర్థిక కారిడార్‌లో భాగం), ఇది కర్ణాటక మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య సంధానత, లాజిస్టిక్స్ మరియు పారిశ్రామిక అభివృద్ధిని పెంపొందించడానికి రూపొందించబడింది.

UPSC context

AP ఆర్థిక వ్యవస్థ/మౌలిక సదుపాయాల అంశాలలో భాగం. ప్రాంతీయ రవాణా కారిడార్లు, భారత్‌మాల పరియోజన మరియు రాష్ట్ర ఆర్థిక వృద్ధిపై అవగాహనను పరీక్షిస్తుంది.

ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు

వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ ప్రధానంగా గోదావరి నది పరీవాహక ప్రాంతం నుండి వరద నీటిని గ్రహిస్తుంది.

AP ప్రధాన నీటిపారుదల పథకాల విషయంలో అభ్యర్థులు తరచుగా గందరగోళానికి గురవుతుంటారు. పోలవరం గోదావరి నదిపై ఉండగా, వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పూర్తిగా కృష్ణా నదిపై ఆధారపడి ఉంది.

అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు

General Science & Environmental Health

AP లో ఎండెమిక్ ఫ్లోరోసిస్‌కు కారణం ఏమిటి, మరియు దాని ప్రభావాలు ఏమిటి?

  • భూగర్భ మూలం: ప్రకాశం మరియు అనంతపురం వంటి జిల్లాల్లోని గ్రానైట్ మరియు నైస్ శిలా నిర్మాణాలు సహజంగానే భూగర్భ జలాల్లోకి అధిక స్థాయిలో ఫ్లోరైడ్‌ను విడుదల చేస్తాయి.
  • ఆరోగ్య ప్రభావాలు: దీర్ఘకాలిక వినియోగం దంత మరియు అస్థిపంజర ఫ్లోరోసిస్‌కు కారణమవుతుంది, ఇది తీవ్రమైన కీళ్ల నొప్పులు, కీళ్లు బిగుసుకుపోవడం మరియు తిరిగి పూర్వస్థితికి రాని ఎముకల వైకల్యాలకు దారితీస్తుంది.
  • ఉపశమన వ్యూహాలు: భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడటాన్ని ఉపరితల జలాలతో (వెలిగొండ వంటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా) భర్తీ చేయడం మరియు నల్గొండ డీఫ్లోరిడేషన్ సాంకేతికతను అమలు చేయడం.
Andhra Pradesh Geography & Water Resources

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కృష్ణా నది పరివాహక ప్రాంతం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు ఏమిటి?

  • కీలక మౌలిక సదుపాయాలు: ప్రధాన బహుళార్థసాధక ప్రాజెక్టులలో శ్రీశైలం డ్యామ్, నాగార్జున సాగర్ డ్యామ్ మరియు ప్రకాశం బ్యారేజ్ ఉన్నాయి.
  • కరువు నివారణ: వెలిగొండ మరియు తెలుగు గంగ వంటి ప్రాజెక్టులు దీర్ఘకాలిక కరవు పీడిత రాయలసీమ ప్రాంతానికి సేవలందించడానికి ప్రత్యేకంగా కృష్ణా వరద జలాలను వినియోగిస్తాయి.
  • పర్యావరణ అతివ్యాప్తి: ఈ నది నల్లమల కొండల గుండా ప్రవహిస్తూ, నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్‌ను (భారతదేశంలోనే అతిపెద్దది) దాటుతుంది.

అంతర-అంశ నమూనాలు

  • ప్రజారోగ్య జోక్యంగా నీటిపారుదల

    వెలిగొండ వంటి సాగునీటి ప్రాజెక్టులు కేవలం వ్యవసాయ సహాయకాలుగానే కాకుండా, ప్రకాశం మరియు రాయలసీమ వంటి ప్రాంతాలలో స్థానిక భూగర్భజల ఫ్లోరైడ్ కాలుష్యాన్ని ఎదుర్కోవడానికి అత్యంత కీలకమైన ప్రజారోగ్య చర్యలుగా కూడా ఎక్కువగా పరిగణించబడుతున్నాయి.

  • ఓడరేవు ఆధారిత అభివృద్ధి & రాయలసీమ హింటర్‌ల్యాండ్

    రామాయపట్నం ఓడరేవు మరియు బెంగళూరు-అమరావతి రహదారిపై ఏకకాలంలో దృష్టి సారించడం అనేది, భూపరివేష్టిత రాయలసీమ పరిశ్రమలకు తీరప్రాంత అనుసంధానాన్ని కల్పిస్తూ, ఒక సమగ్ర ఆర్థిక కారిడార్‌ను అభివృద్ధి చేసే వ్యూహాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది.

ఏపీ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులను (వెలిగొండ, పోలవరం) వాటి మూలాధార నదులు మరియు లబ్ధిపొందే జిల్లాలతో అనుసంధానిస్తూ ఒక 'జతపరచండి' తరహా ప్రశ్నను ఆశించవచ్చు.

అనుసంధాన PYQలు · 2

అనుసంధాన PYQలు · 2

  • 2024APPSC_PRELIMSGS1

    In connection with transport and infrastructure in Andhra Pradesh, which of the following statement/statements is/are valid? I. Andhra Pradesh's first riverine project has been proposed between Muktayala and Madipadu on Krishna river. II. The Bhogapuram Greenfield International Airport had been started with a corpus fund that is sourced from National Investment and Infrastructure Fund (NIIF). III. Infrastructure investments in Andhra Pradesh are strictly implemented only with reference to strategic investments like ports and industrial corridors, but not with reference to community assets. IV. Rail Over Bridges (ROBs) are being developed in Andhra Pradesh under the Setu Bandhan Scheme. Select the correct answer using the codes given below :

  • 2023APPSC_PRELIMSGS1

    Match the following Irrigation Projects and their States (location): | Irrigation Projects | States | |---|---| | a. Parwan Multipurpose Project | I. Madhya Pradesh | | b. Renukaji Dam Project | II. Uttarakhand | | c. Lakhwar | III. Himachal Pradesh | | d. Ken-Betwa Link Project | IV. Rajasthan | Choose the correct answer using the codes given below: Code: a b c d