Current Affairs

Sign in
రాజ్యవ్యవస్థ మరియు పాలనGS2
GS2

విజయవాడ లంచం కేసులో రైల్వే అధికారியை అరెస్ట్ చేసిన సీబీఐ

Source:thehindu ↗

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం

పాలనలో చిత్తశుద్ధి మరియు CBI వంటి దర్యాప్తు సంస్థల పాత్ర APPSC GS సిలబస్‌లో ప్రధానమైన అంశాలు. అవినీతి అనేది మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో మరియు దానిని అరికట్టేందుకు ఉపయోగించే యంత్రాంగాలను అర్థం చేసుకోవడం ప్రిలిమ్స్ (సంస్థల విధులు) మరియు మెయిన్స్ (పాలనా నైతికత) రెండింటికీ అత్యంత అవసరం.

సారాంశం

విజయవాడలోని దక్షిణ మధ్య రైల్వేకు చెందిన ఒక సీనియర్ సెక్షన్ ఇంజనీర్‌తో పాటు ఒక ప్రైవేట్ వ్యక్తిని లంచం తీసుకున్న ఆరోపణలపై సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) అరెస్ట్ చేసింది. రెండు జాయింట్ వెంచర్ కంపెనీలకు కేటాయించిన ఆటోమేటిక్ బ్లాక్ సిగ్నలింగ్ (Automatic Block Signalling) పనులకు సంబంధించిన బోనస్ చెల్లింపుల విడుదలకు వీలు కల్పించేందుకు ఆ అధికారి ₹15 లక్షల లంచం తీసుకున్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత విశాఖపట్నం, పిఠాపురం, విజయవాడ, హైదరాబాద్‌లలో CBI నిర్వహించిన తనిఖీలలో నేరారోపణకు సంబంధించిన కీలక పత్రాలు లభ్యమయ్యాయి. ఈ కేసు అవినీతి నిరోధక అమలును మరియు భారీ ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులలో సమగ్రతకు సంబంధించిన సమస్యలను ఎత్తి చూపుతుంది.

ముఖ్య అంశాలు

  • ₹15 lakh లంచం తీసుకున్నందుకు గాను, దక్షిణ మధ్య రైల్వేకు చెందిన ఒక సీనియర్ సెక్షన్ ఇంజనీర్‌ను మరియు ఒక ప్రైవేట్ సహచరుడిని విజయవాడలో CBI అరెస్టు చేసింది.
  • రెండు జాయింట్ వెంచర్ కంపెనీలకు కేటాయించిన ఆటోమేటిక్ బ్లాక్ సిగ్నలింగ్ పనులకు సంబంధించిన బోనస్‌ను విడుదల చేయడానికి ప్రతిఫలంగా ఈ లంచం డిమాండ్ చేయబడింది.
  • అరెస్టుల అనంతరం, CBI విశాఖపట్నం, పిఠాపురం, విజయవాడ మరియు హైదరాబాద్‌లలో ఏకకాలంలో సోదాలు నిర్వహించి, నేరారోపణకు సంబంధించిన పత్రాలను స్వాధీనం చేసుకుంది.
  • ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులలో కొనసాగుతున్న అవినీతి సవాళ్లను ఈ కేసు నొక్కిచెబుతోంది, అలాగే ప్రభుత్వ ఉద్యోగులలో జవాబుదారీతనాన్ని అమలు చేయడంలో CBI పాత్రను ప్రముఖంగా ఎత్తిచూపుతోంది.

ముఖ్యమైన పదాలు

సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI)

సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు మరియు పెన్షన్ల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని భారతదేశపు అత్యున్నత దర్యాప్తు సంస్థ. ఇది ఉన్నత స్థాయి అవినీతి, ఆర్థిక నేరాలు మరియు అంతర్-రాష్ట్ర నేరాలపై దర్యాప్తు చేస్తుంది.

UPSC context

APPSC గ్రూప్ 1 పేపర్ III (రాజకీయ వ్యవస్థ మరియు పరిపాలన). అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థలు మరియు సమాఖ్య-రాష్ట్ర పోలీసింగ్ సవాళ్లపై అవగాహనను పరీక్షిస్తుంది.

Source
అవినీతి నిరోధక చట్టం, 1988

ప్రభుత్వ కార్యాలయాలలో అవినీతిని అరికట్టడానికి పార్లమెంటు రూపొందించిన చట్టం. ఇది లంచాలు తీసుకున్నందుకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను, మరియు వాటిని ఇచ్చినందుకు ప్రైవేట్ సంస్థలను శిక్షిస్తుంది.

UPSC context

APPSC Group 1 Paper III (రాజకీయ వ్యవస్థ మరియు పరిపాలన). పరిపాలనాపరమైన జవాబుదారీతనం, నైతికత మరియు అవినీతి నిరోధక చట్టాలు వంటి అంశాలకు అత్యంత కీలకం.

Source
దక్షిణ మధ్య రైల్వే

సికింద్రాబాద్ ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉన్న ఒక ప్రధాన రైల్వే జోన్, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణతో సహా పలు రాష్ట్రాలకు సేవలను అందిస్తుంది. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలో కీలకమైన ప్రయాణికుల మరియు సరుకు రవాణాను నిర్వహిస్తుంది.

UPSC context

APPSC Group 1 పేపర్ IV (ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ). రాష్ట్ర మౌలిక సదుపాయాలు, లాజిస్టిక్స్ అనుసంధానత మరియు ఆర్థిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన జ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తుంది.

Source
భారతీయ రైల్వేలు

భారతదేశ జాతీయ రైల్వే వ్యవస్థను నిర్వహించే శాసనబద్ధమైన సంస్థ. ఇది భారీ ప్రాంతీయ రవాణా నెట్‌వర్క్‌లు, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు మరియు జాతీయ లాజిస్టికల్ కారిడార్‌లను సమన్వయం చేస్తుంది.

UPSC context

APPSC గ్రూప్ 1 పేపర్ IV (ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు అభివృద్ధి). భౌతిక మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళిక, లాజిస్టిక్స్ మరియు కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రాజెక్టుల అమలుపై పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తుంది.

Source
విజయవాడ

కృష్ణా నది తీరాన ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఒక ప్రధాన వాణిజ్య మరియు రాజకీయ నగరం. ఇది ఒక ప్రధాన ఆర్థిక మరియు రైల్వే రవాణా కేంద్రం.

UPSC context

APPSC పేపర్ II (AP భౌగోళిక శాస్త్రం) & పేపర్ IV (AP ఆర్థిక వ్యవస్థ). భౌగోళిక అంశాలు, రవాణా మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ప్రాంతీయ ఆర్థిక ప్రాముఖ్యతను పరీక్షిస్తుంది.

Source

ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు

సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ అనేది ఢిల్లీ స్పెషల్ పోలీస్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ చట్టం, 1946 ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడిన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ.

CBI అనేది ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ కాదు. ఇది తన అధికారాలను DSPE చట్టం నుండి పొందినప్పటికీ, 1963 లో ఒక కార్యనిర్వాహక తీర్మానం ద్వారా దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.

అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు

Polity and Governance

CBI యొక్క పరిపాలనా మరియు పర్యవేక్షణ నిర్మాణం ఏమిటి?

  • చట్టబద్ధమైనది కాదు: CBI అనేది 1963 నాటి హోం మంత్రిత్వ శాఖ తీర్మానం ద్వారా స్థాపించబడిన ఒక కార్యనిర్వాహక సంస్థ, ఇది తన దర్యాప్తు అధికారాలను 1946 నాటి DSPE చట్టం నుండి పొందుతుంది.
  • CVC పర్యవేక్షణ: కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషన్ (CVC), అవినీతి నిరోధక చట్టం, 1988 కింద వచ్చే నేరాలకు మాత్రమే CBI పై పర్యవేక్షణాధికారాన్ని చలాయిస్తుంది.
  • DoPT నియంత్రణ: CBI యొక్క పరిపాలనా, ఆర్థిక మరియు ఇతర అవినీతియేతర దర్యాప్తు నియంత్రణ సిబ్బంది మరియు శిక్షణ శాఖ (DoPT) పరిధిలో ఉంటుంది.

అంతర-అంశ నమూనాలు

  • మౌలిక సదుపాయాల భద్రత + అవినీతి మూల్యాలు

    లంచాల కారణంగా 'ఆటోమేటిక్ బ్లాక్ సిగ్నలింగ్' వంటి భద్రతా సాంకేతికత అమలులో జరుగుతున్న జాప్యాలు, వ్యవస్థాగత అవినీతి ప్రజారవాణా మౌలిక సదుపాయాల భద్రతను ఏ విధంగా ప్రత్యక్షంగా దెబ్బతీస్తుందో స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

  • సమాఖ్య పోలీసు అధికార పరిధి

    DSPE Act సెక్షన్ 6 కింద రాష్ట్ర సమ్మతి మరియు CBI యొక్క కేంద్ర అధికారాల మధ్య పరస్పర చర్య, చట్ట అమలుపై కొనసాగుతున్న కేంద్ర-రాష్ట్రాల ఘర్షణను ప్రతిబింబిస్తుంది.

CBI పై CVC యొక్క ద్వంద్వ పర్యవేక్షణ వర్సెస్ DoPT యొక్క పరిపాలనా నియంత్రణపై APPSC ఒక బహుళ-ప్రకటనల ప్రశ్నను రూపొందించవచ్చు.

అనుసంధాన PYQలు · 2

అనుసంధాన PYQలు · 2

  • 2008APPSC_PRELIMSGS1

    The Central Bureau of Intelligence detects economic offences through:

  • 2023APPSC_PRELIMSGS1

    What percentage of rail routes were electrified in India by March 2019?