అమరావతిలో దేశ తొలి క్వాంటమ్ మరియు ఏఐ విశ్వవిద్యాలయానికి ఆమోదం
Source:itvoice ↗
ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
భారతదేశంలో డీప్-టెక్ విద్య మరియు ప్రాంతీయ సాంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో ఈ చొరవ ఒక ప్రధాన మైలురాయిని సూచిస్తుంది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతంలో ఒక ప్రధాన శాస్త్రీయ హబ్‌ను ఏర్పాటు చేయడంతో పాటు, నేషనల్ క్వాంటం మిషన్ మరియు ఇండియా సెమికండక్టర్ మిషన్ వంటి కేంద్ర సైన్స్ మిషన్లకు ప్రత్యక్షంగా తోడ్పడుతుంది. దీనికి సంబంధించిన నిధులు, పరిపాలనా సంస్థ (NIELIT/MeitY) మరియు రాజ్యాంగబద్ధమైన మద్దతు (కేంద్ర జాబితాలోని ఎంట్రీ 64) గురించి అవగాహన కలిగి ఉండటం APPSC Group 1 Prelims పరీక్షకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
సారాంశం
అమరావతిలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రత్యేక క్వాంటం మరియు AI విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్ ఏర్పాటుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది. 5 సంవత్సరాల కాలానికి Rs 730.7 కోట్ల గ్రాంట్‌తో మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (MeitY) ద్వారా పూర్తిగా నిధులు సమకూరే ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను NIELIT స్థాపించనుంది. ఇది తన శాశ్వత 8.5-ఎకరాల ప్రాంగణంలోకి మారడానికి ముందు, September 2026 నుండి గుంటూరులోని ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం నుండి తాత్కాలికంగా తన కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తుంది. 'అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ'ని సృష్టించడంపై దృష్టి సారించిన ఈ సంస్థ, IIT తిరుపతి మరియు IIIT శ్రీ సిటీ వంటి ప్రముఖ ప్రాంతీయ సంస్థలతో సహకరిస్తూ క్వాంటం కంప్యూటింగ్, AI, సెమీకండక్టర్ డిజైన్ మరియు అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటింగ్ విభాగాలలో డీప్-టెక్ విద్యను అందిస్తుంది.
ముఖ్య అంశాలు
- ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు రాజధాని ప్రాంతమైన అమరావతిలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రత్యేక క్వాంటం మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్ ఏర్పాటుకు ఆమోదం తెలిపారు.
- ఈ క్యాంపస్‌ను కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోని స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన శాస్త్రీయ సంస్థ అయిన నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (NIELIT) అభివృద్ధి చేసింది.
- ఈ కార్యక్రమానికి MeitY నుండి ఐదేళ్ల కాలంలో 100% గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్ రూపంలో Rs 730.7 కోట్ల మద్దతు లభిస్తుంది, దీనితో ఇది పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతో కూడిన ప్రాజెక్ట్‌గా మారుతుంది.
- అమరావతిలో 8.5 ఎకరాల శాశ్వత క్యాంపస్‌ను నిర్మించనున్నారు, కాగా గుంటూరులోని ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంలోని తాత్కాలిక ప్రాంగణం నుండి 2026 సెప్టెంబర్ నుండి విద్యా తరగతులు ప్రారంభమవుతాయి.
- ప్రధాన విద్యా మరియు పరిశోధన పాఠ్యప్రణాళిక నాలుగు కీలకమైన డీప్-టెక్ రంగాలపై దృష్టి సారిస్తుంది: క్వాంటం టెక్నాలజీ, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, సెమీకండక్టర్స్ & ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటింగ్.
- ఐదేళ్ల కాలంలో 8,250 మంది అభ్యర్థులను (పీహెచ్‌డీలు, గ్రాడ్యుయేట్లు మరియు డిప్లొమా అభ్యర్థులతో సహా) చేరుకోవాలనే లక్ష్యంతో కూడిన ప్రత్యేక క్వాంటం రీసెర్చ్, ఇన్నోవేషన్ అండ్ ఇంక్యుబేషన్ బ్లాక్ (QRIIB) దీనిలోని ప్రధాన విశేషాలలో ఒకటి.
- 'అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ'ని స్థాపించేందుకు IIT తిరుపతి, IIIT శ్రీ సిటీ, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం మరియు JNTUలతో సహా ప్రాంతీయ ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలతో భాగస్వామ్యాలు కుదుర్చుకోనున్నారు.
ముఖ్యమైన పదాలు
జాతీయ క్వాంటం మిషన్ (NQM)
2023 నుండి 2031 వరకు క్వాంటం కంప్యూటింగ్, కమ్యూనికేషన్ మరియు మెటీరియల్స్ రంగాలలో R&D ని విస్తరించడానికి మరియు జాతీయ సామర్థ్యాలను నిర్మించడానికి ₹6,003.65 కోట్ల వ్యయంతో కూడిన ఒక ప్రతిష్టాత్మక కేంద్ర చొరవ.
