సీఎస్ఎస్ కింద ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు పెరిగిన కేంద్ర ఆర్థిక సాయం
Source:timesofindia-indiatimes ↗
ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం మరియు కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల (CSS) లోని ధోరణులను అర్థం చేసుకోవడం అనేది రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థితిగతులు, సహకార సమాఖ్య విధానం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక ఆరోగ్యాన్ని విశ్లేషించడానికి అత్యంత కీలకం.
సారాంశం
కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల (CSS) కింద ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు అందిన కేంద్ర సాయం గణనీయంగా 67% పెరిగి ₹25,304 కోట్లకు చేరుకుంది. ఇది రాష్ట్ర అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు మరియు సంక్షేమ అమలు కోసం ఆర్థిక వనరుల ప్రవాహాన్ని పెంచింది.
ముఖ్య అంశాలు
- కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల (CSS) కింద ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు అందిన కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం 67% గణనీయమైన వృద్ధిని సాధించి ₹25,304 కోట్లకు చేరుకుంది.
- ఈ పెరుగుదల, రాష్ట్ర అభివృద్ధి మరియు సంక్షేమ ప్రాజెక్టులకు అందుతున్న కేంద్ర పన్నుల వాటా మరియు కేంద్ర ప్రాయోجిత పథకాల అమలు నిధుల పెరుగుతున్న పరిమాణాన్ని తెలియజేస్తుంది.
- మౌలిక సదుపాయాలు, గ్రామీణాభివృద్ధి, విద్య, ఆరోగ్యం వంటి రంగాల కోసం రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లకు మద్దతు ఇవ్వడంలో కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ముఖ్యమైన పదాలు
కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలు (CSS)
కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సంయుక్తంగా నిధులు సమకూర్చే జాతీయ ప్రాధాన్యతల అమలు పథకాలు, వీటిలో రాష్ట్రాల అభివృద్ధి మరియు సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు మద్దతుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక భారంలో సింహభాగం భరిస్తుంది.
UPSC context
APPSC గ్రూప్ 1/2 ఇండియన్ ఎకానమీ మరియు కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలకు సంబంధించింది. వనరుల సమీకరణ మరియు రాష్ట్రాలకు షరతులతో కూడిన కేంద్ర బదిలీలపై అవగాహనను పరీక్షిస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014
సమగ్ర ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాన్ని తెలంగాణ మరియు శేష ఆంధ్రప్రదేశ్ గా విభజించిన 2014 పార్లమెంటరీ చట్టం, ఇది ఆర్థిక వనరుల కేటాయింపు మరియు ఆస్తుల విభజనకు చట్టబద్ధమైన నిబంధనలను అందిస్తుంది.
UPSC context
APPSC గ్రూప్ 1/2 AP చరిత్ర మరియు పాలిటీకి చాలా ముఖ్యం. రాష్ట్ర విభజన పరిణామాలు, చట్టబద్ధమైన కేంద్ర సహాయం మరియు పరిపాలనా పునర్వ్యవస్థీకరణపై జ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
సెంట్రల్ సెక్టార్ పథకాలకు మరియు కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలకు (CSS) మధ్య తేడా ఏమిటి?
- సెంట్రల్సెక్టార్:: నూటికి నూరు శాతం కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతో మరియు కేంద్ర ఏజెన్సీల ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది.
- కేంద్ర ప్రాయోజిత:: కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాలు నిర్దిష్ట నిధుల భాగస్వామ్య నిష్పత్తిలో (ఉదాహరణకు, ప్రత్యేక హోదా కలిగిన రాష్ట్రాలకు 60:40 లేదా 90:10) సంయుక్తంగా నిధులు సమకూరుస్తాయి, వీటిని రాష్ట్ర యంత్రాంగం అమలు చేస్తుంది.
- అమలు:: గ్రామీణాభివృద్ధి, ఆరోగ్యం మరియు విద్య వంటి జాతీయ ప్రాధాన్యతలను లక్ష్యంగా చేసుకుని, ఇవి షరతులతో కూడిన బదిలీలలో పెద్ద మొత్తాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
అంతర-అంశ నమూనాలు
CSS నిధులు & రాష్ట్ర ఆర్థిక లోటు అనుసంధానాలు
సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కీమ్స్ (CSS) కింద కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక బదిలీలు రాష్ట్రాల మ్యాచింగ్-ఫండ్ భరాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. ఇది ఏపీపీఎస్సీ గ్రూప్-1 లోని ఫెడరల్ హక్కుల చర్చలను క్షేత్రస్థాయి సంక్షేమ అమలుతో అనుసంధానిస్తుంది.
సీయెస్సెస్ (CSS) మరియు ఏపీ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం మ్యాచింగ్ నిబంధనల క్రింద కేంద్ర-రాష్ట్ర ఆర్థిక బదిలీలు APPSC గ్రూప్ 1 ఎకానమీ/పాలిటీ ప్రశ్నలలో వచ్చే అవకాశం ఉంది.
అనుసంధాన PYQలు · 2
అనుసంధాన PYQలు · 2
- 2023APPSC_PRELIMSGS1
Polavaram Project is a
- 2024APPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statement/statements is/are valid regarding the socio-economic status of Andhra Pradesh ? I. Andhra Pradesh won the Best State Award of ICAR - National Research Center for Banana (NRCB) for export promotion. II. Andhra Pradesh GSDP growth rate has been registering a decline in recent times owing to repeated lower returns in certain sub-sectors of the Service Sector. III. For the FY 2024 - 25, the Revenue Deficit is budgeted higher than the Fiscal Deficit in terms of percentage of Andhra Pradesh GSDP. IV. The technology used by the Government of Andhra Pradesh while conducting resurvey of landholdings is referred to as 'Continuously Operating Reference Stations (CORS)' technology. Select the correct answer using the codes given below :
