ભારતની પ્રથમ એલએનજી સંચાલિત ટ્રેનનો પ્રારંભ અને રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ

આ શા માટે મહત્વનું છે

GS3 (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઊર્જા, પર્યાવરણ) અને ગુજરાત-વિશિષ્ટ વર્તમાન પ્રવાહો માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ભારતના એલએનજી-સંચાલિત રેલ પરિવહન તરફના પ્રથમ સંક્રમણ અને મુખ્ય શહેરી-ગ્રામીણ કનેક્ટિવિટી વૃદ્ધિને ચિહ્નિત કરે છે.

સારાંશ

केન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે અમદાવાદમાં ૧,૪૭૨ કરોડ રૂપિયાના રેલવે વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન કર્યું અને ગુજરાતમાં સ્વચ્છ પરિવહન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પ્રાદેશિક આર્થિક જોડાણને વેગ આપતા ભારતની પ્રથમ એલએનજી સંચાલિત ટ્રેનને લીલી ઝંડી આપી હતી.

મુખ્ય મુદ્દા

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ભારતના પ્રથમ લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) સંચાલિત ટ્રેનને લીલી ઝંડી આપી પ્રસ્થાન કરાવ્યું.
ગુજરાતના અમદાવાદમાં રૂ. 1,472 કરોડના રેલવે પ્રોજેક્ટ્સનું લોકાર્પણ અને શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યા.
આ પહેલ ભારતમાં સ્વચ્છ ઊર્જા અપનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે, જે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડે છે અને પરિવહન માળખાકીય સુવિધાઓનું આધુનિકીકરણ કરે છે.

પ્રિલિમ્સ ટ્રેપ

ભારતની પ્રથમ એલએનજી સંચાલિત ટ્રેન સંપૂર્ણપણે લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગૅસ પર દોડીને ડીઝલ બળતણનો વપરાશ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરે છે.

એસ્પિરન્ટ્સ ઘણીવાર ડીઝલના ૧૦૦% બદલાવની ધારણા કરે છે, પરંતુ LNG ટ્રેન ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે જે ડીઝલના વપરાશના માત્ર ૪૦% જેટલો જ બદલાવ કરે છે.

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Infrastructure Railways Technology

કવચ (Kavach) સ્વદેશી ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમના મુખ્ય ઘટકો અને ઉદ્દેશ્યો શું છે?

સ્વદેશી વિકાસ: મેક ઇન ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ SIL-4 સલામતી ધોરણો હાંસલ કરવા માટે ભારતીય રેલવે દ્વારા સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી રીતે વિકસિત.
ઓટોમેટિક બ્રેકિંગ: જો લોકો પાયલોટ ટ્રેનને નિયંત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ જાય તો તે આપમેળે બ્રેક લગાવે છે, જે સિગ્નલ પાસિંગ એટ ડેન્જર (SPAD) અને અથડામણો અટકાવે છે.
રેડિયો કોમ્યુનિકેશન: સ્ટેશન, ટ્રેક-સાઇડ ઉપકરણો અને લોકોમોટિવ્સ વચ્ચે અલ્ટ્રા હાઇ ફ્રિકવન્સી (UHF) રેડિયો કમ્યુનિકેશનનો ઉપયોગ કરે છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

કવચ સેફટી સિસ્ટમ + મેક ઇન ઇન્ડિયા
स्वदेशी કવચ ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શનનું સ્થાપન રેલ સુરક્ષા માળખાને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' પહેલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગના લક્ષ્યો સાથે જોડે છે.
LNG રેલવેઝ + ગેસ-આધારિત અર્થતંત્ર રૂપાંતરણ
ડીઝલ લોકોમોટિવ્સને એલએનજી (LNG) અવેજીકરણ તરફ ખસેડવું એ રેલવે ડીકાર્બોનાઇઝેશનને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થતંત્રમાં પરિવર્તનના વ્યાપક લક્ષ્ય સાથે જોડે છે.

અમદાવાદમાં પ્રથમ LNG ટ્રેન + કવચ રોલઆઉટ એ ગુજરાત-વિશિષ્ટinfrastructure અને સ્વચ્છ ઊર્જાના પ્રશ્નો માટે ઉચ્ચ સંભાવના ધરાવતો મુદ્દો છે.

સંલગ્ન PYQ · 2

2026GPSC_PRELIMSGS1
Consider the following statements regarding petroleum: 1. The demand for petroleum in India is increasing at an alarming rate. 2. Petroleum is mostly used in transportation, industry, domestic work and agriculture sectors in India. 3. Improvement in transportation facilities plays an important role in saving petroleum. Which of the above statement/s is/are correct?
2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.