వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ మొదటి దశ ప్రారంభం మరియు కృష్ణా జలాల విడుదల
Source:etvbharat ↗

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ దక్షిణ ఆంధ్రప్రదేశ్కు ఒక కీలకమైన సాగునీటి మరియు తాగునీటి జీవనరేఖ. ప్రాంతీయ భౌగోళిక శాస్త్రం మరియు మౌలిక సదుపాయాల అంశాలపై APPSC Group 1 ప్రిలిమ్స్ ప్రశ్నల కోణంలో, ఈ ప్రాజెక్టు యొక్క నీటి వనరు, ఇంజనీరింగ్ రూపకల్పన (గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత సొరంగ వ్యవస్థ) మరియు దీని వల్ల లబ్ధి పొందే నిర్దిష్ట కరవు పీడిత జిల్లాల గురించి అవగాహన కలిగి ఉండటం ఎంతో అవసరం.
సారాంశం
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు మొదటి దశ (Phase-I)ను ప్రారంభించారు. శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది నీటిని గ్రావిటీ ఆధారిత సొరంగాల ద్వారా నల్లమల సాగర్ జలాశయంలోకి తరలించడం ద్వారా, కరవు పీడిత మరియు ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత జిల్లాలైన ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడపలకు అత్యంత కీలకమైన తాగునీరు మరియు సాగునీటిని అందించేలా ఈ ప్రాజెక్టు రూపకల్పన చేయబడింది.
ముఖ్య అంశాలు
- ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు, ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూస్తున్న పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు యొక్క Phase-I ను ప్రారంభించి, నల్లమల సాగర్ జలాశయంలోకి 10.70 TMC ల కృష్ణా నది నీటిని విడుదల చేశారు.
- ఈ గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు, కృష్ణా నదిపై ఉన్న శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ నుండి భారీ సొరంగాల ద్వారా నీటిని గ్రహించి, నల్లమల సాగర్ రిజర్వాయర్లో నిల్వ చేస్తుంది.
- ఫేజ్-I ద్వారా 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించడం మరియు దాదాపు 4 లక్షల మంది ప్రజలకు తాగునీరు సరఫరా చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, పూర్తిగా పూర్తయిన ఈ ప్రాజెక్టు ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప జిల్లాల్లోని 30 మండలాల వ్యాప్తంగా 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
- ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రకాశం మరియు పరిసర ప్రాంతాలలో దీర్ఘకాలిక కరవు సమస్యలు, భూగర్భ జలాల క్షీణత మరియు ప్రమాదకరమైన ఫ్లోరైడ్ కలుషితానికి కీలకమైన పరిష్కారాన్ని అందిస్తుంది.
ముఖ్యమైన పదాలు
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఒక ప్రధాన గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత నీటి మళ్లింపు ప్రాజెక్టు, ఇది కరవు పీడిత మరియు ఫ్లోరైడ్ ప్రభావిత జిల్లాలకు నీటిని అందించడానికి శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ నుండి కృష్ణా నది జలాలను నల్లమల సాగర్కు మళ్లిస్తుంది.
UPSC context
APPSC పేపర్-I (భూగోళశాస్త్రం) & పేపర్-III (ఆర్థిక వ్యవస్థ); ప్రాంతీయ నీటిపారుదల వ్యవస్థలు మరియు నీటి వనరులను పరీక్షిస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం
రాజ్యాంగ అధినేతగా గవర్నర్, కార్యనిర్వాహక అధినేతగా ముఖ్యమంత్రి నాయకత్వం వహించే భారతీయ రాష్ట్రమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క ఉప-జాతీయ పాలనా యంత్రాంగం.
UPSC context
APPSC పేపర్-II (రాజకీయ వ్యవస్థ మరియు పరిపాలన); రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక నిర్మాణాలు, పరిపాలన మరియు ప్రభుత్వ విధానాల అమలును పరీక్షిస్తుంది.
తెలుగుదేశం పార్టీ
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఒక ప్రముఖ ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీ, దీనిని 1982లో ఎన్.టి. రామారావు స్థాపించారు, ప్రస్తుతం ఇది ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని నడిపిస్తోంది.
UPSC context
APPSC పేపర్-II (పాలిటీ); రాష్ట్ర రాజకీయాలలో ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీల పాత్ర మరియు సంకీర్ణ గతిశీలతను పరీక్షిస్తుంది.
జనసేన
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఒక ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీ, దీనిని 2014లో పవన్ కళ్యాణ్ స్థాపించారు, ఇది అధికార నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (NDA) కూటమిలో ఒక కీలక భాగస్వామిగా వ్యవహరిస్తోంది.
UPSC context
APPSC Paper-II (పాలిటీ); ఆంధ్రప్రదేశ్లోని పార్టీ వ్యవస్థలు, రాష్ట్ర రాజకీయాలు మరియు సంకీర్ణ పాలనను పరీక్షిస్తుంది.
ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు అనేది శ్రీశైలం జలాశయం నుండి నీటిని ఎత్తిపోయడానికి రూపొందించిన ఒక ప్రధాన ఎత్తిపోతల సాగునీటి పథకం.
ఇది జంట భూగర్భ సొరంగాలను ఉపయోగించుకునే గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత నీటి తరలింపు వ్యవస్థ, ఇది ఎత్తిపోతల నీటిపారుదల పథకాలలో సాధారణంగా ఉండే అధిక శక్తిని వినియోగించే పంపుల అవసరాన్ని పూర్తిగా నివారిస్తుంది.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్ (NSTR) యొక్క కీలక పర్యావరణ విశిష్టతలు ఏమిటి?
- భౌగోళిక విస్తీర్ణం: ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలోని ఐదు జిల్లాలలో విస్తరించి ఉన్న ఇది, భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద పులుల సంరక్షణ కేంద్రంగా (టైగర్ రిజర్వ్) నిలిచింది.
- నదీ వ్యవస్థ: కృష్ణా నది తన పరీవాహక ప్రాంతాన్ని చీల్చుకుంటూ ప్రవహిస్తూ, శ్రీశైలం గార్జ్ వంటి లోతైన గార్జ్లను (లోయలను) ఏర్పరుస్తుంది.
- అటవీ రకం: నల్లమల కొండల ప్రాధాన్యత కలిగి, దక్షిణ పొడి ఆకురాల్చే మరియు పొడి సదాహరిత పొద అడవులను కలిగి ఉంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో భూగర్భ జలాల ఫ్లోరోసిస్కు గల కారణం మరియు ప్రాంతీయ విస్తరణ ఏమిటి?
- భూగర్భ మూలం: శుష్క/అర్ధ-శుష్క परिस्थितियोंలో ఫ్లోరిన్ కలిగిన ఖనిజాల (గ్రానైట్లు, గ్నీసులు) శైథిల్యం.
- ప్రభావిత ప్రాంతాలు: ప్రకాశం, గుంటూరు మరియు నెల్లూరులోని కొన్ని భాగాలు అత్యంత ఎండెమిక్ ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి, ఇవి అస్థిపంజర మరియు దంత ఫ్లోరోసిస్కు దారితీస్తున్నాయి.
- ఉపశమన వ్యూహం: కలుషితమైన భూగర్భ జలధారల నుండి గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత ఉపరితల నీటి వ్యవస్థలకు (కృష్ణా లేదా గోదావరి వంటివి) మారడం.
అంతర-అంశ నమూనాలు
మౌలిక సదుపాయాలు వర్సెస్ పులుల సంరక్షణ
సాంప్రదాయ ఉపరితల పర్యావరణ అంతరాయాలను నివారించడానికి NSTR వంటి రక్షిత ప్రాంతాల క్రింద అధునాతన టన్నెలింగ్ (TBMs) విధానాన్ని ఉపయోగిస్తూ, భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్టులను వన్యప్రాణి సంరక్షణతో సమతుల్యం చేయడం.
ఫ్లోరైడ్ నివారణ మరియు ప్రజారోగ్యం
ప్రకాశంలో జలవనరుల ఇంజనీరింగ్ను నేరుగా గ్రామీణ ఆరోగ్య ఫలితాలతో అనుసంధానిస్తూ, ఫ్లోరైడ్ కలుషిత భూగర్భ జలాల స్థానంలో శుద్ధి చేసిన గ్రావిటీ ఆధారిత ఉపరితల జలాలను ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించడం.
APPSC వెలిగొండ యొక్క ప్రత్యేక విశిష్టతలను—దాని గురుత్వాకర్షణ ఆధారిత రూపకల్పన, శ్రీశైలం జలాధారం, మరియు NSTR టైగర్ రిజర్వ్ కింద నుండి వెళ్లే మార్గం—పరీక్షించే అవకాశం ఉంది.
అనుసంధాన PYQలు · 2
అనుసంధాన PYQలు · 2
- 2023APPSC_PRELIMSGS1
Polavaram Project is a
- 2019APPSC_PRELIMSGS1
Which one of the following pairs is not correctly matched ? Dam/Lake / River