કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા અમદાવાદ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટના તબક્કા 2A ને મંજૂરી
Source:ahmedabadmirror ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
GPSC અભ્યાસક્રમ અંતર્ગત આવરી લેવાયેલા મોટા પાયે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, શહેરી માસ ટ્રાન્ઝિટ વિસ્તરણ અને ગુજરાતમાં પ્રાદેશિક આર્થિક આયોજનને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે અમદાવાદ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટના તબક્કા-2એ માટે મંજૂરી આપી દીધી છે, જે ગુજરાતના સૌથી મોટા શહેરી સમૂહમાં માસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમના વિસ્તરણ અને પ્રાદેશિક ગતિશીલતામાં સુધારો કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે કનેક્ટિવિટી અને શહેરી માસ ટ્રાન્સિટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વધારવા માટે અમદાવાદ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટના તબક્કા 2a ને મંજૂરી આપી છે.
- આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય અમદાવાદ મહાનગર પ્રદેશમાં મુસાફરોની ભીડભાડ ઘટાડવા, કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવા અને ટકાઉ શહેરી વિકાસને સમર્થન આપવાનો છે.
- મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ એ ભારતની શહેરી વિકાસ પ્રણાલીના મહત્વપૂર્ણ ઘટકો છે, જે મલ્ટી-મોડલ ઇન્ટિગ્રેશન અને કાર્યક્ષમ જાહેર પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
અમદાવાદ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટ ફેઝ 2એ
કોટેશ્વર રોડને અમદાવાદ એરપોર્ટ સાથે જોડતો ૬.૦૩૨ કિમી લંબાઈનો નવો મંજૂર કરાયેલ કોરિડોર, જેમાં માસ ટ્રાન્સિટ અને પ્રાદેશિક ગતિશીલતા સુધારવા માટે ચાર એલિવેટેડ અને એક ભૂગર્ભ સ્ટેશનનો સમાવેશ થાય છે.
UPSC context
GPSC પેપર ૧ અને ૩: ગુજરાતમાં શહેરીકરણ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ.
കേന്ദ്ര કેબિનેટ
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ, જે વડા પ્રધાનના વડપણ હેઠળની કેન્દ્ર સરકારની કાર્યવાહક સંસ્થા છે, તે વહીવટી સંચાલન અને મોટા પાયે થતા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ સહિતની નીતિગત મંજૂરીઓ માટે જવાબદાર છે.
UPSC context
GPSC પેપર ૨: પોલિટી, ગવર્નન્સ, એક્ઝિક્યુટિવ પાવર્સ અને યુનિયન ગવર્મેન્ટની ડિસિઝન-મેકિંગ મિકેનિઝમ્સ.
મેટ્રો રેલ નીતિ
ભારતીય શહેરોમાં ટકાઉ શહેરી મેટ્રો ટ્રાન્ઝિટ પ્રોજેક્ટ્સના આયોજન, ભંડોળ અને અમલીકરણને માર્ગદર્શન આપવા માટે ૨૦૧૭માં રજૂ કરાયેલું રાષ્ટ્રીય નીતિ માળખું.
UPSC context
GPSC પેપર 3: આર્થિક વિકાસ, શહેરી માળખાકીય આયોજન અને ટકાઉ જાહેર પરિવહન માળખાં.
અમદાવાદ મેટ્રો
અમદાવાદ અને ગાંધીનગરને સેવા આપતી એક રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ, જે ટ્રાફિકની ભીડ ઘટાડવા, ઉત્સર્જન ઓછું કરવા અને શહેરી સમૂહમાં સીમલેસ મલ્ટી-મોડલ કનેક્ટિવિટી પ્રદાન કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.
UPSC context
GPSC પેપર 3: ગુજરાતમાં રાજ્યનું માળખાકીય માળખું, શહેરી ગતિશીલતા અને જાહેર પરિવહન પહેલ.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ભારતમાં મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટ્સનું સંચાલન કરતા મુખ્ય સંસ્થાકીય માળખાં કયાં છે?
- फंडिंग पैटर्न: મેટ્રો પોલિસી 2017 નવી મેટ્રો પ્રસ્તાવ માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે 50:50 ના સંયુક્ત સાહસ (જોઈન્ટ વેન્ચર) મોડેલને અનિવાર્ય બનાવે છે.
- અમલીકરણ કરતી એજન્સી: GMRC (ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન) એ ભારત સરકાર અને ગુજરાત સરકારની 50:50 ની સંયુક્ત સાહસ કંપની છે.
- ટ્રાન્ઝિટ-ઓરિએન્ટેડ ડેવલપમેન્ટ: TOD મેટ્રો કોરિડોરની આસપાસ ખાનગી વાહનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને મુસાફરોની સંખ્યા વધારવા માટે ઉચ્ચ-ઘનતાવાળા રહેણાંક અને વાણિજ્યિક વિસ્તારોને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
મેટ્રો રેલ વિસ્તાર અને UMTA ગવર્નન્સ
મેટ્રો રેલ નીતિ હેઠળના મોટા શહેરી પરિવહન રોકાણો માટે બસ, રેલ અને બિન-મોટરચાલિત પરિવહન વચ્ચે મલ્ટી-મોડલ એકીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વ્યાપક યુનિફાઇડ મેટ્રોપોલિટન ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરિટી (UMTA) ની રચના આવશ્યક છે.
એરપોર્ટ કનેક્ટિવિટી અને ટ્રાન્સ-ઓરિએન્ટેડ ડેવલપમેન્ટ
એરપોર્ટ સુધી મેટ્રો કનેક્ટિવિટીનો વિસ્તાર કરવો (જેમ કે કોટેશ્વર રોડથી અમદાવાદ એરપોર્ટ) એ પ્રાદેશિક આર્થિક હબ, લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતા અને TOD (ટ્રાન્સિટ-ઓરિએન્ટેડ ડેવલપમેન્ટ) નીતિઓને સીધી રીતે પ્રોત્સાહન આપે છે.
નેશનલ મેટ્રો રેલ પૉલિસી ૨૦૧૭ હેઠળ ભંડોળની પદ્ધતિ (ફંડિંગ પેટર્ન), અમલીકરણ કરતી agencies (GMRC) અને પ્રોજેક્ટના માપદંડો પર પ્રશ્નોની અપેક્ષા રાખો.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
______ is one of the cities chosen by the NITI Aayog for its Growth Hub (G-HUB) programme to boost their economic growth.
- 2026GPSC_PRELIMSGS1
Consider the following statements with respect to urbanization in India: 1. The percentage increase in urban population has been consistently greater than the percentage increase in rural population for all decades since 1911 2. Urbanization process has got concentrated over time in large cities and developed regions, particularly during the period of last two decades Which of the above statement(s) is/are correct?