UPSC context
సైన్స్ & టెక్నాలజీ (పేపర్ V); జాతీయ డీప్-టెక్ మిషన్లను మరియు అమరావతి క్వాంటం వ్యాలీ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా AP యొక్క అనుసంధానాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
ఇండియా AI మిషన్
కంప్యూట్ మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించడం, స్టార్టప్‌లకు నిధులు సమకూర్చడం మరియు ఫౌండేషనల్ మోడల్స్‌ను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా దేశీయంగా పోటీతత్వంతో కూడిన AI పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించేందుకు రూపొందించబడిన MeitY ఆధ్వర్యంలోని ఒక సమగ్ర జాతీయ కార్యక్రమం (వ్యయం ₹10,371.92 కోట్లు).
UPSC context
సైన్స్ & టెక్నాలజీ (పేపర్ V); AI అభివృద్ధి మరియు మానవ వనరుల నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాల కోసం వ్యూహాత్మక విధాన చట్రాలను మూల్యాంకనం చేస్తుంది.
ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM)
భారతదేశంలో సుస్థిరమైన మరియు స్వావలంబన కలిగిన సెమీకండక్టర్ మరియు డిస్‌ప్లే తయారీ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించడానికి ప్రోత్సాహక పథకాలను అమలు చేసే బాధ్యత కలిగిన MeitY పరిధిలోని ఒక ప్రత్యేక నోడల్ సంస్థ.
UPSC context
ఎకానమీ & S&T (పేపర్ V); ఎలక్ట్రానిక్ తయారీ కార్యక్రమాలను మరియు VLSI మరియు సెమీకండక్టర్ డిజైన్ రంగంలో AP యొక్క వృద్ధిని పరీక్షిస్తుంది.
జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక సంస్థ (NIELIT)
MeitY పరిధిలోని ఒక స్వయంప్రతిపత్తి గల శాస్త్రీయ సంస్థ మరియు డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయం, ఇది ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతికతలో ప్రత్యేక విద్య, శిక్షణ మరియు ధృవీకరణను అందిస్తుంది.
UPSC context
S&T మరియు పరిపాలన; APలో సాంకేతిక విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు డీప్-టెక్ విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్‌లను నడిపించే కేంద్ర సంస్థలను పరిశీలిస్తుంది.
ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం (ANU)
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరులో 1976లో స్థాపించబడిన ఒక ప్రధాన రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం, ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి Quantum & AI యూనివర్సిటీ యొక్క తాత్కాలిక క్యాంపస్‌కు ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది.
UPSC context
AP ఆర్థిక వ్యవస్థ & మౌలిక సదుపాయాలు; ప్రముఖ జాతీయ మరియు కేంద్ర డీప్-టెక్ కార్యక్రమాలకు ఆతిథ్యమిచ్చే రాష్ట్ర స్థాయి విద్యా సౌకర్యాలను పరీక్షిస్తుంది.
IIT తిరుపతి
AP లో విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో 2015 లో జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన సంస్థగా స్థాపించబడిన ఒక ప్రముఖ స్వయంప్రతిపత్తి గల కేంద్ర సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం.
UPSC context
AP విద్యా & మౌలిక సదుపాయాలు; AP యొక్క పరిశోధన మరియు సాంకేతిక పర్యావరణ వ్యవస్థను పెంపొందించడానికి సహకరిస్తున్న ప్రముఖ జాతీయ సంస్థలను పరీక్షిస్తుంది.
IIIT శ్రీసిటీ
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని శ్రీసిటీలో, ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంలో పనిచేస్తూ, CSE, ECE మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న డీప్-టెక్ పరిశోధనలపై దృష్టి సారించే ఒక స్వయంప్రతిపత్తి గల ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ.
UPSC context
AP ఆర్థిక వ్యవస్థ & S&T; రాష్ట్ర డిజిటల్ వృద్ధికి దోహదపడే ప్రత్యేక సాంకేతిక సంస్థలను మరియు పరిశ్రమ-విద్యాసంస్థల సహకార పర్యావరణ వ్యవస్థలను పరిశీలిస్తుంది.
ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు
అమరావతి క్వాంటం మరియు AI యూనివర్సిటీకి కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య 60:40 నిష్పత్తిలో నిధులు సమకూరుతాయి.
నూతన రాష్ట్ర రాజధాని సంస్థలకు భాగస్వామ్య CSS నిష్పత్తుల ద్వారా నిధులు సమకూరుతాయని అభ్యర్థులు తరచుగా భావిస్తుంటారు. కానీ ఇది వాస్తవానికి MeitY యొక్క గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్ కింద 100% కేంద్ర నిధుల ప్రాజెక్ట్.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
భారతదేశ జాతీయ క్వాంటం మిషన్ (NQM) యొక్క కీలక స్తంభాలు ఏమిటి?
- NQM ఫ్రేమ్‌వర్క్: 2023లో శాస్త్ర సాంకేతిక విభాగం (DST) కింద, 2031 వరకు కొనసాగేలా ₹6,000 కోట్లకు పైగా బడ్జెట్‌తో ఆమోదించబడింది.
- నాలుగు ప్రధాన హబ్‌లు: క్వాంటం కంప్యూటింగ్, క్వాంటం కమ్యూనికేషన్, క్వాంటం సెన్సింగ్ & మెట్రాలజీ మరియు క్వాంటం మెటీరియల్స్ రంగాలలో థీమాటిక్ హబ్‌లను (T-Hubs) ఏర్పాటు చేస్తుంది.
- క్యూబిట్ మైలురాళ్లు: ఎనిమిది సంవత్సరాలలోపు వివిధ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో 50-1,000 భౌతిక క్యూబిట్‌లతో మధ్యస్థ-స్థాయి క్వాంటం కంప్యూటర్లను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
భారతదేశంలో శాస్త్రీయ మరియు ఉన్నత విద్యా సంస్థలను ఏ రాజ్యాంగ నిబంధనలు నియంత్రిస్తాయి?
- కేంద్ర జాబితా అధికార పరిధి: జాబితా I (కేంద్ర జాబితా) లోని ఎంట్రీ 66, ఉన్నత విద్యా సంస్థలు లేదా పరిశోధన మరియు శాస్త్రీయ సంస్థలలో సమన్వయం మరియు ప్రమాణాలను నియంత్రిస్తుంది.
- డీమ్డ్ యూనివర్సిటీ హోదా: UGC చట్టం, 1956 లోని సెక్షన్ 3 కింద కేంద్ర ప్రభుత్వంచే ప్రకటించబడింది, ఇది సంస్థలకు విద్యా మరియు పరిపాలనా స్వయంప్రతిపత్తిని కల్పిస్తుంది.
అంతర-అంశ నమూనాలు
అమరావతి సేవా రంగ ఆధారిత GSDP వృద్ధి
క్వాంటం వ్యాలీ వంటి డీప్-టెక్ క్లస్టర్లను వినియోగించుకోవడం ద్వారా అమరావతి ఆర్థిక వేగాన్ని పునరుద్ధరించడం, AP వృద్ధి ఇంజిన్‌ను అధిక-విలువైన సేవల ఎగుమతులు మరియు ప్రత్యేక సాంకేతిక ఉద్యోగాల వైపు మళ్లించడం.
ISM ప్రతిభా పైప్‌లైన్‌లు
ప్రత్యేక VLSI, ఫ్యాబ్రికేషన్ మరియు ATMP డిజైన్ ప్రతిభను అందించడానికి, NIELIT యొక్క విద్యా ప్రణాళికను ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ (ISM) లక్ష్యాలతో నేరుగా అనుసంధానించడం.
అమరావతి క్యాంపస్‌కు MeitY సమకూర్చే 100% నిధులను, APPSC Group I లో సాధారణ రాష్ట్ర-భాగస్వామ్య CSS నమూనాలతో పోల్చి చూసే అవకాశం ఉంది.
అనుసంధాన PYQలు · 3
అనుసంధాన PYQలు · 3
- 2023APPSC_PRELIMSGS1
Which of the following entries of the Indian Constitution deals with the institutions for scientific or technical education financed by the Government of India, wholly or in part, and declared by Parliament, by law to be institutions of national importance ?
- 2024APPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statement/statements is/are incorrect regarding the Andhra Pradesh Industrial Policy 2023 - 27? I. To achieve a minimum contribution of 25% by industry in the State GDP II. To provide end-to-end facilitation in 2 weeks III. To envisage ten (10) priorities of accomplishment IV. To focus on becoming a 'Plug and Play State' for investments V. Ensuring land allotment by APIIC within a period of 2 weeks upon receipt of application Select the answer using the codes given below :
- 2024APPSC_PRELIMSGS1
With regard to the progress of Digital Payments in India, which of the following statement/statements is/are valid? I. Promotion of Digital Payments has been transferred from the Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY) to the Department of Financial Services. II. e-RUPI is an institution-based voucher management system instead of being person and purpose specific. III. 'Hello! UPI' is an AI voice-enabled payment feature built by a consortium of private sponsored startups recognised by the NPCI. IV. 'UPI LITE X' addresses challenges of remote areas by enabling offline UPI payments. Select the correct answer using the codes given below:
